Y tế - Văn hóaVăn hóa nghệ thuật

Sách Tết trở lại sau 60 năm

Tạp Chí Giáo Dục

Sau mt tun ra mt, Sách Tết K Hi 2019 liên tc gây st th trưng sách trong nưc và thu hút s quan tâm ca đông đo đc gi. Đc sách Tết, đc gi như cm nhn đưc không khí ngày xuân, ngày Tết xưa và nay vi nhng cm xúc tươi mi ca các nhà văn, nhà thơ, nhc sĩ, ha sĩ, nhà nghiên cu đương đi.

Hình nh ph n mc áo dài hoa chp hình selfie trong bài nhc Chúc mng năm mi (nhc sĩ Nguyn Vĩnh Tiến)

Món quà ngày xuân

Trong khi các sản phẩm văn hóa phục vụ nhu cầu giải trí ngày Tết gồm nhạc xuân, phim Tết, phim hài đang rất phổ biến, thì sách Tết trở thành “hàng hiếm”. Ấn phẩm đầu tiên và cũng thuộc loại xa xưa nhất là Sách xem Tết năm Mậu Thìn 1928 của Tân Dân thư quán. Theo nhận định của nhà nghiên cứu văn hóa Trịnh Bách, vào khoảng thời điểm này cách đây hơn 90 năm, Sách xem Tết năm Mậu Thìn 1928 đã mở lối tiên phong cho thể loại sách Tết trong lịch sử xuất bản nước ta. Qua ghi chép của lịch sử xuất bản đương đại cho thấy, các văn nghệ sĩ được mến mộ thời bấy giờ đã tập hợp lại và cùng nhau làm ra ấn phẩm tâm đắc để người dân vui xuân đón Tết. Với hai mảng chính là văn hài đàm và thơ vui, ấn phẩm này đã đem đến cho độc giả những tiếng cười dí dỏm, nhẹ nhàng trong những ngày đầu xuân mới. Từ đó, từ Bắc chí Nam, nhà nhà đua nhau làm sách Tết, cùng nhau thưởng thức cái thú văn chương tao nhã ngày xuân. Tuy nhiên, từ sau năm 1958 ấn bản sách Tết hầu như không còn tồn tại.

Xuất phát từ mong muốn nối dài truyền thống làm sách Tết xưa, NXB Văn học và Công ty sách Đông Á đã ấn hành và ra mắt Sách Tết Kỷ Hợi 2019 vào ngày 20-12-2018. Ấn phẩm có kích thước 16,5 x 24 cm, dày 280 trang hiện đã có mặt tại Nhà sách Cá Chép (Võ Văn Tần, quận 3), các nhà sách truyền thống hoặc online trên địa bàn TP.HCM. Thông qua 8 chủ đề gồm văn, thơ, nhạc, sử, cổ tích, bình thơ, góc nhìn, vĩ thanh, Sách Tết Kỷ Hợi 2019 đã tái hiện một cách sinh động không khí của ngày Tết, ngày xuân trong quá khứ và hiện tại trên mọi miền đất nước, từ đất liền đến hải đảo xa xôi. Vì là ấn phẩm đặc biệt chào xuân mới, nên Sách Tết Kỷ Hợi 2019 đều được in màu, mỗi cuốn sách còn được đánh số riêng.

Giao hòa xuân nay vi Tết xưa

Em Vũ Nguyn Minh Uyên (sinh viên năm 3, Trưng Cao đng ngh Du lch Sài Gòn) cho biết: “Em và mt s bn trong lp đã mua Sách Tết K Hi 2019 đ làm tư liu cho mình. Làm ngh du lch, hiu rõ Tết Vit là vic rt cn thiết. Hiu đ làm vic cho tt, đ yêu mến và thêm t hào v truyn thng Tết ca dân tc ta”.

Với sự góp mặt của 35 tác giả là các nhà thơ, nhà văn, họa sĩ, nhà nghiên cứu, nhạc sĩ đương đại thuộc 3 miền Bắc Trung Nam, không khí Tết xưa và nay đã được tái hiện một cách sinh động. Tuy mang đậm chất vùng miền, nhưng những phong tục truyền thống vẫn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong ngày Tết từ miền quê đến chốn thị thành qua bài Tết quê (tác giả Phan Cung Việt), Nhớ một cái Tết xa (nhà văn Ma Văn Kháng), Ăn Tết với người lạ (Nguyễn Thị Thu Huệ), Ở đâu Tết cũng vui (Nguyễn Trí)… Hoài niệm về thời khắc giao thừa Tết xưa, nhà nghiên cứu văn hóa Trịnh Bách đã trải lòng qua tác phẩm Những ngày giáp Tết bằng cảm xúc trìu mến: “Đêm ba mươi là lúc Tết nhất của Tết. Càng gần giờ giao thừa thì mọi người càng trở nên nghiêm túc hơn, “hiền” hơn. Bố mẹ tôi tự nhiên có vẻ nghiêm trang, nhưng nhã nhặn hơn ngày thường… Bàn thờ giao thừa và bàn thờ gia tiên đã sẵn sàng. Bố tôi vẫn giữ được đôi tranh Thần Đồ, Uất Lũy cũ nên đem ra treo hai bên cửa ra vào dưới nhà, từ tối ba mươi Tết mỗi năm… Rồi giao thừa đến. Hương khói nghi ngút. Mẹ tôi trở nên nghiêm trang, thành kính tối đa trong mỗi cử chỉ. Phấn son, nhưng mẹ vẫn mặc áo dài năm cũ khi cúng giao thừa. Lúc mọi nhà cúng giao thừa và gia tiên xong, ở những năm được đốt pháo, pháo bắt đầu rền… Những kiêng cữ như tránh quét nhà, to tiếng, nói dối bắt đầu được tuân thủ…”.

Bên cạnh khung cảnh Tết xưa, các truyện ngắn Chào nhau trong sương đêm (Hoàng Công Danh), Về phủ chiều cuối năm (Trần Thùy Mai), Không về lối cũ (Phan Triều Hải) là những bài viết thể hiện cảm xúc và suy tư mang hơi thở của cuộc sống hôm nay. Đặc biệt, truyện ngắn Thằng heo trên tàu của Trương Anh Quốc là tác phẩm đặc biệt dành riêng cho chủ đề Tết Nguyên đán Kỷ Hợi với hình ảnh minh họa là một chú heo mũm mĩm. Tương tự, trong phần Thơ cũng là sự đong đầy cảm xúc về không khí Tết miền núi cho đến hải đảo, nơi các văn sĩ đã đi qua. Là hình ảnh hiếm hoi minh họa cho thời buổi công nghệ, bức tranh của họa sĩ Kim Duẩn trong bài nhạc Chúc mừng năm mới (nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến) như vẽ nên màu sắc tươi mới của cuộc sống hiện đại bằng hình ảnh hai người phụ nữ mặc áo dài hoa đang chụp hình selfie bên cành hoa đào nở tươi rực rỡ.

Vũ Phương 

Bình luận (0)