Từ năm học 2025-2026, khi không còn phòng GD-ĐT, đòi hỏi các nhà trường phát huy vai trò chủ động, đổi mới trong kiểm tra đánh giá. Căn cứ vào yêu cầu cần đạt của môn học, kiểm tra đánh giá hướng tới đánh giá năng lực học sinh, ghi nhận kịp thời tiến bộ của học sinh, không áp lực, căng thẳng.
Quyền đi cùng với trách nhiệm
Theo kế hoạch, kỳ kiểm tra cuối học kỳ I năm học 2025-2026 của Trường Tiểu học Trần Nguyên Hãn (phường Phú Định, TP.HCM) sẽ diễn ra trong thời gian tuần 16-17 của năm học. Để xây dựng kế hoạch kiểm tra, ban giám hiệu đã làm việc với các tổ khối chuyên môn, định hướng về thời gian kiểm tra, ma trận và nội dung kiến thức, đảm bảo việc kiểm tra bám sát theo yêu cầu cần đạt của môn học với từng khối lớp. Thầy Nguyễn Quốc Hưng (Hiệu trưởng nhà trường) cho biết, năm nay là năm đầu tiên việc kiểm tra đánh giá của nhà trường không còn vai trò của phòng GD-ĐT. Chính vì vậy đòi hỏi sự chủ động nhiều hơn của nhà trường, giáo viên trong xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá. “Nhà trường trao quyền cho các tổ khối chuyên môn xây dựng ma trận đề kiểm tra, mức độ đánh giá học sinh. Đảm bảo đánh giá đúng các chặng năng lực theo yêu cầu cần đạt đối với môn học, không vượt quá yêu cầu, tránh gây áp lực không đáng có cho học sinh. Việc kiểm tra chỉ coi như một hoạt động đánh giá thông thường”, thầy Hưng nói.
Thầy Hưng nhìn nhận, khi bỏ vai trò của phòng GD-ĐT đã tăng quyền cho nhà trường trong việc tổ chức hoạt động giáo dục cũng như kiểm tra đánh giá. Không còn cấp trung gian để “cầm tay chỉ việc”, chính hiệu trưởng nhà trường phải chủ động nhiều hơn, đưa ra kế hoạch phù hợp với đặc thù đơn vị. Tăng quyền sẽ đi cùng với trách nhiệm.
“Trước đây, phòng GD-ĐT giữ vai trò trong xây dựng ma trận, định hướng kiến thức, yêu cầu trong đề kiểm tra định kỳ. Hiện nay, đây là những công việc thuộc về chuyên môn của nhà trường. Như vậy, trách nhiệm phải lớn hơn rất nhiều. Ban giám hiệu duyệt và đánh giá rất kỹ đề mẫu của tổ khối đưa lên trước khi chọn làm đề chính thức cho học sinh”, thầy Hưng phân tích.
Trong năm đầu bỏ vai trò của phòng GD-ĐT, cô Trần Thúy An (Hiệu trưởng Trường THCS Võ Trường Toản, phường Sài Gòn, TP.HCM) cho biết đã đặt ra yêu cầu cao về sự chủ động của nhà trường trong công tác kiểm tra đánh giá học sinh. Trước khi xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ, hiệu trưởng đã họp với tổ trưởng, nhóm trưởng chuyên môn, hội đồng bộ môn của trường, thống nhất từ hình thức, cách thức kiểm tra, thời gian kiểm tra, xây dựng đề kiểm tra phù hợp. Đề kiểm tra được duyệt qua nhiều lớp lang, từ tổ nhóm, đến phó hiệu trưởng chuyên môn.
“Các năm trước, phòng GD-ĐT sẽ ban hành kế hoạch kiểm tra định kỳ cho các trường trên địa bàn, trong đó quy định rõ những bộ môn sẽ kiểm tra tập trung toàn quận theo thời gian chung; quy định rõ về hình thức kiểm tra các môn học; yêu cầu về việc xây dựng ma trận, đặc tả đề kiểm tra…, căn cứ vào đó từng nhà trường xây dựng kế hoạch cho đơn vị mình. Cách thức này khiến các trường đã rất quen tay. Vì thế, khi không còn phòng GD-ĐT, nhà trường, giáo viên phải chủ động nhiều hơn và trách nhiệm cũng nặng hơn”, cô An nhận định.
Cô An nêu ví dụ, đề kiểm tra định kỳ trước đây của nhà trường không chỉ có ban giám hiệu duyệt đề mà còn có hội đồng bộ môn quận thẩm định, đánh giá, bám sát vào ma trận, hướng dẫn của phòng GD-ĐT. Vì vậy, các yếu tố về “sạn” trong đề là gần như rất hiếm. Tuy nhiên, hiện nay nhà trường được trao quyền trong kiểm tra đánh giá, đòi hỏi mọi yếu tố phải cẩn trọng, kỹ càng hơn nhiều để đảm bảo tránh mọi sai sót.
“Khi được chủ động, đòi hỏi cao hơn cũng giúp giáo viên nhà trường nâng cao hơn nữa chuyên môn, nhà trường chủ động giải pháp trong đánh giá chất lượng giảng dạy của giáo viên…”, cô An nhìn nhận.
Chuyển từ “cầm tay chỉ việc” sang nỗ lực tự thân
Kế hoạch kiểm tra cuối học kỳ I năm học 2025-2026 của Trường THCS Trần Văn Ơn (phường Tân Định, TP.HCM) được xây dựng với nhiều hình thức, tùy theo từng môn học. Hình thức đánh giá bằng dự án, sản phẩm học tập, thực hành được áp dụng với các môn tin học, nghệ thuật, giáo dục thể chất, hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp, nội dung giáo dục địa phương. Việc thực hiện sản phẩm học tập, thực hành căn cứ theo kế hoạch từng bộ môn. Hình thức kiểm tra tự luận kết hợp trắc nghiệm trên giấy được áp dụng với các môn toán, khoa học tự nhiên, lịch sử – địa lý, ngoại ngữ, giáo dục công dân, công nghệ, tin học… Riêng môn ngữ văn, hình thức kiểm tra tự luận 100%.
Cô Nguyễn Đoan Trang (Hiệu trưởng nhà trường) cho hay, kế hoạch kiểm tra đánh giá cuối học kỳ I được nhà trường xây dựng từ đầu tháng 12 và công khai đến toàn thể phụ huynh học sinh. Căn cứ vào kế hoạch kiểm tra của trường, từng tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch cho tổ mình, từ việc xây dựng ma trận, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, đáp án. Giáo viên cũng căn cứ vào đó chủ động kế hoạch giảng dạy, ôn tập cho học sinh.
“Phòng GD-ĐT trước đây đóng vai trò hỗ trợ, định hướng, giám sát các nhà trường từ hoạt động chuyên môn, kiểm tra đánh giá, chất lượng giáo dục. Hiện nay, chính nhà trường phải chủ động trong vai trò này. Nhà trường vận dụng tính chủ động này để nâng cao chất lượng giáo dục, trao quyền nhiều hơn cho giáo viên, tổ bộ môn từ công tác giảng dạy cho đến kiểm tra đánh giá. Trong việc ra đề kiểm tra, các tổ bộ môn phải nghiên cứu, chọn lọc hình thức kiểm tra, nội dung câu hỏi không chỉ phù hợp với chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình mà còn phải có tính vận dụng, liên hệ thực tiễn phù hợp với năng lực học sinh. Việc được trao quyền trong kiểm tra đánh giá sẽ gắn chặt với đổi mới về phương pháp giảng dạy”, cô Trang nhấn mạnh.
Hiệu trưởng một trường THCS tại TP.Thủ Đức cũ cho biết, những năm trước đây, kiểm tra định kỳ cuối học kỳ thường diễn ra theo hình thức tập trung, thống nhất về thời gian trong toàn thành phố. Đặc biệt, các bộ môn như ngữ văn, toán, tiếng Anh, việc kiểm tra định kỳ còn chung đề do hội đồng bộ môn của thành phố ra, nhằm đánh giá sát nhất chất lượng giảng dạy các nhà trường, chất lượng học tập của học sinh. Qua đó, nhà trường cũng có căn cứ để soi chiếu, đánh giá chất lượng của đơn vị mình, đề ra phương án nâng cao chất lượng.
Khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò của phòng GD-ĐT không còn, buộc chính nhà trường phải chuyển từ hình thức “cầm tay chỉ việc” sang nỗ lực tự thân, chủ động hơn nữa trong kế hoạch giảng dạy, kiểm tra đánh giá để nâng cao chất lượng giáo dục của đơn vị.
Bài, ảnh: Thành Nam
Bình luận (0)