Heo là một trong những loài vật kết bạn với con người sớm nhất, mang lại nhiều hữu ích cho chúng ta, mặc dù vậy, con người lại ít có ấn tượng tốt về heo. Con người luôn cho heo là bẩn thỉu, ngu ngốc, phàm ăn, biếng nhác… Do vậy, khi mắng chửi hay mỉa mai người khác, họ thường nói: “ngu như heo”, “lười như heo”, “mập như heo”. Thật ra ẩn bên trong lời thóa mạ đó là một “nỗi oan” rất lớn của heo. Nhân năm Hợi, xin có đôi lời giải oan cho heo.
Tiền lì xì in hình con heo Tết Kỷ Hợi 2019
“Trí giả nhược ngu”
Có lẽ vẻ bề ngoài đôn hậu của heo đã che đậy đi trí tuệ bên trong của nó. Còn riêng bản thân heo cũng thích được thong dong nhàn nhã, không phải chịu cái nhọc nhằn của kẻ giỏi giang, cái khổ lụy của kẻ ham lợi lộc. Không phải ngẫu nhiên, tục ngữ có câu “trí giả nhược ngu” (kẻ tài trí giả như ngu dốt) dùng để nói về loài heo quả là xác đáng vô cùng. Bởi lẽ, theo các nhà động vật học, heo không hề ngu dốt, mà ngược lại nó có trí tuệ cao hơn những con vật khác. Trong số những gia cầm thì heo là con vật biết sử dụng não để giải quyết vấn đề, như việc nó biết hợp sức nhau để phá đổ chuồng rào, biết dùng lưỡi để mở van lấy nước uống. Tiếng heo kêu cũng mang một nội dung phong phú, nó không những có thể nói chuyện cùng đồng loại, mà còn có thể nói chuyện cùng với người, ngựa, chó. Heo cũng có sự cảm thụ âm nhạc tốt hơn những con vật khác. Trong huấn luyện tạp kỹ, heo tiếp thu nhanh hơn chó. Trong chiến khu, thậm chí heo còn có thể đánh hơi thấy những nơi có bơm mìn… qua đó có thể thấy heo là động vật khá thông minh, không như ta nghĩ “ngu như heo”.
Mặt khác, thông thường con người thường cho heo là dơ bẩn, lười biếng, thật ra hoàn toàn không như thế. Tuy heo thích dùng mũi để ủi đất, thường làm dơ bẩn thân mình, nhưng heo cũng rất thích tắm gội. Sở dĩ, heo bị cho là con vật dơ bẩn, chủ yếu là do trước đây điều kiện chăn nuôi bị giới hạn, cả một đàn heo lớn bị nhốt trong một không gian nhỏ hẹp, lấy bùn làm giường, đào hố để lấy chỗ chứa phân, gây nên cảnh hôi thối khó chịu. Điều đó chính là do con người lười biếng tẩy uế cho heo, chỉ tạo cho nó một môi trường sống dơ bẩn, nó đã không có một lời oán than nào cả, ngược lại con người lại đi chỉ trích nó trước.
Lại nữa, chúng ta cho rằng trâu biết kéo cày, ngựa biết kéo xe, gà biết báo thức, chó biết canh gác, riêng heo chỉ biết ăn no nằm dài, không biết làm gì cả. Con người thường chê trách “lười như heo” để mỉa mai những người suốt ngày chỉ biết rong chơi không có mục đích sống. Nhưng nếu xét trên thực tế thì heo rất có ích cho con người. Trước kia heo có thể giúp con người trừ rắn, phân heo có thể tạo thành phân bón và làm nhiên liệu khí đốt. Các bộ phận trong cơ thể heo có thể được dùng làm thí nghiệm trong y học, quan trọng hơn hết là heo đã cống hiến toàn bộ cơ thể mình cho con người dùng làm thực phẩm và là nguồn thực phẩm chính cho con người trong việc cúng tế. Suy cho cùng, phương thức sống của heo chính là do con người chỉ định, nó ăn no béo tốt cũng là để cho con người có được càng nhiều thịt ngon. Như vậy, heo đã cống hiến vô tư cho con người, nhưng lại bị con người chê trách mỉa mai, quả thật không công bằng cho heo chút nào!
“Không heo bất thành gia”
Không chỉ heo bị hàm oan, mà hoàn toàn ngược lại, heo mang lại giá trị vật chất, giá trị tinh thần và cả giá trị tâm linh cho con người. Thật thú vị, chữ Gia (家) (nghĩa là gia đình, ngôi nhà) trong tiếng Hán, theo chiết tự học là sự kết hợp: bộ Miên 宀ở trên (mái nhà) và chữ Thỉ 亥(heo) ở dưới, nghĩa gốc là chuồng heo, trong ngôi nhà có heo thì mới thành nhà được. Tuy nhiên, các nhà ngôn ngữ còn cho rằng, chữ “Gia” còn có nghĩa là nơi thờ cúng. Khi cúng tế thường dùng heo làm vật tế, coi đó là con vật thượng súc, vì thế chữ Gia có bộ Thỉ là do vậy. Theo đó, cấu hình của chữ “Gia” đã bộc lộ địa vị thánh thiện cao thượng của heo trong lòng người xưa, vì những con vật không trong sạch thì không thể hiến dâng tế thần được.
Trong văn hóa phương Đông, con heo xếp cuối cùng trong 12 con giáp. Theo quẻ trong Chu Dịch thì Heo thuộc khí Thủy, mà triết học xưa cho rằng: “Sơn quản nhân đinh, Thủy quản tài”. Do vậy, người xưa vẫn quan niệm “Heo là Tài” (theo nghĩa tài chính, tài vận, quản nguồn nước). Chẳng những thế, heo còn được tôn sùng là vị thần sinh sản và là Thần mưa. Vì heo có khả năng sinh sản rất mạnh, một lứa có thể sinh được mười mấy con. Việc này rất phù hợp với tín ngưỡng phồn thực, tín ngưỡng cầu mong về sự sinh sôi nảy nở của hoa màu và con người ở các nước nông nghiệp. Như vậy, xét nhiều chiều cạnh, heo thật sự giữ vai trò quan trọng đối với con người. Hy vọng rằng, trong năm Hợi, heo sẽ được minh oan và mọi người thật sự ấm no, sung túc, sản sinh nhiều tài lộc và an lạc như chính những phẩm chất của heo mang lại!
Hiếu Trung
Bình luận (0)