Việc chuyển đổi từ xe máy chạy xăng sang xe máy điện không còn là câu chuyện của tương lai xa mà đang diễn ra từng ngày trong đời sống đô thị. Tại TP.HCM, khi số lượng xe máy điện ngày càng tăng, yêu cầu cấp thiết đặt ra không chỉ là khuyến khích người dân sử dụng “phương tiện xanh”, mà còn phải xây dựng một hệ thống hạ tầng đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu vận hành, sử dụng lâu dài. Trong đó, mạng lưới trạm sạc, tủ đổi pin được xem là “hậu cần” then chốt, quyết định sự thành công của quá trình chuyển đổi này.
Đi xe điện ngán nhất là “hết điện” giữa đường
Sau hai năm sử dụng xe máy điện, anh Huỳnh Đỗ Mừng (32 tuổi, phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM) cho biết, quyết định chuyển sang xe điện mang lại nhiều thay đổi tích cực trong sinh hoạt hằng ngày. Cụ thể, chi phí sử dụng xe điện thấp hơn đáng kể so với xe xăng, từ tiền nhiên liệu đến chi phí bảo dưỡng. Quan trọng hơn, việc sử dụng xe điện góp phần giảm tiếng ồn, hạn chế khí thải, phù hợp với xu hướng bảo vệ môi trường tại các đô thị lớn.
Tuy nhiên, anh Mừng cũng bày tỏ mong muốn hạ tầng phục vụ xe điện cần được mở rộng đồng bộ hơn, đặc biệt là hệ thống trạm đổi pin. “Tôi rất mong có thêm nhiều trạm đổi pin xe điện, tạo thuận lợi cho người dân”, anh Mừng chia sẻ.
Thực tế cho thấy, tâm lý “ngại hết pin giữa đường” vẫn là rào cản khiến không ít người dân còn dè dặt khi chuyển sang xe điện. Bài toán này chỉ có thể giải quyết khi mạng lưới trạm sạc, tủ đổi pin được bố trí hợp lý, dễ tiếp cận và đủ nhanh để thay thế thói quen đổ xăng vốn đã ăn sâu vào tiềm thức của người tham gia giao thông.
Hàng trăm tủ đổi pin “mọc” 2 bên đường
Hiểu được nỗi lo lắng của người tham gia giao thông, TP.HCM đang từng bước xúc tiến hình thành mạng lưới tủ đổi pin cho xe máy điện trên địa bàn. Sở Xây dựng TP.HCM đã ban hành Công văn số 2482/SXD-BTKT ngày 22-1-2026, hướng dẫn cụ thể các yêu cầu đối với doanh nghiệp lắp đặt tủ đổi pin, từ tiêu chuẩn kỹ thuật, vị trí lắp đặt đến việc công bố danh mục các tuyến đường đủ điều kiện trên website của sở.
Các doanh nghiệp căn cứ vào danh mục này để xây dựng phương án lắp đặt, vận hành, khai thác tủ đổi pin trên vỉa hè, đảm bảo đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, an toàn và gửi Sở Xây dựng TP xem xét, giải quyết.
Đến nay, Sở Xây dựng TP đã cấp phép 91 vị trí tủ đổi pin trên vỉa hè tại nhiều tuyến đường trung tâm như Hai Bà Trưng, Huyền Trân Công Chúa, Lê Lai, Vành Đai Trong, Lê Thánh Tôn, Lý Tự Trọng, Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Thái Học, Lê Quý Đôn… Đồng thời, sở cũng đang công bố 101 vị trí đủ điều kiện để tiếp tục triển khai lắp đặt và sẽ rà soát, bổ sung thêm trong thời gian tới.
Việc quy hoạch sẵn danh sách, bản đồ các vị trí đặt tủ đổi pin cho thấy ngành chức năng đã có sự chuẩn bị tương đối bài bản. Mục tiêu là xây dựng mạng lưới phân bố đều, khoa học để khi người dân có nhu cầu là có thể tiếp cận nhanh chóng, thậm chí dễ tìm không kém các cây xăng hiện nay. Trong tương lai gần, hình ảnh những “ki ốt” đổi pin xuất hiện dọc hai bên đường có thể trở nên quen thuộc, dần thay thế vai trò của các cửa hàng xăng dầu truyền thống.
Một trong những điểm then chốt của mô hình tủ đổi pin là tính tiện lợi và tốc độ. Người sử dụng xe điện kỳ vọng việc đổi pin diễn ra nhanh tương đương, thậm chí nhanh hơn đổ xăng. Theo định hướng, các tủ đổi pin tự động sẽ được tích hợp nhiều loại pin tương thích với nhiều hãng xe khác nhau, giúp người dùng không phải mất công tìm đúng điểm đổi pin theo nhãn hiệu xe. Việc thanh toán được thực hiện qua tài khoản, người dùng tự thao tác tháo lắp pin, tương tự các máy bán hàng tự động. Trong giai đoạn đầu, nhân viên hỗ trợ vẫn được bố trí tại các điểm đổi pin để hướng dẫn, hỗ trợ người dân, đặc biệt là phụ nữ hoặc người lớn tuổi. Khi mô hình đã vận hành ổn định, việc tinh giản nhân sự, chuyển sang hình thức tự phục vụ hoàn toàn là điều có thể tính đến.
Ở những khu vực có mật độ giao thông cao, khu dân cư đông đúc hoặc trên các tuyến quốc lộ, đường liên tỉnh, tủ đổi pin sẽ cần được bố trí với mật độ dày hơn để tránh gián đoạn nhu cầu sử dụng. Các biển báo nhận diện từ xa cũng đóng vai trò quan trọng, giúp người đi đường dễ dàng tìm thấy điểm đổi pin, nhất là với người từ nơi khác đến TP.HCM.
Không dừng lại ở việc đổi pin, về lâu dài, nhiều ý kiến cho rằng hệ thống tủ đổi pin cần được phát triển theo hướng đa chức năng, hình thành mạng lưới “hậu cần năm sao” cho xe điện. Một số điểm có thể tích hợp thêm dịch vụ bơm xe, sửa chữa nhỏ, kiểm tra kỹ thuật…
Ở quy mô lớn hơn, việc hình thành các “trạm dừng chân mini” cho cả xe máy điện và ô tô điện, kết hợp sạc pin, nghỉ ngơi, vệ sinh cá nhân, thậm chí dịch vụ cà phê, cũng là hướng đi phù hợp với xu thế giao thông xanh.
Song song với phát triển hạ tầng, vấn đề chất lượng pin và an toàn kỹ thuật cần được đặc biệt chú trọng. Pin là bộ phận quan trọng bậc nhất của xe điện, do đó việc kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ, thời hạn sử dụng là yêu cầu bắt buộc. Pin kém chất lượng, pin đã quá hạn nếu trà trộn vào hệ thống đổi pin sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và an toàn của người sử dụng. Việc dán tem kiểm định, bảo hành pin là giải pháp cần thiết để tạo niềm tin cho người dân.
Sẽ lắp đặt hơn 25.000 trụ sạc, tủ đổi pin công cộng
Về định hướng dài hạn, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết đang hoàn chỉnh báo cáo cuối kỳ Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn TP. Trong đó, lộ trình được xây dựng từ năm 2029, với mục tiêu 100% xe mô tô, xe gắn máy tham gia hoạt động xe công nghệ chở khách và hàng hóa sẽ sử dụng điện, năng lượng xanh, tương đương khoảng 400.000 phương tiện. Đến năm 2030, TP.HCM dự báo có khoảng 1.200.000 xe máy điện, kéo theo nhu cầu phát triển hơn 25.000 trụ sạc, tủ đổi pin công cộng trên toàn địa bàn. Cùng với đó là đề xuất các chính sách hỗ trợ để người dân thuận lợi chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện.
Chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh không chỉ là vấn đề của người tham gia giao thông mà là bài toán tổng thể về quy hoạch, hạ tầng, chính sách và ý thức xã hội. Khi hệ thống “hậu cần” cho xe điện được đầu tư bài bản, đồng bộ, việc lựa chọn xe điện sẽ không còn là sự đánh đổi mà trở thành lựa chọn tự nhiên, bền vững cho đô thị tương lai.
Hoàng Sang
Bình luận (0)