Thực phẩm “bẩn” tung hoành

Buổi chiều trên đường Cách Mạng Tháng Tám (Q.3) chật cứng xe cộ, khói bụi ngột ngạt. Bên đường, những hàng xe đẩy bán khoai mì, bột chiên, cá viên chiên, hủ tiếu chẳng có gì che chắn ngoài tấm nilon sơ sài vẫn rất hút khách. Người bán hủ tiếu tay thoăn thoắt bỏ từng cái tô, chén đã dùng vào xô đựng nước rồi vớt ra tiếp tục múc hủ tiếu cho khách. Xô nước rửa được dùng đi dùng lại như thế cho đến khi hết… hàng. Theo lời người bán thì “chỉ 15 ngàn/tô, thời này làm gì có giá đấy nữa, vừa ngon, bổ mà lại cực kỳ rẻ…”.

Một quán ăn bình dân trên đường Nguyễn Khoái (Q.4) mở ngay cạnh tiệm sửa xe đạp và nuôi gà đá. Dầu nhớt, nước, phân gà rải rác, giấy ăn và xương cá ngập ngụa dưới chân bàn. Tuy vậy, quán vẫn rất đông khách. Anh Trần Tiến Văn, một thực khách chia sẻ: “Làm thợ hồ, đồng lương có được bao nhiêu, sao mà dám vào ăn ở những nơi sang trọng được. Ở đây, một suất cơm có thịt giá chỉ 15 ngàn đồng. Biết là không đảm bảo vệ sinh nhưng chỉ cần no cái bụng đã”.

Theo ghi nhận của Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), tính đến tháng 12-2012, cả nước có 5.400 người bị ngộ độc thực phẩm, trong đó có 33 người chết. Tuy nhiên, theo ông Huỳnh Lê Thái Hòa thì đó mới chỉ là những vụ nổi cộm. Còn các vụ ngộ độc thực phẩm nhỏ lẻ, tại gia như đau bụng, tiêu chảy thì nhiều lắm, người dân thường tự mua thuốc về uống.

Ông Huỳnh Tấn Phát – Chi cục phó Chi cục Thú y TP.HCM cho biết, trong hai ngày 2 và 3-1 đã tiến hành thu giữ gần 200kg thịt gà không rõ nguồn gốc, 260kg thịt heo thối đang được làm sạch để phân phối cho các chợ, cơ sở chế biến heo quay, các quán ăn. Theo nhận định của BS. Trần Thị Minh Hạnh – Phó giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM – làm gì có chuyện vừa ngon, bổ mà lại rẻ. Trên thực tế, nếu các quán ăn chế biến bằng thực phẩm tươi sống, đảm bảo vệ sinh thì rất đắt tiền, sẽ không có lời lãi nhiều và điều quan trọng là người mua sẽ không mặn mà. Người tiêu dùng biết rất rõ ăn ngoài lề đường không đảm bảo vệ sinh nhưng vì thói quen, vì tính tiện ích và giá thành rẻ nên phớt lờ tất cả mối nguy hại đến sức khỏe của mình.

Trước thực trạng thực phẩm “bẩn” tung hoành ngang dọc, đặc biệt là thời điểm trước Tết Nguyên đán, ngày 7-1 vừa qua, UBND TP.HCM đã ban hành công văn khẩn chỉ đạo kế hoạch “Đảm bảo an toàn thực phẩm Tết Quý Tỵ năm 2013”. Theo đó, các sở ban ngành và UBND 24 quận huyện, các đoàn kiểm tra liên ngành gồm Sở Y tế, Sở Công thương và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ ra quân triệt để, kiểm tra các loại hình kinh doanh ăn uống, các cơ sở sản xuất thực phẩm, siết chặt đường ra của thực phẩm “bẩn”.

Đồng thời, các sở, ban ngành có liên quan cũng tiếp tục thực hiện chương trình kiểm soát hàng rong, xe đẩy. Để kinh doanh thức ăn đường phố, người bán hàng sẽ phải có giấy chứng nhận sức khỏe, thực phẩm phải có đủ giấy chứng nhận về nguồn gốc, phải buôn bán ở nơi sạch sẽ, có đầy đủ trang thiết bị che đậy. Đồng thời, sẽ tiến hành truyền thông đến từng tổ dân phố, không chỉ quản lý hộ khẩu mà còn nắm bắt từng đối tượng nào buôn bán mặt hàng gì.

Tuy nhiên, ông Huỳnh Lê Thái Hòa nhìn nhận, việc kiểm soát loại hình kinh doanh này cũng như các chợ tự phát thực chất chỉ là “ném đá ao bèo” nếu không có một chế tài xử lý thật mạnh kết hợp với nhiều biện pháp kiên quyết từ gốc như tăng cường kiểm tra các cơ sở sản xuất, giết mổ, vận chuyển hàng hóa. Ông Hòa cho rằng, theo nghị định số 91 về quy định xử phạt an toàn vệ sinh thực phẩm có hiệu lực từ ngày 25-12-2012 thì mức phạt cao nhất là 3 triệu đồng, thông thường người bán sẽ bỏ luôn cả xe hàng còn hơn là nộp phạt.

Mặc dù Sở Công thương TP đã triển khai trên 5 ngàn điểm bán bình ổn giá, đảm bảo vệ sinh nhưng người tiêu dùng dường như vẫn chưa hình thành được thói quen tiêu dùng thông minh. Chợ tự phát, hàng rong, xe đẩy vẫn là giải pháp tiện lợi nhất. Và khi thói quen của người dân vẫn còn sử dụng các loại thực phẩm không rõ nguồn gốc, chuộng những nơi rẻ, tiện lợi thì thực phẩm “bẩn” sẽ vẫn còn đất sống trên thị trường.

Bài, ảnh: Yến Hoa