Quà tặng cho đời của các nữ nhạc sĩ

Trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước, sau khi được Đài Tiếng nói Việt Nam giới thiệu trong chương trình ca nhạc, bài hát Phi đội ta xuất kích đã có một sự lan tỏa thật mạnh mẽ. Viết về tinh thần chiến đấu của các chiến sĩ phòng không không quân nên bài hát nhanh chóng chiếm được cảm tình của các chiến sĩ dù đang chiến đấu trên mặt đất hay giữa bầu trời cao rộng của Tổ quốc. Thời kỳ này, do thông tin còn hạn chế nên ít ai biết rằng đây là một trong những sáng tác đầu tay của NSND Tường Vi. Trước đó, nghệ sĩ Trương Tường Vi chỉ được mọi người biết đến với tư cách là một ca sĩ phục vụ trong quân đội (Đoàn ca múa Tổng cục Chính trị). Giọng ca của cô nữ y tá ngày nào đã chiếm được cảm tình rất nhiều thính giả nghe đài với các ca khúc nổi tiếng như Cô gái vót chông,  Tiếng đàn ta-lư, Bóng cây Kơ-nia, Em là hoa Pơ-lang… Có thể nói, NSND Tường Vi là một trong số ít nữ nhạc sĩ có tên tuổi trong thời kỳ đáng ghi nhớ này.

Trong lịch sử âm nhạc thế giới, nhạc sĩ là nữ giới đã hiếm, nhạc sĩ nữ sáng tác nhạc giao hưởng lại càng hiếm hoi hơn. Thế mà ở Việt Nam đã có một người không chỉ viết nhạc giao hưởng mà còn viết cả các thể loại khí nhạc thính phòng, đó là nhạc sĩ Nguyễn Thị Nhung. Từ tác phẩm thơ giao hưởng đầu tiên viết năm 1974 mang tên Nữ anh hùng miền Nam, bà đã cho ra đời các tổ khúc giao hưởng khác có giá trị như Khúc hát sớm mai, Khát vọng vừa mang chất liệu âm nhạc phương Tây vừa phảng phất âm điệu dân ca truyền thống dân tộc.

Ngoài năng khiếu bẩm sinh, hầu hết các nhạc sĩ nữ trong thời kỳ chiến tranh ác liệt đến với thành công bằng con đường tự học. Vừa ra chiến trường phục vụ, NSND Tường Vi vừa theo học các lớp thanh nhạc và những khóa sáng tác dã chiến để cho ra đời những đứa con tinh thần mang hơi thở của cuộc sống. Sau này, được đào tạo và học tập trường lớp bài bản ở nước ngoài cũng là một bước đệm vững vàng để ngòi bút sáng tác của các chị thêm chắc tay. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, các nhạc sĩ nữ còn có một khả năng sáng tạo phong phú và một tâm hồn khát khao rộng mở.

Những năm 80 của thế kỷ 20, ca sĩ Nhã Phương nổi lên như một hiện tượng âm nhạc với những ca khúc ấn tượng, trong đó có bài hát Huế – tình yêu của tôi cũng là của một nhạc sĩ nữ họ Trương. Tuy Huế không phải là quê hương của mình nhưng nhạc sĩ Trương Tuyết Mai vẫn dành nhiều cảm tình cho mảnh đất cố đô. Cho đến khi có được trong tay bài thơ của nhà thơ Đỗ Thị Thanh Bình thì những nốt nhạc ban đầu đã vang lên trong ý tưởng người nhạc sĩ vùng đất Phú Yên. Nhạc sĩ Trương Tuyết Mai tâm sự: “Cũng là mảnh đất miền Trung nên từ lâu tôi đã trăn trở và ôm ấp để viết một cái gì đó cho xứ Huế thân thương. Tuy nhiên, trước đó đã có một số tác phẩm hay về Huế vì thế đây là một việc không hề dễ”.

Trong những nhạc sĩ làm nên những tác phẩm âm nhạc về biển đảo quê hương, Quỳnh Hợp nổi lên như một gương mặt ấn tượng với nhiều ca khúc biển đảo do chị sáng tác và phổ thơ. Hơn 30 ca khúc trong số 400 tác phẩm âm nhạc của nữ nhạc sĩ viết về người lính hải quân và biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc chính là ý chí bảo vệ độc lập tự do, chủ quyền của đất nước. Tình yêu biển đảo đã chắp cánh cho những tác phẩm âm nhạc của chị đến với khán giả và nhất là những người lính đang làm nhiệm vụ thiêng liêng giữa muôn trùng sóng gió. Một may mắn khác nữa đến với Quỳnh Hợp là chị đã có rất nhiều chuyến thực tế ra đảo Trường Sa cùng ăn cùng sống với anh em lính đảo. Trong những ngày biển Đông dậy sóng, bài hát Tổ quốc nhìn từ biển (nhạc: Quỳnh Hợp, thơ: Nguyễn Việt Chiến) được cất lên trong các chương trình ca nhạc lớn qua giọng ca Anh Bằng nhanh chóng trở thành lời kêu gọi toàn dân chung sức chung lòng bảo vệ biển trời quê hương yêu dấu.

Quang Phan