Việc xây dựng trường học hạnh phúc ở TP.HCM không chỉ là một phong trào trong ngành giáo dục, mà còn là giải pháp cụ thể nhằm triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa và xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Không chỉ hướng đến môi trường học tập tích cực, mô hình được xem là nền tảng để thế hệ trẻ phát triển toàn diện trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Môi trường nuôi dưỡng hệ giá trị con người
Trong bối cảnh TP.HCM đang hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, tài chính và công nghệ của khu vực, ngành giáo dục thành phố không chỉ đối mặt với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn phải giải quyết một nhiệm vụ quan trọng, đó là giữ gìn và phát triển bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ.
Theo Nghị quyết 80, hệ giá trị con người Việt Nam được xác định với các phẩm chất cốt lõi gồm: Yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo. Đối với TP.HCM – đô thị đặc thù, nơi hội tụ nhiều luồng văn hóa và tư tưởng quốc tế, việc đưa những giá trị này vào đời sống học đường đòi hỏi một môi trường giáo dục giàu tính nhân văn, đồng thời có khả năng giúp học sinh hội nhập mà không đánh mất bản sắc. Mô hình trường học hạnh phúc với ba trụ cột: Yêu thương – an toàn – tôn trọng được xem là nền tảng để hình thành môi trường như vậy.
Theo ông Nguyễn Văn Hiếu (Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM), xây dựng trường học hạnh phúc không chỉ là mục tiêu của từng nhà trường mà còn là định hướng chung của toàn ngành giáo dục thành phố.
“Trường học hạnh phúc trước hết phải là nơi học sinh cảm thấy được tôn trọng, được lắng nghe và được phát triển toàn diện. Khi môi trường học đường tích cực được hình thành, các giá trị như trách nhiệm, trung thực, đoàn kết sẽ được nuôi dưỡng một cách tự nhiên trong học sinh”, ông Hiếu nhấn mạnh.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, học sinh tại TP.HCM có nhiều cơ hội tiếp cận tri thức và môi trường học tập hiện đại. Tuy nhiên, các em cũng phải đối diện với áp lực học tập, tác động từ mạng xã hội và những biến động tâm lý của thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số.
Trong môi trường giáo dục hạnh phúc, học sinh được khuyến khích phát triển cá nhân, được tôn trọng sự khác biệt và được hỗ trợ về tâm lý. Khi cảm thấy an toàn và được lắng nghe, các em có điều kiện phát triển tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và tinh thần trách nhiệm – những năng lực quan trọng của công dân trong xã hội hiện đại.
“Chìa khóa” đưa giá trị văn hóa vào đời sống học đường
Theo nhiều nhà quản lý giáo dục, trường học hạnh phúc chính là môi trường giúp chuyển hóa các giá trị văn hóa từ lý thuyết thành hành vi cụ thể trong đời sống học đường. Bởi lẽ, văn hóa không thể hình thành bằng sự áp đặt. Những chuẩn mực đạo đức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được nuôi dưỡng trong một môi trường giáo dục tích cực và nhân văn. Nếu thiếu đi môi trường đó, những bài học về đạo đức và giá trị sống dễ chỉ dừng lại trên trang sách, khó trở thành nền tảng để học sinh ứng xử trước những tác động phức tạp của đời sống xã hội.
Từ thực tiễn triển khai tại các trường học, nhiều nhà quản lý giáo dục cho rằng khi môi trường học đường trở nên thân thiện và tôn trọng sự khác biệt, học sinh sẽ chủ động tham gia vào các hoạt động học tập và cộng đồng.
Thầy Huỳnh Thanh Phú (Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, phường Bến Thành) cho hay, khi nhà trường xác định xây dựng trường học hạnh phúc là nhiệm vụ trọng tâm, môi trường giáo dục đã có nhiều chuyển biến rõ rệt. Không chỉ giảm các vi phạm kỷ luật hay bạo lực học đường, học sinh còn thể hiện sự thay đổi trong cách ứng xử, biết quan tâm đến cảm xúc của bạn bè, chủ động nhận trách nhiệm và tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng.
“Khi môi trường học đường không còn sự sợ hãi, những giá trị văn hóa sẽ tự nhiên thẩm thấu vào hành vi của học sinh”, thầy Phú nói.
Lan tỏa từ thực tiễn các trường học
Thực tế tại TP.HCM cho thấy mô hình trường học hạnh phúc đang mang lại nhiều tín hiệu tích cực. Theo các khảo sát của Sở GD-ĐT TP.HCM, mức độ hài lòng của học sinh đối với môi trường học tập ngày càng tăng, trong khi nhiều vấn đề như bạo lực học đường hay áp lực tâm lý được quan tâm và hỗ trợ kịp thời. Nhiều trường học tại TP.HCM đã có những cách làm sáng tạo nhằm cụ thể hóa mô hình này. Cụ thể, tại Trường THPT Nguyễn Du (phường Hòa Hưng), nhà trường tăng cường các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, biến những tiết học lý thuyết thành các dự án nghệ thuật hoặc hoạt động nhóm. Cách làm này giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, đồng thời học cách tôn trọng sự khác biệt và nhìn nhận bản thân một cách tích cực. Trong khi đó, Trường THCS-THPT Thạnh An (xã đảo Thạnh An) lại xây dựng mô hình trường học hạnh phúc dựa trên sự gắn kết giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng địa phương. Trong điều kiện còn nhiều khó khăn, thầy cô không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn đóng vai trò người đồng hành, giúp học sinh giữ vững niềm tin vào tương lai.
Nhiều mô hình như “Tiết học hạnh phúc” hay “Hộp thư điều em muốn nói” tại các nhà trường đã tạo không gian để học sinh bày tỏ suy nghĩ và cảm xúc của mình. Thông qua các hoạt động này, học sinh được rèn luyện trách nhiệm với lời nói và hành động, đồng thời tăng cường sự thấu hiểu giữa các thành viên trong lớp học.
Nghị quyết 80 khẳng định văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế và chính trị. Vì vậy, đầu tư cho trường học hạnh phúc cũng chính là đầu tư cho “sức mạnh mềm” của thành phố. Việc xây dựng trường học hạnh phúc tại TP.HCM cũng gắn với yêu cầu tăng cường kỷ cương và xây dựng văn hóa học đường trong bối cảnh không gian mạng ngày càng phức tạp. Khi được giáo dục trong môi trường tích cực, học sinh sẽ hình thành khả năng tự kiểm soát, biết phân biệt đúng sai và có trách nhiệm với cộng đồng.
Theo các chuyên gia giáo dục, để mô hình này phát huy hiệu quả, cần có sự thay đổi đồng bộ từ nhận thức đến hành động trong toàn hệ thống giáo dục. Quan trọng hơn, chỉ số hạnh phúc của học sinh và giáo viên cần được xem là một trong những thước đo quan trọng của chất lượng giáo dục.
Ông Nguyễn Văn Hiếu nhìn nhận, trong bối cảnh giáo dục đang chuyển từ chú trọng truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học, việc xây dựng trường học hạnh phúc càng trở nên cần thiết.
“Ngành giáo dục TP.HCM hướng tới xây dựng môi trường học đường – nơi mỗi học sinh đều có cơ hội phát triển năng lực cá nhân, đồng thời hình thành những giá trị văn hóa và trách nhiệm công dân. Đó cũng là nền tảng để thành phố xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai”, ông Hiếu cho biết.
Bài, ảnh: Yến Hoa
Bình luận (0)