Trong khi nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống đang mấp mé bên bờ vực thẳm mai một và được chăm chút từng li từng tí để vực dậy thì bộ môn múa lân lại phát triển ngày càng mạnh mẽ một cách tự nhiên. Dù nó phát triển, cách tân như thế nào thì gần 65 năm qua đoàn Lân – Sư – Rồng (LSR) Tinh Anh Đường, tọa lạc trên đường Nguyễn Trãi, Q.5, TP.HCM vẫn giữ được “phong độ” của mình, không chỉ trình diễn phục vụ cho người dân trong nước mà còn mang LSR Việt Nam đến với thế giới.
Đoàn LSR Tinh Anh Đường giành cúp vô địch toàn đoàn thế giới tại Malaysia
65 năm giữ gìn nghệ thuật dân gian
Những ngày cuối năm, là thời điểm mà các huấn luyện viên, vận động viên của đoàn LSR Tinh Anh Đường tất bật với công việc tập luyện để biểu diễn phục vụ Tết Nguyên đán Kỷ Hợi 2019. Bởi theo quan niệm chung của người Á Đông, vào những ngày Tết, trong nhà có sự xuất hiện của ba con vật: lân, sư và rồng gia chủ sẽ được hưởng một năm mới đầy may mắn, thịnh vượng, phát đạt và hanh thông. Vì vậy, hoạt động này không thể thiếu vào dịp Tết.
Tiếp chuyện với chúng tôi, ông Triệu Di Tài (Trưởng đoàn) cho biết: “Đoàn LSR Tinh Anh Đường được thành lập từ năm 1954 do cha tôi là Triệu Di Văn làm Trưởng đoàn. Sau hơn 45 năm cống hiến cho bộ môn nghệ thuật dân gian, năm 2003 ông qua đời. Từ đó, tôi là người kế nghiệp ông và tiếp tục phát huy giữ gìn truyền thống dân tộc”.
Theo các đoàn biểu diễn, có rất nhiều hình thức biểu diễn lân, trong đó có 2 hình thức trình diễn lân phổ biến nhất là lân địa bửu và lân lên mai hoa thung. Lân lên mai hoa thung là hình thức tạo nên sự thích thú, hấp dẫn, đôi lúc làm thót tim người xem. Khi đó vận động viên múa phải trình diễn trên nhiều cột sắt cao từ 1m trở lên để thực hiện những thao tác nhảy múa, vồ, cắn, lăn vòng, vặn mình, ngồi, nằm, đứng, tiến, lùi… để đạt được mục đích. Nhưng đây lại là màn trình diễn có ý nghĩa như nhắc nhở con người phải biết vượt qua khó khăn, thử thách mới có được thành quả tốt.
Anh Trần Trí Hiền (huấn luyện viên lâu năm cho biết): Yếu tố quyết định cho sự thành công của một buổi diễn là người đánh trống. Tiếng trống ngoài việc tạo không khí sôi động cho màn múa còn là hiệu lệnh hay tín hiệu để các thành viên phối hợp với nhau. Nhịp trống nhanh, lân quỳ; nhịp trống chậm lại, lân ngủ; nhịp trống thưa và nhẹ, lân thức dậy; nhịp trống rộn ràng, lân vượt chướng ngại hay ngoạm cờ, ngoạm tiền vào miệng… đặc biệt người múa phải làm sao để thể hiện con lân muốn tìm gì, ở đâu. Cũng là lân nhưng lân trong từng đoàn biểu diễn lại khác nhau. Chính điểm đó quyết định sự tồn tại của đoàn LSR.
Không chỉ chú trọng đến kỹ thuật biểu diễn, cảm xúc của lân cũng là yếu tố quan trọng. “Muốn người xem ấn tượng và khắc sâu hơn, người múa phải múa làm sao để thể hiện được cảm xúc của con lân: buồn – vui, tủi – hổ, ái – ố, hỷ – nộ”, anh Hiền bật mí.
Trong một buổi tập luyện đánh trống
Từ những đòi hỏi khắt khe đó nên các thành viên trong đoàn phải tập luyện rất vất vả. “Theo nghề này gặp tai nạn chấn thương, gãy tay, gãy chân… là chuyện thường tình. Nhưng vì đam mê và nhiệt huyết nên sau khi vết thương lành lặn anh em trong đoàn lân lại tiếp tục cuộc hành trình theo đuổi đam mê và giữ gìn nét đẹp truyền thống của dân tộc”, anh Hiền tiết lộ.
Để theo được nghề, ngoài đam mê, nhiệt huyết đòi hỏi vận động viên phải có một sức khỏe dẻo dai, biết võ thuật để có thể thực hiện những động tác leo trèo, bay nhảy. Đặc biệt người múa còn phải nhạy bén, tinh tế trong cách xử lý sự cố ngoài ý muốn để mang đến những màn biểu diễn ấn tượng, đẹp mắt. Tuy nhiên những đòi hỏi đó không phải đoàn lân nào cũng tuân thủ được. “Có những đoàn biểu diễn vì tiền mà không hết lòng với môn nghệ thuật này. Thêm vào đó là không tìm được vận động viên có kinh nghiệm nên trong quá trình biểu diễn để lộ ra nhiều sai sót khiến người xem cảm thấy chán. Đã không ít đoàn LSR tại TP.HCM phải tan rã vì không đáp ứng được sự mong đợi của người xem”, anh Minh (vận động viên) chia sẻ.
Chinh phục khách thưởng lãm quốc tế
Trải qua hai thế hệ phát triển bộ môn nghệ thuật dân gian LSR, Tinh Anh Đường đã có hàng ngàn tiết mục biểu diễn tại TP.HCM và các tỉnh lân cận. Hiện tại, có tất thẩy 70 thành viên. Họ ở nhiều độ tuổi khác nhau, nhiều ngành nghề khác nhau nhưng cùng chung một niềm đam mê với điệu múa LSR. Và cũng chính niềm đam mê đó, các thành viên Tinh Anh Đường đã lập được nhiều thành tích vượt bậc trong các cuộc thi đấu: Năm 2011, Tinh Anh Đường đoạt giải nhất Parkson Lê Đại Hành. Năm 2012 giải nhì Parkson Lê Đại Hành. Năm 2013 và 2014 giành 2 giải nhất LSR TP.HCM. Năm 2015, Tinh Anh Đường tiếp tục lập thành tích ở Giải Crescentmall Q.7…
Bài biểu diễn lân lên mai hoa thung
Không chỉ lập thành tích trong nước mà Tinh Anh Đường còn khiến bạn bè quốc tế nể phục khi chỉ trong năm 2018, đoàn bảo vệ thành công cúp vô địch tại Liên hoan thi đấu LSR quốc tế lần 11 tại Singapore. Sau đó, tại Giải vô địch thế giới LSR 2018 diễn ra tại Malaysia, Tinh Anh Đường đại diện cho Việt Nam thi đấu và giành cúp vô địch toàn đoàn thế giới, cúp vô địch toàn đoàn châu Á và Đông Nam Á. Mới đây nhất Tinh Anh Đường tiếp tục tham dự giải LSR quốc tế Malaysia mở rộng lần XIII năm 2018. Đây là giải đấu uy tín nhất hiện nay trên thế giới. Đoàn lọt vào top 10 cùng phần thưởng là cúp và 1.500 USD. Đây là những thành tích tốt nhất từ trước tới nay của bộ môn thể thao LSR Việt Nam tham gia giải đấu tại Malaysia. Với những thành tích đó, LSR Tinh Anh Đường đã được ghi nhận kỷ lục Guinness Việt Nam. Anh Hiền trải lòng: “Muốn có được thành quả tốt đẹp, không chỉ riêng bản thân vận động viên tập luyện mà các anh em trong đoàn không ngừng phấn đấu, nỗ lực và quyết tâm khẳng định vị thế của mình trên thế giới. Có những ngày vừa làm việc xong, họ ăn vội ổ bánh mì rồi tất tả chạy đến đoàn để tập luyện…”.
Bằng sự cố gắng, đến nay đoàn LSR Tinh Anh Đường đã đạt được thành công như mong đợi. Không chỉ toàn tâm toàn ý tập luyện mà một số người còn bắt tay vào việc chế tạo LSR để phục vụ cho biểu diễn và xuất khẩu sang các nước trên thế giới như Singapore, Malaysia, Mỹ… để vừa giữ gìn được nét đẹp truyền thống dân tộc vừa tạo nét độc đáo cho đoàn lân của mình.
Kiều Khánh
Bình luận (0)