Một nghiên cứu sàng lọc sức khỏe tâm thần học sinh THCS tại TP.HCM do nhóm nghiên cứu Trường ĐH Sư phạm TP.HCM thực hiện cho thấy một tỷ lệ đáng kể học sinh có nguy cơ căng thẳng, lo âu, trầm cảm, rối loạn sau sang chấn và khó khăn trong hành vi ứng xử.
Nghiên cứu do TS. Nguyễn Thị Diễm My cùng nhóm tác giả, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM thực hiện trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường “Sử dụng hệ thống VLE của Trường ĐH Sư phạm TP.HCM thu thập dữ liệu về sức khỏe tâm thần của học sinh THCS”, thực hiện khảo sát trên 1.062 học sinh THCS tại TP.HCM ở cả 3 khu vực, bao gồm cả Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ). Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc triển khai sàng lọc định kỳ nhằm phát hiện sớm và kịp thời hỗ trợ học sinh.
Khảo sát được tiến hành trong khoảng thời gian một tháng, từ ngày 25-3-2025 đến ngày 25-4-2025. Công cụ chính được sử dụng để thu thập dữ liệu sức khỏe tâm thần của học sinh THCS là các thang đo tự đánh giá, được tích hợp và triển khai trực tuyến thông qua hệ thống Virtual Learning Environment (VLE) của Trường ĐH Sư phạm TP.HCM. Đây là các thang đo có giá trị trong việc sàng lọc và dự đoán nguy cơ, nhưng chưa thể thay thế cho quá trình chẩn đoán lâm sàng do chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần thực hiện.
Do đó, theo nhóm nghiên cứu, kết quả nghiên cứu phản ánh mức độ biểu hiện và nguy cơ tiềm ẩn của các vấn đề sức khỏe tâm thần, đồng thời đóng vai trò như nguồn dữ liệu ban đầu, định hướng cho hoạt động hỗ trợ, tư vấn hoặc giới thiệu học sinh đến các dịch vụ chuyên sâu phù hợp.
Kết quả sàng lọc cho thấy một tỷ lệ không nhỏ học sinh có nguy cơ gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần. Cụ thể, 36,0% học sinh được ghi nhận có nguy cơ căng thẳng (13,7% ở mức nặng và rất nặng), trong khi lo âu nổi bật hơn với 62,7% có nguy cơ, trong đó 20,2% ở mức rất nặng. Trầm cảm cũng được phát hiện ở mức nguy cơ 43,2%, với 13,7% ở mức nặng và rất nặng. Ngoài ra, 26,9% học sinh có nguy cơ rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), 21,5% có nguy cơ tăng động/thiếu chú ý, và 36,1% có nguy cơ gặp khó khăn trong hành vi ứng xử.
Nhóm nhiên cứu nhận định, những con số này phản ánh nguy cơ tiềm ẩn đáng lưu ý, nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc sàng lọc định kỳ để phát hiện sớm và định hướng hỗ trợ phù hợp cho học sinh.
Đặc biệt, nhóm nghiên cứu cũng chỉ rõ, khác biệt giới trong sức khỏe tâm thần học sinh THCS: Nữ lo âu, căng thẳng nhiều hơn; nam dễ bộc phát hành vi và sử dụng chất kích thích.
Cụ thể: kết quả nghiên cứu cho thấy, học sinh nữ có mức lo âu và căng thẳng trung bình cao hơn nam giới, sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê. Dưới góc nhìn tâm lý học, đây là đặc điểm phù hợp với giai đoạn phát triển lứa tuổi thiếu niên. Nữ sinh thường nhạy cảm hơn trước áp lực học tập, mối quan hệ bạn bè và kỳ vọng của gia đình. Các em dễ rơi vào trạng thái tự so sánh, lo sợ thất bại và bận tâm về cách người khác nhìn nhận mình. Ngoài ra, nữ giới có xu hướng ứng phó tập trung vào cảm xúc (emotion-focused coping), tức là xử lý cảm xúc bên trong nhiều hơn là tìm cách giải quyết vấn đề, nên lo âu và căng thẳng dễ tích tụ.
Nam sinh có điểm trung bình về hành vi ứng xử và tăng động/thiếu chú ý cao hơn nữ. Đây là xu hướng phổ biến trong lứa tuổi thiếu niên, bởi hệ thần kinh vận động ở nam phát triển mạnh nhưng khả năng kiểm soát hành vi và điều tiết cảm xúc chưa hoàn thiện. Xã hội cũng thường chấp nhận nam giới “hiếu động, nghịch ngợm” hơn, khiến hành vi bộc phát dễ xảy ra.
Sự khác biệt giữa các khối lớp: Lớp cuối cấp có nguy cơ căng thẳng cao hơn
Cũng theo nhóm nghiên cứu, kết quả sàng lọc cho thấy, sự khác biệt theo khối lớp thể hiện khá rõ ở hầu hết các chỉ báo sức khỏe tâm thần. Học sinh lớp cuối cấp (lớp 8 và 9) có nguy cơ cao hơn gặp phải lo âu, trầm cảm, căng thẳng và thậm chí rối loạn sau sang chấn (PTSD).
Kết quả này phản ánh những nguy cơ tiềm ẩn, cần được nhìn nhận như tín hiệu cảnh báo để nhà trường định hướng công tác tham vấn học đường. Với học sinh lớp 8-9, cần tập trung vào hỗ trợ quản lý cảm xúc, giảm căng thẳng và rèn luyện khả năng ứng phó lành mạnh.
Yến Hoa
Bình luận (0)