Thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp là bước đột phá để xây dựng TP.HCM sớm trở thành một trong những trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học – công nghệ của khu vực Đông Nam Á.
Là địa phương có tiềm lực về khoa học và công nghệ (KHCN) dẫn đầu cả nước, trong thời gian qua, TP.HCM đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch quan trọng với nhiều giải pháp gắn kết bền vững mối quan hệ giữa doanh nghiệp, trường – viện, Nhà nước, tổ chức tài chính và cộng đồng khởi nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn, có năng lực dẫn dắt thị trường. Đồng thời, xây dựng nền tảng hoạt động đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp từ phát triển hạ tầng cơ sở đến đổi mới giáo dục – đào tạo, hợp tác đổi mới sáng tạo – nghiên cứu phát triển – đổi mới công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp hiện hữu thực hành đổi mới sáng tạo, tái khởi nghiệp, tạo lập môi trường ươm tạo – thử nghiệm phát triển sản phẩm mới.
Từ đó đã hình thành thêm nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo/doanh nghiệp KHCN với những sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao và khả năng tăng trưởng nhanh, góp phần phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố có sức lan tỏa mạnh từ cộng đồng doanh nghiệp cho đến cộng đồng xã hội.
Triển khai Nghị quyết 98/2023/QH13 về cơ chế đặc thù của thành phố, cùng với các mục tiêu về đổi mới sáng tạo của Nghị quyết 57-NQ/TW, thành phố đã triển khai thực hiện mô hình “Hỗ trợ thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn thành phố”. Mô hình được xây dựng dựa trên ba trụ cột: (1) Chính sách tài chính đặc thù, (2) Hệ thống chương trình ươm tạo – tăng tốc, (3) Hạ tầng không gian đổi mới sáng tạo quy mô lớn.
Tháng 11-2023, HĐND thành phố đã thông qua Nghị quyết số 20/2023/NQ-HĐND để hỗ trợ không hoàn lại các dự án khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn thành phố nhằm phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đồng bộ, hiện đại và có khả năng cạnh tranh khu vực. Thông qua chính sách này, thành phố hỗ trợ trực tiếp từ 40-400 triệu đồng/dự án khởi nghiệp sáng tạo. Trong năm 2025, hệ thống đã tiếp nhận 191 dự án từ các tổ chức ươm tạo, trong đó 162 dự án được phê duyệt hỗ trợ, với tổng kinh phí hơn 15 tỷ đồng. Đây là bước ngoặt đáng kể so với trước đây, khi các dự án khởi nghiệp khó tiếp cận các nguồn hỗ trợ công do thiếu cơ chế đặc thù.
Việc thực hiện mô hình này cũng góp phần thúc đẩy hệ sinh thái bằng việc tổ chức các chương trình ươm tạo chuyên sâu theo từng lĩnh vực. Năm 2025, thành phố đã triển khai 7 chương trình ươm tạo – tuyển chọn với quy mô lớn, bao gồm: Uni Sur, GIC, Fintech, Innovation Quest, Ednovation, InnoCulture và Gov Sur. Các chương trình đã thu hút 51 dự án Gov Star, chọn 15 dự án ươm tạo; 96 dự án GIC, chọn 54 dự án giai đoạn sơ tuyển; 71 dự án Fintech, chọn 14 dự án ươm tạo; 116 dự án Ednovation, 50 dự án InnoCulture; 75 dự án Innovation Quest, cùng nhiều dự án của Uni Sur. Nhờ mô hình hỗ trợ đồng bộ, thành phố đã ghi nhận sự thăng hạng trên bản đồ khởi nghiệp toàn cầu. Theo Báo cáo 2025 của StartupBlink, TP.HCM tăng 1 bậc lên vị trí 110 thế giới, lần đầu tiên lọt vào Top 5 hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hàng đầu Đông Nam Á và đứng thứ hai cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo. Đây là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của mô hình hỗ trợ khởi nghiệp gắn với chính sách đặc thù.
Từ tháng 11-2023, thành phố tiếp tục mạnh dạn xây dựng và triển khai “Đề án xây dựng cơ chế thúc đẩy để hình thành và phát triển Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế” với khung ưu đãi tiền lương, tiền công từ 30-120 triệu đồng/tháng cho các chức danh lãnh đạo làm việc trong các tổ chức KHCN công lập của thành phố; thù lao thực hiện nhiệm vụ (chương trình, dự án KHCN) cao gấp 1,5 lần so với mức tối đa mức chi tại Thông tư 03/2023/TT-BTC; cơ chế tự chủ khi giao chương trình, dự án KHCN trung hạn để đảm bảo cho chuyên gia, nhà khoa học hoạt động ổn định. Đồng thời, gắn với mô hình Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế (CoE), để bước đầu hình thành các liên minh đào tạo – nghiên cứu về AI, bán dẫn, dữ liệu và công nghệ sinh học đã hình thành, góp phần giải quyết bài toán lớn của quốc gia về thiếu hụt nhân lực trình độ cao.
Kể từ khi có chính sách này, thành phố đã thu hút 21 hồ sơ của 19 tổ chức KHCN công lập đăng ký tham gia. Đến nay, thành phố đã phê duyệt được 2 tổ chức đủ điều kiện (Viện Khoa học Vật liệu tiên tiến – Đại học Quốc gia TP.HCM và Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai – Khu Công nghệ cao thành phố) với 3 chương trình KHCN có tổng kinh phí được phê duyệt hơn 200 tỉ đồng.
Đây cũng là một trong những chính sách đột phá, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu lớn được xác định tại Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 7-10-2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng – an ninh vùng Đông Nam bộ; Nghị quyết số 31-NQ/TW ngày 30-12-2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, góp phần hiện thực hóa mục tiêu của thành phố: lấy đổi mới kinh tế làm trung tâm, xây dựng mô hình tăng trưởng mới, phát triển nhanh, bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ và kinh tế xanh.
Song Hương
Bình luận (0)