Không phải đợi đến khi du lịch phát triển mới nói đến câu chuyện bảo vệ môi trường, người dân Thủy Biều (phường Xuân Thủy, TP.Huế) đã lựa chọn sống xanh như một phần tất yếu của đời sống làng quê. Chính sự thay đổi bền bỉ từ thói quen tiêu dùng, sản xuất đến cách làm du lịch đã tạo nên nền tảng vững chắc cho mô hình du lịch sinh thái.
Nỗ lực thay đổi thói quen
Thủy Biều là làng du lịch nổi tiếng của xứ Huế, song không gian xanh ở đây không phải là “sân khấu” phục vụ du khách. Đó là nhịp sống thật, đã hình thành và được duy trì trong nhiều năm. Ý thức bảo vệ môi trường dần thấm sâu vào đời sống cộng đồng, từ góc chợ, gian bếp đến các homestay, vườn cây ăn trái. Trong bối cảnh du lịch phát triển mạnh, Thủy Biều đang được nhìn nhận như một mô hình điểm về du lịch sinh thái gắn với nếp sống xanh.
Để có được diện mạo xanh như hôm nay, Thủy Biều từng trải qua giai đoạn đối mặt với nhiều thách thức. Rác thải sinh hoạt, đặc biệt là rác thải nhựa, từng tràn vào chợ quê và khu dân cư. Thói quen tiêu dùng cũ với túi nilon, hộp xốp, chai nhựa dùng một lần ăn sâu trong đời sống cộng đồng. Sau mỗi phiên chợ, rác không được phân loại, tích tụ theo thời gian, theo mưa lũ trôi ra đồng ruộng và ven sông Hương.
Bà Phan Thị Liên, người dân làng Thủy Biều, chia sẻ: “Ngày xưa bà con đi chợ, mỗi thứ bỏ vào một túi nilon, xách về cả chục cái. Giờ nhờ tuyên truyền của chính quyền và cộng đồng, bà con đi chợ chỉ dùng một cái giỏ. Nói bỏ hoàn toàn thì chưa, nhưng phải đến hơn 90% là đã giảm túi nilon. Thủy Biều bây giờ cố gắng nói không với nilon để đỡ ô nhiễm môi trường”.
Áp lực rác thải càng gia tăng khi du lịch phát triển nhanh, trong khi việc kiểm soát lượng chất thải chưa theo kịp. Không chỉ gây phiền lòng cho người dân, rác thải còn làm giảm trải nghiệm của du khách tìm đến Thủy Biều để nghỉ ngơi, sống chậm và tận hưởng không gian trong lành. Nếu không thay đổi, Thủy Biều có nguy cơ đánh mất giá trị cốt lõi của một làng quê ven sông giàu bản sắc.
Bên cạnh rác sinh hoạt, Thủy Biều còn phải đối mặt với thách thức lớn từ thiên tai. Ông Hồ Xuân Đài, người dân làng Thủy Biều, cho biết mỗi năm địa phương hứng chịu từ 5 đến 7 đợt lũ. “Mỗi lần lũ về, rác thải từ các vùng ven theo dòng nước dồn về đây rất nhiều. Làm du lịch sinh thái thì vấn đề môi trường, rác thải là quan trọng nhất. Vì vậy, chúng tôi phải vừa thay đổi thói quen sống hằng ngày, vừa kiên trì tổng vệ sinh sau mỗi mùa lũ”.
Theo ông Võ Đăng Thái, cán bộ văn hóa – xã hội phường Thủy Xuân, việc giữ gìn môi trường xanh ở Thủy Biều đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền và người dân, từ tuyên truyền thay đổi nhận thức đến tổ chức thu gom, tái tạo không gian sống sau thiên tai.
Từ nếp sống xanh đến mô hình du lịch sinh thái bền vững
Bước ngoặt trong hành trình xanh của Thủy Biều đến từ việc người dân lựa chọn thay đổi “từ gốc”, bắt đầu bằng tư duy và hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày. Với sự đồng hành của Hiệp hội Du lịch Huế, Thủy Biều là địa phương đầu tiên triển khai chương trình giảm nhựa gắn với du lịch cộng đồng.
Chiến lược 4R (Refuse – Reduce – Reuse – Recycle) được người dân Thủy Biều thực hành một cách linh hoạt. Từ chối túi nilon, ống hút nhựa; giảm thiểu sử dụng đồ dùng một lần; tái sử dụng giỏ tre, hộp thủy tinh; phân loại rác hữu cơ để ủ compost bón vườn cây, rác nhựa sạch được thu gom phục vụ tái chế. 4R không dừng ở khẩu hiệu mà trở thành thói quen sống, được lồng ghép trong du lịch, nông nghiệp và giáo dục. Tại Trường Tiểu học Thủy Biều, giáo dục môi trường được triển khai thường xuyên. Học sinh được hướng dẫn phân loại rác, thu gom chai nhựa để tái chế hoặc gây quỹ cho hoạt động học tập. Theo thầy Nguyễn Thanh Tuấn, Hiệu trưởng nhà trường, việc hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh từ sớm là nền tảng để duy trì nếp sống xanh lâu dài.
Song song với giảm nhựa, sản xuất nông nghiệp bền vững là trụ cột quan trọng của mô hình sống xanh Thủy Biều. Người dân chuyển dần sang canh tác hữu cơ, hạn chế phân bón hóa học, tận dụng rơm rạ giữ ẩm cho vườn thanh trà. Việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP giúp kiểm soát quy trình sản xuất, bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Theo bà Lê Thị Lan Dung, Giám đốc Hợp tác xã Thủy Biều, việc chuyển sang canh tác theo hướng hữu cơ đã giúp ổn định chất lượng trái thanh trà, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm. Năm 2025, thanh trà Thủy Biều được mùa, đáp ứng các yêu cầu về an toàn và truy xuất nguồn gốc, qua đó đã được đưa vào hệ thống siêu thị Kingfoodmart tại TP.HCM, mở ra hướng tiêu thụ bền vững cho người trồng.
Du khách quốc tế đến Thủy Biều cũng ấn tượng với không gian xanh và cách người dân sử dụng vật liệu thân thiện môi trường. Với nhiều du khách, trải nghiệm đáng nhớ nhất ở Thủy Biều không chỉ là cảnh đẹp mà là cách người dân sống hài hòa với thiên nhiên”. Từ chợ quê đến khu vườn thanh trà, từ lớp học đến homestay, Thủy Biều đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái sống xanh dựa trên những vật liệu thân thiện với môi trường.
Phan Lệ
Bình luận (0)