Trên bục giảng, TS. Lê Hồng Phước là một giảng viên chuyên dạy tiếng Pháp, nhưng khi bước ra khỏi cổng trường thầy lại trở thành một “đại sứ” quảng bá cải lương, đờn ca tài tử đến với công chúng.
TS. Lê Hồng Phước hát vọng cổ phục vụ Tết Việt Nam tại trụ sở UNESCO Paris năm 2012
Công việc bận rộn nhưng TS. Lê Hồng Phước (Phó Trưởng khoa Ngữ văn Pháp, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG TP.HCM) cảm thấy rất vui vì có thể góp vào việc bảo tồn bộ môn cải lương, đờn ca tài tử nói riêng và văn hóa dân tộc nói chung.
Về Việt Nam “kể chuyện xưa” cho người trẻ
Qua Pháp nghiên cứu sinh bằng học bổng 322, trong 5 năm ở Pháp, TS. Phước đã đóng góp không ít cho việc quảng bá đờn ca tài tử, cải lương trên khắp năm châu. Thông qua sóng Phát thanh Quốc tế Pháp (RFI), thầy đã đề xuất với lãnh đạo thành lập Tạp chí chuyên bình luận cải lương rồi Tạp chí lịch sử Việt Nam và bắt đầu giới thiệu văn hóa, lịch sử của mình đến bạn bè khắp thế giới. Cũng tại Pháp, thầy có duyên gặp nghệ sĩ Hà Mỹ Xuân (người mà thầy rất ngưỡng mộ khi bà còn là đào hát của đoàn Thanh Minh – Thanh Nga) đã “se duyên” cho thầy với nhiều nghệ sĩ Việt Nam tên tuổi định cư ở Pháp.
Năm 2013, khi đờn ca tài tử được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, thầy cùng với nghệ sĩ Hà Mỹ Xuân thành lập nhóm chuyên biểu diễn đờn ca tài tử, cải lương mỗi tháng một lần tại một nhà hàng của người Việt ở Paris. Trong 5 năm đó, thầy đã đóng góp không ít cho việc quảng bá đờn ca tài tử, cải lương đến với bạn bè trên thế giới. Thầy cũng được mọi người biết đến và yêu quý với nhiều vai diễn như: Trùm Sò trong “Ngao sò ốc hến”; Thi Sách trong vở “Tiếng trống Mê Linh”; vai Trần Minh trong vở “Bên cầu dệt lụa”… Trong lúc sự nghiệp diễn xuất thăng hoa, công việc ở đài RFI tiến triển, “Trùm sò Paris” – Lê Phước (cái tên khán giả đặt) được nhiều người biết đến và mến mộ, thầy lại quyết định trở về Việt Nam để trở thành giảng viên dạy tiếng Pháp sau khi bảo vệ xong luận án tiến sĩ ở Pháp.
TS. Lê Hồng Phước (ngồi giữa) tham gia buổi sinh hoạt đờn ca tài tử với NSƯT Văn Hai và NSƯT Hải Phượng
| Nói về dự định sắp tới, thầy Phước cho biết sẽ tiến hành thực hiện cuốn sách viết về cuộc đời, sự nghiệp các nghệ sĩ gạo cội (nghệ sĩ cải lương, hát bội, thầy đờn) để làm tư liệu cho thế hệ trẻ cũng như góp phần tôn vinh sự cống hiến của họ dành cho nghệ thuật của dân tộc. |
Trên lớp, TS. Phước là một giảng viên dạy tiếng Pháp tâm huyết, hết lòng vì sinh viên nhưng khi rời bục giảng, thầy lại là một “đại sứ” đưa đờn ca tài tử và cải lương vào giới thiệu với giới học sinh, sinh viên. Khi đưa đờn ca tài tử và cải lương vào giới thiệu với giới học sinh, sinh viên, thầy Phước luôn cân nhắc kỹ lưỡng để có cách truyền đạt phù hợp với từng cấp học sinh chứ không phải là đi biểu diễn. Nhờ lợi thế ca hay, diễn giỏi, kết hợp với vừa nói lý thuyết vừa biểu diễn minh họa nên những buổi nói chuyện của thầy Phước luôn thu hút học sinh, sinh viên. Thầy Phước kể, có lần đi đến một trường đại học để nói chuyện về đờn ca tài tử, cải lương, ban đầu thầy chỉ nghĩ là chắc có chừng 20-30 sinh viên đi nghe là cùng nhưng khi buổi nói chuyện diễn ra cả hội trường khoảng 200 ghế ngồi đều kín, thậm chí nhiều sinh viên còn đứng để nghe thầy nói chuyện. “Tôi rất mừng vì nhiều bạn trẻ rất quan tâm đến nghệ thuật dân tộc và tìm hiểu. Có nhiều sinh viên còn có những đề tài nghiên cứu hay luận văn tốt nghiệp có liên quan đến nghệ thuật này và nhờ tôi hướng dẫn, tôi rất sẵn lòng hỗ trợ các em” – TS. Phước chia sẻ.
Bên cạnh việc đưa đờn ca tài tử và cải lương vào giới thiệu với giới sinh viên, học sinh, thầy Phước còn nhận lời nói chuyện về cải lương với khán giả trẻ ngoài xã hội. Điển hình như năm 2020, thầy đã nói chuyện về cải lương ở quán Cà Phê Thứ Bảy (đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa) với khán phòng đầy ắp 80 khán giả trẻ tuổi. Đó cũng là lý do khiến thầy Phước luôn hăng say, nhiệt huyết với việc đưa đờn ca tài tử, cải lương đến học sinh, sinh viên và giới trẻ.
Có duyên nói chuyện với các bác nông dân
Không chỉ nói chuyện đờn ca tài tử, cải lương cho giới trẻ, thầy Phước còn vượt hàng trăm cây số về các tỉnh miền Tây để nói chuyện mà khán giả là các bác nông dân yêu mến đờn ca tài tử, cải lương. Ban đầu khi nói chuyện với các bậc tiền bối thầy Phước cũng có phần lo lắng vì các bác biết hát đờn ca tài tử, cải lương từ khi mình chưa sinh ra, nay mình lại nói chuyện với các bác về “món ruột” của các bác. Nhưng bằng cách nói chuyện gần gũi, dựa vào nghiên cứu khoa học, “nói có sách, mách có chứng”, thầy Phước đã để lại dấu ấn đẹp trong lòng các bác nông dân.
TS. Lê Hồng Phước nói chuyện về đờn ca tài tử, cải lương trong Ngày văn hóa hòa bình tại TP.HCM
Thầy Phước cho rằng, đờn ca tài tử, cải lương ngày nay không còn hoàng kim như trước, bởi vậy chúng ta cũng đừng mong nó thống trị xã hội, bắt ai cũng yêu thích. Thay vào đó chúng ta có thể giới thiệu, lan tỏa đến mọi người, nhất là giới trẻ họ biết đờn ca tài tử và cải lương là cái gì và hay ở chỗ nào. Khi biết thì họ mới có thể yêu còn việc yêu hay không còn tùy vào mỗi người, cái quan trọng là chúng ta tạo thiện cảm cho giới trẻ để tạo được một lượng khán giả nhất định, góp phần giữ gìn nghệ thuật cải lương, đờn ca tài tử, đừng để nó trôi đi.
Hiện tại, bên cạnh việc giảng dạy, nói chuyện cho giới trẻ, các bác nông dân, báo, đài, thầy Phước còn nghiên cứu, bình luận, ngồi hội đồng các đề tài, đề án về đờn ca tài tử, cải lương. “Thật sự tôi rất thích và tâm huyết với công việc đi nói chuyện về lịch sử, cái hay cái đặc sắc của đờn ca tài tử và cải lương để tiếp bước thế hệ trước như giáo sư Trần Văn Khê, nhạc sĩ Vĩnh Bảo, NSƯT Hải Phượng…” – thầy Phước chia sẻ.
Hồ Trinh
Bình luận (0)