Từ thực tế sạt lở, lũ quét xảy ra nhiều ở miền Trung vào mỗi mùa mưa lũ, hai học sinh lớp 11 tại TP.Huế đã chế tạo robot tích hợp AI và cảm biến sự sống, hỗ trợ tìm kiếm nạn nhân trong môi trường nguy hiểm.
Sáng tạo từ trăn trở thực tế
Miền Trung là khu vực thường xuyên chịu tác động của mưa lũ, sạt lở đất, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Trong nhiều trường hợp, việc tìm kiếm nạn nhân phụ thuộc gần như hoàn toàn vào sức người, trong khi thời gian cứu nạn luôn bị giới hạn. Các thiết bị hỗ trợ hiện có vẫn còn hạn chế, đặc biệt trong việc phát hiện những nạn nhân không còn khả năng cử động. Từ trăn trở đó, Dương Đức Nghĩa (lớp 11/3) và Lê Quang Khang (lớp 11/2), học sinh Trường THPT Thuận Hóa (trực thuộc Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế) dưới sự hướng dẫn của ThS. Bùi Thị Như Nga đã xây dựng đề tài: “Robot cứu hộ ứng dụng công nghệ cảm biến sự sống và cảm biến thị giác máy tích hợp AI để phát hiện và hỗ trợ nạn nhân bị vùi lấp”.
Nghĩa chia sẻ, nhiều vụ sạt lở khiến việc tìm kiếm nạn nhân gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt khi người bị vùi lấp không còn khả năng cử động hay phát tín hiệu. “Tụi em mong muốn có một thiết bị có thể hỗ trợ phát hiện dấu hiệu sự sống, giúp lực lượng cứu hộ rút ngắn thời gian tìm kiếm và giảm bớt rủi ro khi tiếp cận hiện trường”, Nghĩa cho biết.
Điểm cốt lõi của mô hình là khả năng tích hợp nhiều công nghệ để giải quyết một bài toán thực tế. Robot được trang bị cảm biến radar có khả năng phát hiện các dấu hiệu sinh học rất nhỏ như nhịp thở. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh nhiều nạn nhân bị vùi lấp không thể cử động, thậm chí không thể phát ra tín hiệu cầu cứu. Song song với đó, camera AI HuskyLens đóng vai trò như “đôi mắt thông minh”, giúp nhận diện hình ảnh con người. Sự kết hợp giữa hai hệ thống này cho phép đối chiếu dữ liệu nếu cả cảm biến sự sống và AI đều phát hiện tín hiệu, độ tin cậy sẽ cao hơn đáng kể.
Bên cạnh đó, robot còn được tích hợp hệ thống điều khiển và truyền dữ liệu không dây, cho phép người vận hành theo dõi và điều khiển từ xa. Điều này giúp thiết bị có thể tiếp cận những khu vực nguy hiểm, nơi con người khó hoặc không thể vào trực tiếp. Trong các thử nghiệm, robot có thể hoạt động trong môi trường thiếu sáng, nhiều khói bụi hoặc bị che khuất… những điều kiện vốn là rào cản lớn đối với các phương pháp tìm kiếm truyền thống. Thiết bị có khả năng phát hiện tín hiệu sự sống và gửi cảnh báo về trung tâm điều khiển, mở ra thêm cơ hội trong công tác cứu nạn.
Từ mô hình đến hướng tiếp cận thực tiễn
Dương Đức Nghĩa cho biết, quá trình thực hiện đề tài nhóm phải đối mặt với nhiều vấn đề kỹ thuật như dữ liệu cảm biến không đồng nhất, tín hiệu nhiễu và hệ thống truyền thông chưa ổn định. “Để giải quyết, nhóm đã chia nhỏ từng phần của hệ thống để kiểm thử riêng, sau đó mới tích hợp lại. Đồng thời, nhóm xây dựng thuật toán kết hợp dữ liệu, chỉ xác nhận khi cả AI và cảm biến đều phát hiện tín hiệu, nhằm nâng cao độ tin cậy. Bên cạnh đó, việc hiệu chỉnh cảm biến và tối ưu hệ thống truyền dữ liệu cũng được thực hiện nhiều lần để đảm bảo robot hoạt động ổn định trong môi trường phức tạp”, Nghĩa chia sẻ thêm.
Theo ThS. Bùi Thị Như Nga cho biết nhóm học sinh đã thể hiện tinh thần chủ động trong nghiên cứu và có cách tiếp cận bài bản. Điểm đáng ghi nhận là các em không chỉ dừng ở ý tưởng mà đã xây dựng được mô hình có tính tích hợp cao giữa nhiều công nghệ khác nhau. “Đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, đồng thời cho thấy khả năng vận dụng kiến thức liên ngành của học sinh. Đây là hướng đi cần được khuyến khích trong dạy và học hiện nay”, cô Nga nhận định.
Đề tài giành giải tư tại Cuộc thi Khoa học – Kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học năm học 2025-2026 ở lĩnh vực hệ thống nhúng. Tuy nhiên, với nhóm học sinh, mục tiêu không dừng lại ở giải thưởng. Nghĩa cho biết, trong thời gian tới, nhóm sẽ tiếp tục nâng cấp trí tuệ nhân tạo để tăng khả năng nhận diện, đồng thời phát triển tính năng tự hành để robot có thể di chuyển linh hoạt hơn trong môi trường có nhiều vật cản. Việc mở rộng cảm biến và tích hợp thêm các hệ thống cảnh báo từ xa cũng đang được tính đến.
Dù mới ở mức mô hình, đề tài đã cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý như sử dụng công nghệ để hỗ trợ con người trong những tình huống nguy hiểm, nơi mỗi phút trôi qua đều có thể quyết định sự sống còn.
Thiên Phúc
Bình luận (0)