Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên TP.HCM tổ chức tuyển sinh đầu cấp trên quy mô toàn thành phố sau sáp nhập địa giới hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Không chỉ là sự thay đổi về phạm vi tổ chức, mùa tuyển sinh năm nay ghi nhận hàng loạt điểm mới mang tính hệ thống: số hóa toàn diện quy trình, điều chỉnh nguyên tắc phân bổ học sinh, tăng vai trò của chính quyền cơ sở.
3 điểm mới này cho thấy rõ xu hướng trong nguyên tắc tuyển sinh của TP.HCM: chuyển từ tư duy quản lý theo địa giới sang quản trị dựa trên dữ liệu, hướng đến công bằng và hiệu quả trong tiếp cận giáo dục.
Số hóa toàn diện, lấy dữ liệu dân cư làm “trục xương sống”
Điểm nổi bật nhất trong công tác tuyển sinh đầu cấp năm học 2026-2027 tại TP.HCM là việc triển khai 100% đăng ký trực tuyến trên một hệ thống quản lý thống nhất toàn thành phố. Đây không còn là bước “thí điểm” như những năm trước, mà trở thành phương thức chính thức, bắt buộc, áp dụng đồng bộ ở tất cả các địa phương sau sáp nhập.
Mỗi học sinh được định danh bằng mã số cá nhân, liên thông với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia. Thông tin về nơi cư trú, độ tuổi, quá trình học tập được đồng bộ hóa, giúp loại bỏ gần như hoàn toàn các thủ tục xác nhận giấy tờ vốn gây tốn thời gian trước đây. Phụ huynh không cần nộp hồ sơ trực tiếp tại trường, không phải xếp hàng hay bổ sung nhiều loại giấy tờ, mà thực hiện toàn bộ quy trình trên môi trường số.
Quan trọng hơn, việc số hóa không chỉ dừng lại ở khâu tiếp nhận hồ sơ, mà còn là nền tảng để phân tích và điều phối tuyển sinh. Hệ thống dữ liệu cho phép Sở GD-ĐT nắm bắt chính xác số lượng học sinh trong độ tuổi, phân bố dân cư theo từng khu vực, từ đó xây dựng phương án tuyển sinh phù hợp với năng lực tiếp nhận của từng trường.
Theo hiệu trưởng một trường THPT tại TP.HCM, việc triển khai tuyển sinh trên nền tảng số đã tạo ra bước tiến rõ rệt trong minh bạch hóa: “Toàn bộ quy trình được công khai, dữ liệu được chuẩn hóa giúp hạn chế tối đa sai sót. Về lâu dài, đây sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng để ngành giáo dục dự báo và quy hoạch hệ thống trường lớp”.
Tuy nhiên, trong năm đầu triển khai trên quy mô lớn, bài toán “làm sạch dữ liệu” vẫn là thách thức. Sau sáp nhập, thông tin dân cư ở một số khu vực chưa hoàn toàn đồng bộ, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành giáo dục, công an và chính quyền địa phương để cập nhật, hiệu chỉnh kịp thời.
Bỏ phân tuyến cứng, ưu tiên học gần nơi cư trú thực tế
Nếu số hóa là nền tảng, thì thay đổi nguyên tắc phân bổ học sinh chính là bước đột phá mang tính định hình lại toàn bộ công tác tuyển sinh.
Năm học 2026-2027, TP.HCM chính thức bỏ phân tuyến cứng theo địa giới hành chính, thay bằng nguyên tắc linh hoạt: ưu tiên bố trí học sinh học tại trường gần nơi cư trú thực tế. Đây là sự điều chỉnh phù hợp trong bối cảnh địa giới hành chính đã thay đổi sau sáp nhập, đồng thời phản ánh rõ hơn nhu cầu thực tế của người dân. Thay vì “đóng khung” học sinh theo phường, xã, hệ thống tuyển sinh sẽ tính toán dựa trên nhiều yếu tố: khoảng cách địa lý từ nơi ở đến trường, năng lực tiếp nhận của từng cơ sở giáo dục, cũng như sự cân đối giữa các khu vực giáp ranh. Việc ứng dụng bản đồ số và dữ liệu không gian giúp quá trình phân bổ trở nên khoa học, minh bạch hơn.
Ý nghĩa của thay đổi này không chỉ nằm ở việc tổ chức tuyển sinh, mà còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Học sinh được học gần nhà hơn đồng nghĩa với việc giảm thời gian di chuyển, giảm áp lực đưa đón, góp phần hạn chế ùn tắc giao thông vào giờ cao điểm.
Thực tế sau sáp nhập cho thấy, sự chênh lệch về phân bố trường lớp giữa các địa bàn khá rõ nét. Tại một số phường, xã, thực trạng quá tải sĩ số học sinh so với hệ thống trường lớp hiện có là hiện hữu, như phường Dĩ An lên đến gần 50.000 học sinh các cấp, từ mầm non, tiểu học, THCS – trở thành địa phương có số học sinh cao nhất TP.HCM. Kế đó là phường Bình Tân với hơn 32.600 học sinh; xã Bà Điểm với hơn 31.300 học sinh. Các phường, xã có số học sinh cao cũng có thể kể đến như xã Đông Thạnh với gần 29.300 học sinh; phường Thuận Giao trên 29.000 học sinh; phường Bình Hưng Hòa với gần 29.000 học sinh; phường Đông Hưng Thuận với 28.000 học sinh; phường Tam Bình với hơn 27.000 học sinh; phường Hiệp Bình với 27.500 học sinh; phường Tân Thới Hiệp với 27.200 em; phường Tăng Nhơn Phú gần 27.000 học sinh; phường Tân Khánh với 26.000 học sinh…
Số lượng học sinh đầu cấp tăng nhanh qua từng năm, trong khi hệ thống trường lớp chưa kịp phát triển tương ứng, tạo áp lực đáng kể trong công tác tuyển sinh. Chính sự “lệch pha” này buộc ngành giáo dục phải tính toán phương án điều tiết linh hoạt, khai thác hiệu quả mạng lưới trường lớp liên vùng, liên phường, thay vì giới hạn trong từng địa bàn hành chính.
Bên cạnh đó, TP.HCM cũng điều chỉnh cách xác định đối tượng tuyển sinh theo hướng thực tế hơn: không còn phân biệt cứng nhắc giữa thường trú và tạm trú, mà dựa vào nơi ở hiện tại của học sinh. Các nhóm ưu tiên được xây dựng theo thứ tự rõ ràng, đảm bảo quyền học tập cho học sinh cư trú tại địa phương, đồng thời vẫn mở ra khả năng tiếp nhận các trường hợp đặc thù.
Tăng quyền cho cơ sở, đa dạng phương thức tuyển sinh
Một điểm mới quan trọng khác trong mùa tuyển sinh năm nay là sự thay đổi vai trò của chính quyền cơ sở trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Nếu trước đây, UBND phường, xã chủ yếu đóng vai trò phối hợp, thì nay đã trở thành lực lượng tham gia trực tiếp vào nhiều khâu của công tác tuyển sinh. Từ việc rà soát dữ liệu dân cư, xác định số lượng học sinh trong độ tuổi, đến hỗ trợ phụ huynh đăng ký trực tuyến và xử lý các tình huống phát sinh, chính quyền cơ sở đóng vai trò “cầu nối” giữa người dân và ngành giáo dục.
Việc phân cấp này giúp công tác tuyển sinh bám sát thực tiễn hơn, phản ứng nhanh hơn với những biến động dân cư, đặc biệt trong bối cảnh thành phố có quy mô lớn và sự chênh lệch giữa các khu vực.
Song song đó, ở các bậc học cao hơn như THCS và THPT, TP.HCM tiếp tục đa dạng hóa phương thức tuyển sinh. Lớp 6 chủ yếu xét tuyển, nhưng cho phép một số trường triển khai đánh giá năng lực để phù hợp với định hướng đào tạo. Ở lớp 10, thành phố duy trì song song hai phương thức xét tuyển và thi tuyển, đồng thời tổ chức nhiều đợt tuyển sinh để tăng cơ hội cho học sinh.
Có thể thấy, tuyển sinh đầu cấp năm học 2026-2027 tại TP.HCM không chỉ là sự điều chỉnh về kỹ thuật tổ chức, mà là bước chuyển mang tính chiến lược trong quản trị giáo dục. Từ số hóa toàn diện, thay đổi nguyên tắc phân bổ đến phân cấp cho cơ sở, tất cả đều hướng đến mục tiêu xây dựng một hệ thống tuyển sinh công bằng hơn, minh bạch hơn và phù hợp hơn với thực tiễn đô thị hiện đại.
Khương Yến
Bình luận (0)