Bằng chứng chủ quyền
|
Mô hình thuyền câu, phương tiện ra đảo Trường Sa, Hoàng Sa của hùng binh thời nhà Nguyễn
|
Một trong những bằng chứng chứng minh hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam là Âm Linh tự, một trong 10 di tích văn hóa thuộc đảo Lý Sơn được công nhận. Âm Linh tự là nơi thờ phụng những hùng binh Hoàng Sa đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền của ta trên hai quần đảo tiền tiêu này.
Đưa chúng tôi đến tham quan cụm Tượng đài và Nhà lưu niệm Đội Trường Sa kiêm quản Bắc Hải, một cán bộ Phòng GD-ĐT huyện Lý Sơn mở đầu câu chuyện bằng câu ca: “Hoàng Sa trời nước mênh mông/ Người đi thì có mà không thấy về/ Hoàng Sa mây nước bốn bề/ Tháng hai khao lề thế lính Hoàng Sa”. Ngược dòng lịch sử, cách đây gần 400 năm, cư dân Lý Sơn được tuyển mộ vào các đội binh của chúa Nguyễn vượt trùng khơi đến hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa để vừa khai thác tài nguyên vừa bảo vệ lãnh hải. Tài liệu cũ thời nhà Nguyễn đã khẳng định, hơn 300 năm trước, cứ mỗi năm chúa Nguyễn tuyển 70 ngư dân thuộc hai phường An Hải và An Vĩnh (nay là xã An Hải và An Vĩnh), lập thành đội ra Trường Sa và Hoàng Sa để đánh bắt và bảo vệ đảo. Phương tiện đi lại lúc bấy giờ còn thô sơ (thuyền câu), không thể chống chọi với sự khắc nghiệt của thiên tai nên không ít ngư dân đã nằm xuống nơi đáy biển, không tìm được xác. Để tưởng nhớ công ơn những hùng binh, người dân Lý Sơn đã cho đắp các ngôi mộ gió dọc theo bờ biển. Đến nay, hầu hết những đứa trẻ chào đời trên đảo Lý Sơn đều nhớ chính xác vị trí ngôi mộ gió của Chánh đội trưởng thủy quân Phạm Hữu Nhật. Ông Nhật mất năm 1854 trong lần đi làm nhiệm vụ ở Hoàng Sa. 18 năm trước (tức năm 1836), ông Nhật tuân lệnh vua Minh Mạng đã đưa hùng binh đi đo đạc và cắm cột mốc để dựng bia chủ quyền Hoàng Sa.
Tiến sĩ sử học, nhà nghiên cứu biển Đông Nguyễn Nhã cung cấp nhiều thông tin về chủ quyền hai quần đảo tiền tiêu của Tổ quốc liên quan đến Lý Sơn. Trong đó, thêm một bằng chứng không thể chối cãi về chủ quyền của ta là tờ lệnh của vua Minh Mạng điều động ngư dân đảo này đi làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo. Tờ lệnh này được lưu giữ bởi dòng họ Đặng sống trên đảo. Theo TS. Nguyễn Nhã, vào thế kỷ 17, chúa Nguyễn lập Đội Hoàng Sa với mục đích khai thác ở quần đảo này. Thời gian này, chúa Nguyễn lại cho lập Đội Bắc Hải làm nhiệm vụ ở phía nam Hoàng Sa (nay là Trường Sa). Đội Bắc Hải do Đội Hoàng Sa cai quản, vì thế về sau có tên Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải.
Một tượng đài, ba chân dung
Vừa đặt chân lên cầu cảng Lý Sơn, chắc hẳn ai cũng muốn đến Nhà tưởng niệm Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải đầu tiên trong hành trình của mình. Nhà tưởng niệm đặt trên một khu đất cao, thuộc khu hành chính trung tâm của huyện được xây dựng theo lối kiến trúc xưa trang nghiêm, cổ kính. Mặt trước của tượng đài là núi, phía sau là biển. Đây là nơi trưng bày, tái hiện nhiều dấu tích về cuộc sống, sinh hoạt của Hải đội Hoàng Sa như thẻ tre, dây mây, chiếu cói và các vật dụng xưa khác. Lúc bấy giờ, mỗi binh phu Hoàng Sa đều xác định khả năng hy sinh ở Hoàng Sa nên trang bị thẻ tre, dây mây và chiếu cói (để bó xác). Đặc biệt, tại đây còn có nhiều mô hình thuyền câu, thuyền đi lại của Đội Hoàng Sa được phục dựng bởi bàn tay khéo léo của nghệ nhân Võ Hiển Đạt. Ngoài những hiện vật được trưng bày, Nhà tưởng niệm Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải còn lưu giữ nhiều bản đồ, tranh ảnh và tài liệu quý có từ hàng trăm năm trước. Tại đây còn trưng bày đơn được viết bằng chữ Hán của phường An Vĩnh, Cù Lao Ré (Cù Lao Ré là tên gọi khác của đảo Lý Sơn) xin tách khỏi xã An Vĩnh trong đất liền thành một đơn vị hành chính độc lập. Đơn này có nhiều thông tin về Trường Sa, Hoàng Sa đề ngày 11-2 năm Gia Long thứ 3 (tức năm 1804). Tài liệu này được lưu giữ tại nhà thờ họ Phạm Quang, phường An Vĩnh (nay là thôn Tây, xã An Vĩnh, huyện Lý Sơn). Chính giữa gian nhà trưng bày cổ kính, trang nghiêm đặt trang trọng bài vị của những anh hùng Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải. Phía trước tiền sảnh của nhà tưởng niệm là một tượng đài sừng sững cao hơn 4 mét, được khánh thành vào năm 2010. Tượng đài tạc bằng đá 3 chân dung đầy uy nghi, hiển hách. Chân dung ở giữa tượng trưng cho người cai đội. Tay trái người cai đội đặt trên tấm bia khắc chữ Hán Nôm “Vạn lý Trường Sa”, tay phải chỉ thẳng về hướng biển Đông. Hai chân dung ở hai bên chính là hai dân binh. Một người cầm lưới và người còn lại cầm giáo mác. Tượng đài Lý Sơn là một công trình ý nghĩa nhắc nhớ thế hệ hôm nay về truyền thống hào hùng của cha ông dù khó khăn, gian khổ nhưng vẫn hiên ngang vượt trùng khơi giữ gìn chủ quyền biển đảo.
Bài, ảnh: Trần Tuy An
|
Mỗi hiện vật, tư liệu về hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa được trưng bày tạiNhà lưu niệm Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải phản ánh rõ nét từng thời kỳ, giai đoạn lịch sử. Tại đây còn có tư liệu quý như: Công dụ của vua Bảo Đại về việc nhập cù lao Hoàng Sa tỉnh Nam Ngãi vào địa hạt tỉnh Thừa Thiên được in trong Nam triều quốc ngữ công báo; Bản đồ đi qua Quảng Nam có vẽ quần đảo Hoàng Sa, được vẽ vào thời Lê; Bản đồ bờ biển và Hải đảo của Việt Nam trong sách Đại Nam thống nhất toàn đô, biên soạn vào thế kỷ 19…
|
Kỳ cuối: Lý Sơn “khoác áo” mới
Lý Sơn phát triển nhanh, ổn định về mọi mặt, đặc biệt là kinh tế, giáo dục và an ninh quốc phòng. Đến Lý Sơn vào những ngày này, ta dễ dàng bắt gặp nụ cười “được mùa” của nông và ngư dân.
Bình luận (0)