Ngày 22-1, tại TP.HCM đã diễn ra tọa đàm về học giả Vương Hồng Sển nhân kỷ niệm 30 năm ngày mất của ông (1996-2026).
Tọa đàm do Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, NXB Trẻ cùng một số đơn vị tổ chức để các nhà khoa học, nghiên cứu văn hóa, lịch sử cũng như các bạn trẻ cùng nhìn lại cuộc đời, nhân cách và sự nghiệp của học giả Vương Hồng Sển.
Qua đó, cùng trao đổi về những giá trị học thuật, tinh thần bảo tồn di sản, đồng thời gợi mở những hướng tiếp cận mới nhằm tiếp tục phát huy di sản mà ông đã để lại cho hôm nay và mai sau.
Tại tọa đàm, nhà nghiên cứu và sưu tầm cổ ngoạn Trần Đình Sơn (học trò của học giả Vương Hồng Sển) – cho biết, do xuất thân từ môi trường đa văn hóa, học giả Vương Hồng Sển sớm hình thành một cảm quan văn hóa rộng mở, khoan dung và giàu tính tiếp biến. Những yếu tố này về sau trở thành nền tảng quan trọng cho cách ông nhìn nhận lịch sử, cổ vật, phong tục và con người Nam bộ một cách riêng biệt, làm nên tên tuổi của riêng ông.
TS. Hoàng Anh Tuấn – Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP.HCM – cho biết, trước khi qua đời học giả Vương Hồng Sển đã tặng toàn bộ cổ vật quý báu cho Nhà nước và giao cho Bảo tàng Lịch sử thành phố bảo quản, gìn giữ. Hiện nay, bảo tàng cũng xây dựng một phòng trưng bày riêng về học giả Vương Hồng Sển để ghi nhận các đóng góp quan trọng, có giá trị lớn về văn hóa, sử học của ông để lại cho dân tộc.
Ngoài các cổ vật có giá trị văn hóa, lịch sử, mạng lưới giao du học thuật của học giả Vương Hồng Sển khá rộng: miền Bắc có Trần Thanh Đạm, Giản Chi, Lê Ngộ Châu; miền Trung có Lưu Đình Tiến, Nguyễn Duy Hà; miền Nam có Sơn Nam, Nguyễn Văn Rô; trong giới nữ trí thức, văn nghệ sĩ có Mộng Tuyết, Tôn Nữ Hỷ Khương… Những mối giao tình ấy cho thấy vị trí đặc biệt của Vương Hồng Sển trong đời sống trí thức Việt Nam thế kỷ XX, vượt ra ngoài ranh giới vùng miền cùng biến thiên của lịch sử.
Trong đời sống gia đình, học giả Vương Hồng Sển là người chồng chân tình, người cha hết mực thương con. Năm 1947, khi trở lại Sài Gòn, ông kết hôn với nghệ sĩ Năm Sa Đéc; mối duyên “anh hùng – ngộ – thuyền – uyên” ấy kết tinh trong người con trai Vương Hồng Bảo, sinh năm 1952. Những năm cuối đời, khi lần lượt chứng kiến sự ra đi của vợ và con, nỗi đau riêng hòa vào nỗi buồn nhân thế, được ông gửi gắm trong những câu thơ đầy xót xa: “Trăm năm đầu lỗi hẹn hò, Chén cơm Gia Định, con đò Sóc Sa”.
Năm 1919, học giả Vương Hồng Sển rời quê lên Sài Gòn, theo học trung học tại trường Chasseloup-Laubat (nay là Trường THPT Lê Quý Đôn). Năm 1923, ông đậu bằng Thành chung, sau đó thi vào ngạch thư ký hành chánh, chính thức bước vào con đường công chức. Sự nghiệp công chức dưới thời Pháp kéo dài suốt 22 năm (1923-1945).
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Vương Hồng Sển trải qua những năm tháng tản cư: từ Hòa Tú đến Kế Sách, rồi năm 1947 trở về Sài Gòn. Chính ông xác định năm 1947 là mốc xây dựng lại “đời mới” của mình.
Tại đây, ông lập gia đình với nghệ sĩ Năm Sa Đéc, nhận công tác tại Bảo tàng Musée Blanchard de la Brosse, đồng thời xây dựng ngôi nhà mơ ước mang tên Vân Đường Phủ – không gian sống, làm việc và lưu giữ cổ vật gắn bó với ông suốt phần đời còn lại.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, Pháp rút khỏi Đông Dương, Vương Hồng Sển được chính quyền Nam Việt Nam đề bạt làm Quyền Quản thủ Viện Bảo tàng Quốc gia Việt Nam tại Sài Gòn (6-1954).
Trong thời gian đảm nhiệm cương vị này, ông không chỉ làm công tác chuyên môn bảo tàng mà còn tích cực cộng tác với các tạp chí như Bách Khoa, Văn Hóa Nguyệt San…, đồng thời tham gia giảng dạy tại một số cơ sở giáo dục đại học. Năm 1964, ông nghỉ hưu tại Bảo tàng Quốc gia Việt Nam tại Sài Gòn.
Đến năm 1967, ông ngưng giảng dạy đại học để chuyên tâm cho việc sưu tầm, nghiên cứu cổ ngoạn và trước tác. Nói đến Vương Hồng Sển, không thể không nhắc đến nhân cách và tính cách đặc biệt của ông.
Nhà văn Sơn Nam từng nhận xét: “Vài người bảo: ông già “gàn”, nhưng gàn phải chăng là sự cố lì cần thiết của người cần mẫn”.
Hồ Trinh
Bình luận (0)