Bằng ngôn ngữ nghệ thuật kết hợp giữa ca hát, múa, hoạt cảnh và hình ảnh tư liệu, chương trình “Sợi chiếu – Dệt mạch phù sa” đã tái hiện một cách sinh động và khẳng định sức sống bền bỉ của làng nghề dệt chiếu Định Yên (tỉnh Đồng Tháp) có tuổi đời hơn 100 năm. Chương trình góp phần lan tỏa tình yêu văn hóa Nam bộ đến với công chúng, đồng thời nhấn mạnh vai trò của giới trẻ trong hành trình gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống của dân tộc.
Tôn vinh nét đẹp lao động cần cù
Giữa lòng thành phố hiện đại, chương trình “Sợi chiếu – Dệt mạch phù sa” do sinh viên lớp Quản lý văn hóa K29 của Trường CĐ Văn hóa Nghệ thuật TP.HCM dàn dựng và thực hiện không chỉ kể về một làng nghề truyền thống mà còn kể về những con người đang hằng ngày giữ nghề trong thầm lặng.
Mở đầu chương trình, tiết mục múa “Khai hoang mở cõi” với trang phục áo bà ba nâu, quấn khăn rằn đã đưa khán giả ngược dòng thời gian về thuở tiền nhân đi mở đất giữa vùng rừng tràm, lau sậy, sông nước hoang sơ. Tiếp đến, ca khúc “Bài ca đất phương Nam” vang lên đầy hào hùng, tái hiện không gian ban đêm ở vùng sông nước phương Nam. Với ánh trăng dịu nhẹ phủ xuống mặt sông tĩnh lặng, phản chiếu lấp lánh gợi nên vẻ yên bình và thơ mộng của miền sông nước. Nổi bật trong chương trình là ở chương “Hồn chiếu Định Yên” giới thiệu làng nghề giúp khán giả tiếp cận khái quát lịch sử, không gian và giá trị văn hóa đặc trưng của làng nghề. Thông qua ca khúc “Mời anh về thăm quê em”, “Múa dệt chiếu”, hoạt cảnh “Chợ ma Định Yên” khán giả như được đắm mình trong hơi thở sống động của một làng nghề trăm năm tuổi. Những giai điệu và vũ đạo không chỉ tái hiện sự khéo léo, tỉ mỉ của người thợ dệt xứ Sen Hồng mà còn tôn vinh nét đẹp lao động cần cù, nhẫn nại. Đặc biệt, không gian huyền ảo của phiên chợ ma đêm khuya đã khắc họa rõ nét bản sắc văn hóa độc bản, minh chứng cho sức sống bền bỉ và tinh thần gìn giữ di sản mãnh liệt của người dân Định Yên trước thăng trầm thời gian.
Tiếp đến, vở kịch “Chiếu phơi nỗi lòng”. Qua diễn xuất tự nhiên của các bạn sinh viên, câu chuyện về gia đình ông Hai – người thợ già nặng lòng với khung dệt thủ công đã chạm đến trái tim người xem. Vở diễn khéo léo đặt ra bài toán bảo tồn di sản trước sức ép của máy móc công nghiệp, đồng thời tôn vinh giá trị của sự hiếu thảo và trách nhiệm tiếp nối của thế hệ trẻ.
Chương trình khép lại trong dư âm của tiếng lách cách khung dệt và những sợi lác nhuộm màu rực rỡ. “Sợi chiếu – Dệt mạch phù sa” chính là một dấu ấn đẹp, khẳng định bản lĩnh và trách nhiệm của giới trẻ trong sứ mệnh bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể của dân tộc giữa nhịp sống đương đại.
Để di sản sống mãi
Chia sẻ về lí do chọn Làng chiếu Định Yên, bạn Vũ Minh Trúc (Phó Trưởng ban tổ chức chương trình) cho biết, hình ảnh sợi chiếu từ lâu đã gắn bó mật thiết với văn hóa Nam bộ, hiện diện trong đời sống thường nhật của người dân nơi đây. Từ phong tục cưới hỏi với đôi chiếu trắng, đến tang ma hay các loại hình nghệ thuật truyền thống như đờn ca tài tử, chiếc chiếu dường như đồng hành cùng con người trọn vẹn một vòng đời. Đặc biệt, nghề dệt chiếu của làng Định Yên đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2013. “Chính những giá trị văn hóa sâu sắc đó đã thôi thúc chúng em lựa chọn đề tài này. Chúng em mong muốn người xem không chỉ biết đến Làng chiếu Định Yên mà còn cảm nhận được những niềm vui, nỗi nhọc nhằn của người làm nghề. Từ đó, khơi dậy sự quan tâm và góp phần thúc đẩy sự phát triển của làng nghề truyền thống. Thông qua chương trình, chúng em gửi gắm thông điệp “Tuổi trẻ góp sức trẻ để nghề dệt chiếu Định Yên sống mãi trong dòng chảy văn hóa Việt Nam”, Trúc chia sẻ.
| Với sự sáng tạo, linh hoạt và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, nhiều bạn trẻ hôm nay không chỉ gìn giữ mà còn làm mới các giá trị truyền thống. Hình ảnh chiếc chiếu hôm nay không chỉ dừng lại ở công năng sử dụng, mà còn có thể trở thành chất liệu nghệ thuật, góp phần tạo nên những sản phẩm thời trang mang đậm dấu ấn văn hóa. |
Nói về khó khăn, Trúc cho biết, là người trẻ, chọn đề tài về làng chiếu các bạn trong nhóm cũng gặp không ít khó khăn. Khó khăn lớn nhất là thiếu kinh nghiệm trong việc tổ chức một chương trình lớn. Tuy nhiên nhờ sự hỗ trợ từ thầy Nguyễn Đoàn Khánh Duy và đạo diễn, diễn viên Quốc Thịnh, các thành viên đã học hỏi được nhiều điều, tích lũy thêm kinh nghiệm để chương trình diễn ra thành công tốt đẹp.
Em Trần Ngọc Hạ Hiền (thành viên nhóm thực hiện chương trình) bày tỏ: “Thông qua chương trình, chúng em mong muốn nhắn nhủ đến các bạn trẻ rằng, mỗi người chúng ta đều phải có trách nhiệm giữ gìn và trân trọng những giá trị văn hóa, cũng như khơi gợi ý thức của người trẻ trong việc bảo tồn và phát huy các làng nghề truyền thống”.
Theo thời gian, nhiều làng nghề truyền thống đang phải đối mặt với không ít khó khăn trước sự thay đổi của đời sống hiện đại. Nghề dệt chiếu Định Yên cũng không nằm ngoài quy luật ấy. Những khung dệt thủ công dần thưa vắng, nhiều người trẻ rời quê tìm kiếm cơ hội mới. Nhưng giữa những đổi thay đó, vẫn có những người trẻ lựa chọn quay về, tiếp nối nghề của cha ông, tìm cách gìn giữ và thổi vào đó hơi thở mới của thời đại. Bằng sự sáng tạo, lòng tự hào về văn hóa quê hương và khát vọng bảo tồn di sản, thế hệ trẻ đang góp phần viết tiếp câu chuyện của Làng chiếu Định Yên để những sợi lác mộc mạc vẫn tiếp tục dệt nên văn hóa trong tương lai.
Hồ Trinh
Bình luận (0)