Nhiều năm qua, mảng văn học thiếu nhi vẫn luôn bị áp đảo và chưa có sự bức phá nào.
 |
| Các em nhỏ tìm đến gian hàng sách thiếu nhi ở Hội sách TP.HCM |
Thị trường đơn điệu
Vừa qua, ở hạng mục sách thiếu nhi của Giải thưởng Sách hay 2017, tác phẩm “Hành trình yêu thương – Nhật ký Thiện Nhân” (tác giả Trần Mai Anh) và dịch phẩm “Cánh tay cha là con thuyền vững chãi” (tác giả Stein Erik Lunde, Øyvind Torseter, dịch giả Mẹ Ong Bông) đã đoạt giải sách hay. Trong số hiếm hoi 2 tác phẩm đoạt giải sách hay thì đã có một tác phẩm được dịch từ văn học nước ngoài. Điều này cho thấy sách thiếu nhi chưa thực sự thu hút những cây bút trong nước. Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2016 cũng không thấy bóng dáng tác phẩm thiếu nhi nào được nhận giải thưởng. Không những thế, các hoạt động văn học dành cho thiếu nhi như hội thảo, tọa đàm, giới thiệu tác giả, tác phẩm, trại sáng tác… cũng rất ít ỏi.
Thời gian gần đây, thị trường sách trong nước trở nên đa dạng, phong phú với nhiều thể loại sách. Tuy nhiên, mảng sách văn học thiếu nhi của các tác giả trong nước vẫn chưa được “đánh thức”, chưa có những tác phẩm thật sự đi vào lòng người. Sách văn học thiếu nhi vẫn xuất bản nhưng nhiều tác phẩm ra đời vì nỗ lực của các đơn vị xuất bản trong nước nhằm khuyến khích các cây bút Việt hơn là thực sự xuất bản theo nhu cầu của thị trường. Văn học thiếu nhi cho đối tượng thiếu nhi trong nước vẫn cứ giậm chân tại chỗ suốt một thời gian dài nên nghĩ đến việc “xuất khẩu” văn học thiếu nhi là một điều quá xa vời. Năm 1959, tác phẩm “Dế mèn phiêu lưu kí” của cố nhà văn Tô Hoài lần đầu tiên được dịch ra tiếng nước ngoài và tiếng Nga là ngôn ngữ đầu tiên đến với các em thiếu nhi quốc tế thông qua dịch giả, nhà văn Marian – Tokachov. Nhiều thế hệ thiếu nhi trong và ngoài nước đã đón đọc, mến mộ chú dế mèn dũng cảm, biết chia sẻ, biết yêu thương. Viết sách thiếu nhi đã khó và để trang sách ấy chạm đến những tâm hồn thơ ngây lại càng khó hơn. Có một thực tế dễ nhìn thấy là hiện nay, nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi nhưng thực chất là để người lớn đọc với mong muốn sống trong hoài niệm về những năm tháng tuổi thơ đã đi qua.
Ít mặn mà
Trong lĩnh vực xuất bản, NXB Kim Đồng là một trong những đơn vị luôn tích cực với mảng sách văn học thiếu nhi bằng việc làm mới các tác phẩm thiếu nhi kinh điển như “Dế Mèn phiêu lưu kí”, “Chuyện hoa chuyện quả”, “Lá cờ thêu sáu chữ vàng”… thông qua cách thể hiện dưới nhiều phiên bản minh họa khác nhau. Thực trạng thiếu người viết, thiếu tác phẩm luôn được xem là trở ngại lớn nhất cho sự phát triển văn học thiếu nhi Việt Nam những năm gần đây. Thỉnh thoảng, văn học thiếu nhi trong nước vẫn có những tác phẩm thiếu nhi của các cây bút trong nước nhưng con số này còn quá ít ỏi. “Cuộc phiêu lưu kỳ thú của chú ếch xanh”… của nhà văn Lê Hữu Nam góp phần tạo nên những “cú hích” ở mảng sách văn học thiếu nhi trong nước nhưng vẫn chưa có sự bứt phá mạnh mẽ. Các giải thưởng tác phẩm viết cho thiếu nhi gây được tiếng vang những năm gần đây như “Cả làng biết bay” (nhà văn Thu Trân, Giải thưởng Hội Nhà văn TP.HCM 2013), “Mật ngữ rừng xanh” (nhà văn Lê Hữu Nam, Giải thưởng Hội Nhà văn TP.HCM 2015) cũng được xem là những tác phẩm bộc phát của các tác giả chứ không phải dòng sáng tác chủ lưu của họ.
| Viết sách thiếu nhi đã khó và để trang sách ấy chạm đến những tâm hồn thơ ngây lại càng khó hơn. Có một thực tế dễ nhìn thấy là hiện nay, nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi nhưng thực chất là để người lớn đọc với mong muốn sống trong hoài niệm về những năm tháng tuổi thơ đã đi qua. |
Tác giả ít, tác phẩm ít và cả giải thưởng cũng ít là thực trạng mảng văn học thiếu nhi. Nhiều nhà văn có tên tuổi cũng thử sức “lấn sân” mảng sách thiếu nhi theo đơn đặt hàng của nhà xuất bản nhưng dường như họ vẫn chưa có sự mặn mà. Ngoại trừ nhà văn Nguyễn Nhật Ánh là cây bút thường xuyên có tác phẩm mới cho thiếu nhi, còn lại hầu hết những tác giả viết cho thiếu nhi được xuất bản vừa qua đều là những tay ngang. Thỉnh thoảng, họ viết một vài tác phẩm thiếu nhi để tự làm mới chính mình.
Theo con số thống kê từ các đơn vị xuất bản đến các nhà phát hành thì trong suốt 10 năm qua, mảng sách thiếu nhi luôn là mảng sách có số lượng sách xuất bản lớn nhất nước (không tính sách giáo khoa). Tuy nhiên, nếu nhìn thẳng vào thực trạng mảng sách văn học thiếu nhi sẽ thấy chưa có những bước tiến nào nổi bật. Nhiều đơn vị xuất bản vẫn dành sự ưu ái cho mảng sách văn học thiếu nhi nhưng vì áp lực kinh doanh cũng khiến họ phải chạy theo dòng sách thị trường, phục vụ đối tượng độc giả trẻ là chủ yếu.
Viết sách cho thiếu nhi phải lay động được cảm xúc, trái tim và khơi dậy được trí tưởng tượng, niềm ham thích tìm tòi, khám phá của các em. Thị trường sách văn học thiếu nhi trong nước đang cần lắm nhiều những tác phẩm như thế. Bức tranh ảm đạm hiện nay không biết đến khi nào mới xuất hiện những gam màu tươi sáng hơn?
Bài, ảnh: Yên Hà
Bình luận (0)