Trước thông tin một số ca bệnh do virus Nipah được ghi nhận tại bang West Bengal (Ấn Độ), Sở Y tế TP.HCM đã chủ động triển khai các biện pháp giám sát, phòng chống dịch phù hợp với mức nguy cơ hiện nay, nhằm bảo vệ sức khỏe người dân trong bối cảnh giao lưu, đi lại quốc tế ngày càng gia tăng.
Ngành y tế TP đồng thời khẳng định, đến thời điểm này, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah và chưa phát hiện virus này lưu hành trong cộng đồng.
Chưa có vắc-xin và thuốc đặc trị
Virus Nipah là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có nguồn gốc từ động vật, đặc biệt là dơi ăn quả. Bệnh có thể lây sang người qua tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm virus, thực phẩm bị nhiễm chất thải của dơi hoặc qua tiếp xúc gần với người bệnh. Triệu chứng ban đầu thường giống cúm nhưng có thể nhanh chóng diễn tiến thành viêm não cấp, suy hô hấp với tỷ lệ tử vong cao. Hiện nay, chưa có vắc-xin và thuốc đặc trị đối với virus Nipah.
Theo Sở Y tế TP.HCM, các hoạt động giám sát dịch tễ đối với bệnh do virus Nipah đã được Việt Nam triển khai liên tục trong nhiều năm qua. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nghiêm trọng. Virus Nipah được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia trong một đợt bùng phát liên quan đến chăn nuôi heo. Các nghiên cứu sau đó xác định dơi ăn quả là vật chủ tự nhiên của virus. Dơi mang virus nhưng không biểu hiện bệnh, từ đó có thể lây nhiễm sang người hoặc các loài động vật khác.
Những đợt bùng phát tại Bangladesh và Ấn Độ trong các năm gần đây cho thấy nguy cơ lây truyền của virus Nipah không chỉ dừng lại ở lây từ động vật sang người mà còn có thể xảy ra lây truyền thứ phát từ người sang người. Trong các ổ dịch từng được ghi nhận, môi trường gia đình và cơ sở y tế là nơi có nguy cơ lây nhiễm cao, đặc biệt đối với nhân viên y tế và người trực tiếp chăm sóc bệnh nhân nếu không tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp phòng hộ cá nhân và kiểm soát nhiễm khuẩn.
Bệnh do virus Nipah có thời gian ủ bệnh trung bình từ 4 đến 14 ngày, nhưng trong một số trường hợp có thể kéo dài đến 45 ngày. Các triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh truyền nhiễm khác như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn ói hoặc đau họng. Sau giai đoạn này, bệnh có thể diễn tiến nhanh sang viêm não cấp với các biểu hiện rối loạn tri giác, lơ mơ, lú lẫn, co giật, thậm chí hôn mê. Một số trường hợp kèm theo viêm phổi nặng và suy hô hấp cấp, cần can thiệp hồi sức tích cực. Theo các báo cáo y khoa, tỷ lệ tử vong trong các trường hợp nhập viện do virus Nipah dao động từ 40% đến 75%. Hiện nay, thế giới vẫn chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh này, việc điều trị chủ yếu tập trung vào hỗ trợ và kiểm soát biến chứng.
Về tình hình dịch bệnh trên thế giới, theo các nguồn giám sát bệnh truyền nhiễm quốc tế, trong khoảng thời gian từ ngày 27-12-2025 đến 26-1-2026, Ấn Độ ghi nhận hai trường hợp mắc bệnh do virus Nipah là nhân viên y tế tại một bệnh viện thuộc bang West Bengal.
Tại Việt Nam, theo Bộ Y tế, tính đến ngày 26-1-2026, cả nước chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Riêng tại TP.HCM, các nghiên cứu chuyên sâu nhằm tìm kiếm các tác nhân gây viêm não cấp tính chưa rõ nguyên nhân đã được triển khai trong nhiều năm qua. Các kỹ thuật hiện đại như metagenomics, PCR và khối phổ do Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford phối hợp với Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM thực hiện trên các bệnh nhân viêm não tại TP và các tỉnh phía Nam đều không phát hiện virus Nipah.
Chủ động phòng ngừa
Dù nguy cơ bùng phát dịch bệnh Nipah tại TP.HCM hiện nay được đánh giá là không cao, Sở Y tế TP.HCM nhận định nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài vẫn tồn tại, đặc biệt trong bối cảnh lượng khách quốc tế đến và quá cảnh qua thành phố ngày càng lớn. Trên tinh thần chủ động phòng ngừa, không để bị động, bất ngờ, ngành y tế TP đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp phòng, chống dịch phù hợp với mức nguy cơ hiện tại.
Trong đó, công tác giám sát y tế tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất được tăng cường, đặc biệt đối với hành khách đến từ hoặc quá cảnh qua các khu vực đang ghi nhận ca bệnh Nipah. Việc theo dõi tình trạng sức khỏe và yếu tố dịch tễ được thực hiện chặt chẽ nhằm kịp thời phát hiện các trường hợp có biểu hiện sốt, triệu chứng hô hấp hoặc thần kinh bất thường. Những trường hợp nghi ngờ sẽ được chuyển ngay về Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM để cách ly, chẩn đoán và điều trị theo đúng quy định.
Song song đó, Sở Y tế TP.HCM chỉ đạo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới luôn sẵn sàng tiếp nhận, cách ly và điều trị các trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh do virus Nipah. Các hoạt động tập huấn về chẩn đoán, điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn liên quan đến bệnh Nipah cũng được triển khai cho các cơ sở y tế trên địa bàn, nhằm nâng cao năng lực phát hiện sớm và xử trí kịp thời.
Ngành y tế TP yêu cầu tất cả các cơ sở khám, chữa bệnh tuân thủ nghiêm các biện pháp phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế, tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn trong quá trình chăm sóc và điều trị người bệnh. Đặc biệt, với các trường hợp viêm não cấp tính chưa rõ nguyên nhân, các cơ sở y tế cần khai thác kỹ tiền sử dịch tễ và chủ động hội chẩn với Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM để không bỏ sót ca bệnh.
Đối với người dân, Sở Y tế TP.HCM khuyến cáo cần chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống, nâng cao ý thức phòng bệnh nhưng không nên hoang mang quá mức. Người từ khu vực có dịch trở về Việt Nam cần theo dõi sức khỏe sau nhập cảnh và liên hệ ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ. Người đi công tác hoặc du lịch đến các khu vực có dịch cần thực hiện nghiêm các biện pháp phòng ngừa cá nhân, hạn chế tiếp xúc với động vật có nguy cơ và đảm bảo an toàn thực phẩm.
Thủy Phạm
Bình luận (0)