Thời gian đi qua hơn 70 mùa thu lịch sử, nhưng sự kiện ngày 19-8-1945 vẫn mãi in sâu trong tâm trí mỗi người dân yêu nước Việt Nam. Có được dấu ấn đậm nét đó người yêu âm nhạc vẫn không quên những bản hành khúc một thời vang vọng hào khí non sông.
 |
| Hà Nội diễu hành mừng Cách mạng tháng 8 thành công. Ảnh: I.T |
Những khoảnh khắc thiêng liêng nhất của lịch sử đã được nhiều nhạc sĩ lưu lại trong những bản đại hợp xướng dân tộc mãi trường tồn với thời gian.
Âm vang lịch sử hào sảng
Ngọn lửa cách mạng tháng 8 không chỉ được truyền tới mai sau trong mỗi bài học lịch sử mà còn được thắp sáng trong từng tác phẩm âm nhạc mà người nhạc sĩ đã làm tròn trách nhiệm công dân của người nghệ sĩ trước những thời khắc thiêng liêng và lắng đọng nhất trong những ngày lịch sử lật sang trang mới. |
Mỗi lần gặp nhau vào những ngày lễ lớn của đất nước, đội văn nghệ xung kích Hội Giáo chức TP.HCM dù mái đầu bạc trắng vẫn nắm tay nhau rộn ràng hát ca khúc Lên đàng của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước. Ngay từ câu hát mở đầu: “Nào anh em ta cùng nhau xông pha lên đàng” cho đến khi nốt nhạc cuối kết thúc: “Đoàn ta ghi lòng, đời hy sinh anh hùng nhìn non sông thẳng xông”, mỗi nhịp đi cùng từng lời hát lại truyền thêm lửa đấu tranh cho những lòng trai cầm gươm giáo xông lên mà lòng không nao núng. Không chỉ nhuộm màu lịch sử, ca khúc bất hủ của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước còn là tiếng kèn xung trận không bao giờ tắt trong giờ phút lâm nguy của vận mệnh Tổ quốc. Lời ca hào hùng, giai điệu thúc giục, hành khúc Lên đàng được người nhạc sĩ trí thức viết ra trong những ngày xếp bút nghiên tại thủ đô Hà Nội để lên đường trở về Nam tiếp tục hoạt động chỉ mong: “kiếm thêm nguồn tươi sáng”. Dù soạn theo âm hưởng hành khúc nhưng lời bài hát vẫn đẹp lung linh với từng hình ảnh sáng tạo chất thơ: “Ta nguyện đồng lòng, điểm tô non sông/ Nhìn non sông tưng bừng đoàn ta hát vang lừng”. Mỗi câu hát là một nhịp bước theo tiếng trống trận thôi thúc lòng người đồng tâm tiến lên phía trước. Cũng chính cao trào cách mạng dâng lên như sóng đã tạo nên nguồn cảm hứng dạt dào để người nhạc sĩ Nam bộ viết tiếp ca khúc Tiếng gọi sinh viên. Với lời ca hào hùng và giai điệu bổng trầm, Tiếng gọi sinh viên là lời gọi sơn hà giục bước những trái tim yêu nước xuống đường hòa vào dòng người đi tranh đấu: “Đứng lên đáp lời sông núi, cùng xông pha khói tên”.
Mang âm hưởng dân ca Nghệ Tĩnh, tác phẩm Cùng nhau đi Hồng binh rộn ràng nhịp đi của đoàn Vệ quốc quân đồng tâm đều bước. Đó còn là lời kêu gọi những ai cực khổ bần hàn hãy đứng lên tiêu diệt kẻ thù chung: “Nào anh em nghèo đâu liền thân cho đời sống, mong thế giới đại đồng”. Người dân Hà Nội sáng ngày 19-8 hân hoan trong bóng cờ hoa thật sự xúc động khi mỗi góc phố đều vang lên bài hát do nhạc sĩ Đinh Nhu sáng tác để hướng về Quảng trường Nhà hát Lớn lấy lại chính quyền.
Tự hào trách nhiệm công dân người nhạc sĩ
Trong những ngày này, có ý nghĩa nhất vẫn là ca khúc Mười chín tháng tám. Tên của tác phẩm không có gì cao xa, trừu tượng mà chính là mốc son vẻ vang của cách mạng buổi bình minh. Ra đời trong hoàn cảnh đặc biệt, bài hát lại càng có giá trị thời đại hơn khi nhạc sĩ chấp bút ngay trên đường tranh đấu. Không có giấy, chỉ là một vỏ bao thuốc lá nhưng từng nốt nhạc vẫn được thắp sáng trên từng câu chữ để ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ của sự kiện trong mùa thu lịch sử. Với bố cục chung mở đầu bằng lời kêu gọi: “Toàn dân Việt Nam đứng đều lên góp sức một ngày. Thề đem xương máu quyết đền cho tương lai”, khi được vang lên mọi người như thấy có cờ bay phấp phới rực ánh sao vàng cùng màu đỏ quyết đấu tranh. Dư âm vang vọng nhất vẫn là điệp khúc day dứt, rộn ràng và cả tự hào: “mười chín tháng tám ánh sao tự do đưa tới. Mười chín tháng tám chớ quên là ngày khởi nghĩa”. Đây cũng là lời nhắc nhở, dặn dò của lớp cha anh đi trước đối với hậu thế quý trọng hơn máu xương những người đã ngã. Không khí đấu tranh, phá kho thóc, giành chính quyền được thổi bùng từng câu chữ hun đúc thêm ý chí cách mạng. Ông Đỗ Tấn Huỳnh – một cựu tù Phú Quốc từng chia sẻ: “Mỗi lần nghe lại bài hát tôi như thấy mình trẻ lại và được trở về với những ngày cùng anh em theo đoàn quân giành lại chính quyền về tay nhân dân”. Tuy mắt mờ tay yếu, nhưng mỗi khi nghe qua radio bài hát này, ông vẫn hình dung được cảnh đoàn người từ trong máu lửa tốc lực xông lên như nước vỡ bờ dưới ngọn cờ đỏ bay phấp phới tưởng như không có gì ngăn cản được. Những ngày đó tin báo tiệp dồn về càng say lòng người tạo nên một “luồng điện tháng tám” mạnh hơn bao giờ hết: “Cờ bay lòng cũng bay. Người hát đường cũng hát. Già trẻ gái trai say”. (Xuân Diệu)
Cũng vào thời điểm lịch sử huy hoàng này, bản Tiến quân ca của nhạc sĩ Văn Cao đã vang lên hào hùng khắp mọi nẻo đường của thủ đô Hà Nội tạo nên một bản đại hợp xướng âm thanh rực lửa của ngày cách mạng. Nổi tiếng với nhiều ca khúc đi cùng lịch sử như Trường ca sông Lô, Mùa xuân đầu tiên, Làng tôi, Ngày mùa, nhạc sĩ Văn Cao đã hòa tấu bản Tiến quân ca bằng chiếc đàn Acmonium trong ngày hội lớn của non sông. Một hình ảnh đẹp mà biết bao nhân sĩ trí thức xứ Hà thành vẫn còn nhớ mãi. Nhịp đi hùng tráng của cách mạng được dựng bằng hình ảnh oai phong hùng tráng: “Đoàn quân Việt Nam đi, chung lòng cứu quốc”. Mỗi khi bài hát ngân lên, trái tim người Việt lại cảm thấy thiêng liêng hơn bao giờ hết: “Cờ in máu chiến thắng mang hồn nước. Súng ngoài xa chen khúc quân hành ca”. Niềm tự hào vẫn chưa thôi trong từng đoạn nhạc để vinh quang thuộc về đất nước: “Đường vinh quang xây xác quân thù. Tiến mau ra sa trường, cùng tiến lên. Nước non Việt Nam ta vững bền”. Giá trị lớn lao về âm nhạc và lịch sử đã giúp Tiến quân ca mau chóng trở thành Quốc ca chính thức của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa (nay là Cộng hòa XHCN Việt Nam). Gần một thế kỷ, nay vẫn lắng hồn non nước oai linh.
Nhắc lại các ca khúc rực lửa tháng 8, người yêu âm nhạc qua nhiều thế hệ vẫn không quên các giọng ca tạo nên sức sống cho từng ca khúc như NSND Quốc Hương, NSND Trần Khánh, NSND Thương Huyền và một thế hệ tiếp nối sau này mà tiêu biểu là nhạc sĩ Trần Thụ, Kiều Hưng, Ánh Tuyết, Huỳnh Lợi, Đức Tuấn, Anh Bằng, nhóm ca Áo Lính, Tre Việt…
Quang Phan
Bình luận (0)