Nhiều trường học tại TP.HCM đã chủ động đổi mới cách tiếp cận, coi Không gian văn hóa Hồ Chí Minh là một “lớp học đặc biệt” gắn liền với hoạt động dạy học và giáo dục trải nghiệm, từ đó nối dài trường học hạnh phúc.
Ngành giáo dục TP.HCM xác định xây dựng và vận hành Không gian văn hóa Hồ Chí Minh là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn chặt với công tác giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng văn hóa học đường và triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Từ không gian mang tính trưng bày thành “lớp học đặc biệt”
Việc triển khai xây dựng và thực hiện Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong trường học tại TP.HCM thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực, đặc biệt là sự chuyển biến rõ nét từ việc xây dựng không gian mang tính trưng bày sang khai thác hiệu quả không gian này như một “lớp học đặc biệt”, phục vụ trực tiếp cho hoạt động dạy học và giáo dục toàn diện học sinh. Không gian này được khai thác linh hoạt cho các môn học và hoạt động giáo dục như lịch sử, ngữ văn, giáo dục công dân, giáo dục địa phương, sinh hoạt lớp và hoạt động trải nghiệm. Tại đây, học sinh không chỉ quan sát hình ảnh, tư liệu, hiện vật mà còn được tham gia các hoạt động học tập tích cực như nghe thuyết minh, kể chuyện về Bác, thảo luận nhóm, đóng vai nhân vật lịch sử, xây dựng tiểu phẩm, trình bày cảm nhận và báo cáo kết quả học tập. Cách tổ chức này giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động, gắn lý thuyết với thực tiễn, qua đó nâng cao hứng thú học tập và khả năng ghi nhớ.
Trong các tiết học lịch sử và giáo dục địa phương, giáo viên khai thác các mốc thời gian, sự kiện tiêu biểu gắn với cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh để giúp học sinh hiểu sâu hơn về bối cảnh lịch sử dân tộc và giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh. Đối với môn ngữ văn, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trở thành nơi tổ chức các hoạt động đọc hiểu, cảm thụ tác phẩm, viết bài cảm nhận, nhật ký trải nghiệm, qua đó bồi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ và lý tưởng sống. Với môn giáo dục công dân, những câu chuyện, tấm gương đạo đức của Bác được sử dụng như các tình huống giáo dục cụ thể, giúp học sinh hình thành nhận thức và hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội. Bên cạnh đó, nhiều trường chú trọng thiết kế nhiệm vụ học tập và sản phẩm học tập gắn với Không gian văn hóa Hồ Chí Minh như video giới thiệu không gian, bài thuyết trình, infographics (đồ họa thông tin), sản phẩm số hóa tư liệu, triển lãm nhỏ do học sinh thực hiện. Quá trình này góp phần rèn luyện kỹ năng tự học, hợp tác, giao tiếp, sử dụng công nghệ thông tin và trình bày trước tập thể, đáp ứng yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Cùng với không gian vật thể, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên không gian mạng cũng được khai thác hỗ trợ dạy học thông qua thư viện số, chuyên mục trên website, fanpage, mã QR truy cập tư liệu, giúp mở rộng “lớp học đặc biệt” ra ngoài khuôn viên trường.
Cô Trần Thị Thu Hương (Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng, phường Tân Định) đánh giá, những tiết học giáo dục trải nghiệm thông qua các chuyên đề kể chuyện Bác Hồ, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh tại các buổi sinh hoạt dưới cờ đã trở thành những giờ học đặc biệt luôn được học sinh nhà trường mong chờ, giáo dục học sinh một cách nhẹ nhàng học theo 5 điều Bác Hồ dạy, giáo dục các em về tình yêu thương, lòng biết ơn, lan tỏa những giá trị sống đẹp, cố gắng học hành… Việc khai thác Không gian văn hóa Hồ Chí Minh còn được gắn với các hoạt động giáo dục theo chủ điểm, sự kiện lớn của đất nước và thành phố như xem phim tư liệu, giao lưu nghệ thuật, biểu diễn kịch, chiếu phim lịch sử, tạo nên những bài học giàu cảm xúc, có sức lan tỏa mạnh mẽ. “Những giá trị từ các giờ học đặc biệt mang lại đã góp phần nối dài thêm hiệu quả trường học hạnh phúc mà nhà trường đang xây dựng”, cô Hương nhìn nhận.
Kết nối các thiết chế văn hóa trong giáo dục học sinh
Tại các cơ sở giáo dục, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được xây dựng đồng bộ ở cả ba phương diện: không gian vật thể, không gian phi vật thể và không gian số. Về không gian hiện hữu, hầu hết các trường đã duy trì, nâng cấp và làm mới các phòng, góc truyền thống, khu trưng bày chuyên đề, bảng ảnh, tủ sách, panô, khẩu hiệu, khu vực “5 điều Bác Hồ dạy”, góc đọc sách về Bác; nhiều trường tổ chức không gian mở, bố trí thuận tiện để học sinh dễ dàng tiếp cận, tìm hiểu và tham gia hoạt động thường xuyên.
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, tính đến đầu năm học 2025-2026, tỷ lệ xây dựng không gian hiện hữu đạt trên 90% ở tất cả các bậc học, trong đó bậc mầm non đạt 94,86%; tiểu học đạt 92,25%; THCS đạt 93,57%; THPT đạt 91,71%, phản ánh sự lan tỏa sâu rộng của mô hình trong toàn hệ thống giáo dục thành phố. Đối với không gian số, tỷ lệ từ 63,18% đến trên 73%, tùy theo từng bậc học cho thấy nỗ lực thích ứng với yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục, tiếp cận học sinh trong thời đại số, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, xây dựng văn hóa học đường và bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức, khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ.
Để Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển sâu rộng, bền vững, trở thành điểm tựa tinh thần và môi trường giáo dục giàu giá trị trong các nhà trường, đồng bộ với mục tiêu giáo dục và nỗ lực xây dựng trường học hạnh phúc, bà Huỳnh Lê Như Trang (Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM) nhấn mạnh sự cần thiết tiếp tục tăng cường chỉ đạo, đầu tư cho công tác truyền thông và chuyển đổi số, hỗ trợ các cơ sở giáo dục về hạ tầng và nhân lực để nâng cao chất lượng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên không gian mạng.
Theo bà Trang, cần đẩy mạnh phối hợp liên ngành trong tổ chức hoạt động giáo dục, văn hóa, văn nghệ, hội thi, triển lãm, chia sẻ học liệu, tạo điều kiện để nhà trường kết nối với các “địa chỉ đỏ”, thiết chế văn hóa trên địa bàn, qua đó làm phong phú thêm nội dung của “lớp học đặc biệt”. Bên cạnh đó, việc kịp thời biểu dương, khen thưởng các mô hình tiêu biểu, cách làm hiệu quả và hướng dẫn chuyên môn để chuẩn hóa nội dung trưng bày, phương thức khai thác Không gian văn hóa Hồ Chí Minh phục vụ dạy học và giáo dục trải nghiệm cũng được xác định là giải pháp quan trọng.
Bài, ảnh: Thành Nam
Bình luận (0)