GD-ĐT TP.HCM những ngày đầu sau giải phóng khó khăn chồng chất, thiếu thốn trăm bề. Giáo viên, học sinh phải dạy và học trong những ngôi trường không chỉ thiếu sách vở mà ngay cả bàn ghế cũng không đủ. Tình trạng học ca 3 diễn ra ở hầu hết các quận, huyện. Sau 50 năm, GD-ĐT TP đã thay đổi ngoạn mục, luôn luôn là lá cờ đầu của ngành GD-ĐT nước nhà. Ngành GD-ĐT TP có rất nhiều mô hình, sáng kiến hay được nhân rộng ra cả nước…
50 năm – Một chặng đường đầy nỗ lực và cống hiến
Ngày Nhà giáo Việt Nam năm qua (ngày 20-11-2025) là dịp để ngành GD-ĐT TP.HCM tổ chức kỷ niệm 50 năm xây dựng, phát triển, đổi mới và hội nhập quốc tế của ngành một cách trọng thể tại Hội trường Thống Nhất. Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo Bộ GD-ĐT, lãnh đạo TP.HCM và đông đảo cán bộ quản lý và thầy, cô giáo các thời kỳ của TP.HCM mới (sau sáp nhập).
Ở đó, ngành đã tuyên dương những nhà giáo tiêu biểu, đã khẳng định những thành tựu to lớn của ngành trong 50 năm qua từ ngày thống nhất đất nước đến nay. Từ tầm nhìn và nhiệm vụ trước mắt, những mô hình có giá trị tiên phong của một địa phương luôn vì cả nước và cùng cả nước cho sự nghiệp GD-ĐT nước nhà đã được xác định như phổ cập giáo dục ở quận 10; Xã hội hóa GD-ĐT ở quận Gò Vấp; Xây nhiều trường lớp mới để phục vụ con em nhân dân ở quận Bình Tân và một số quận, huyện; Hội nhập quốc tế của Trường THPT Lê Quý Đôn; chủ đạo hệ thống các trường quốc tế của Trường công lập quốc tế Việt Úc SIC (Sài Gòn International College); Hoạt động tăng cường tiếng Anh của Trường Trung học chuyên ngữ Trần Đại Nghĩa. Đặc biệt là Trung tâm Thông tin và Chương trình giáo dục, Trung tâm Ngoại ngữ và Tin học thuộc Sở GD-ĐT là những công trình mang tính thời đại, chỉ có ở ngành GD-ĐT TP.HCM thành lập để tham mưu cho Ban Giám đốc sở chủ động vượt khó đi đầu giúp nhà trường phát triển tin học và tiếng Anh đúng hướng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.
– Quận 10 nơi xuất phát những bài học đầu tiên về xóa mù chữ ngay từ những ngày đầu giải phóng, chiếc nôi của lớp học tình thương, mở đầu Ngày toàn dân đưa trẻ đến trường của cả nước, thực hiện hiệu quả phong trào Chống lưu ban bỏ học, đưa công tác Phổ cập giáo dục vào quy trình khoa học quy củ, luôn dẫn đầu Phổ cập giáo dục của TP.HCM và cả nước. Cụ thể, quận 10 được công nhận phổ cập tiểu học (năm 1979), phổ cập THCS (năm 1996) và phổ cập bậc trung học (năm 2002).
– Nói đến xã hội hóa giáo dục, Sở GD-ĐT TP.HCM và Bộ GD-ĐT luôn nhớ về nhà giáo Nguyễn Văn Tiến – một trưởng phòng giáo dục tâm huyết và tài năng. Thầy Tiến đã tham mưu rất tốt, cả hệ thống chính trị quận Gò Vấp đều hết lòng chăm lo cho sự nghiệp giáo dục, một quận không giàu có, đông dân, phát triển đi lên từ sự nghiệp giáo dục, một địa phương thực hiện chủ trương đa dạng hóa trường lớp của Đảng và Nhà nước tốt nhất.
– Nói đến việc xây dựng trường lớp, những ai quan tâm đến sự nghiệp GD-ĐT ở TP.HCM một thời đều trân trọng sự cống hiến của đồng chí Phạm Văn Mười – Phó Chủ tịch UBND quận Bình Tân. Suốt nhiệm kỳ, đồng chí Mười đã dành thời gian và tâm huyết vận động, tổ chức xây dựng cả trăm ngôi trường mới từ mầm non đến tiểu học, THCS và THPT. Qua đó giải quyết kịp thời tình trạng quá tải và thất học cho con em nhân dân của một quận mới thành lập, học sinh nhập cư đông, trường lớp thiếu thốn nhiều.
– Thực hiện Kết luận 242-TB/TW của Bộ Chính trị, tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII: “Phấn đấu đến năm 2020, nước ta có một nền giáo dục tiên tiến mang đậm bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế”; trong khi chờ Bộ GD-ĐT hướng dẫn, Trường THPT Lê Quý Đôn (TP.HCM) đã chủ động đề xuất xây dựng mô hình theo hướng hội nhập quốc tế. Đó là, giảm sĩ số trong lớp; đổi mới phương thức giáo dục; phát huy vai trò chủ động tích cực của học sinh trong quá trình học tập; tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo trong quá trình dạy học, góp phần lan tỏa phương pháp dạy học quốc tế trong nhà trường. Nói đến mô hình “Nhà trường hội nhập quốc tế” xây dựng cách đây 20 năm với bao gian nan khó nhọc, chúng ta luôn trân trọng nhà giáo Trần Thanh Vân – một nữ hiệu trưởng rất tâm huyết, hết lòng cho sự tiến bộ của nhà trường.
– Từ năm 1995 đến năm 2007, Việt Nam gia nhập ASEAN và gia nhập WTO, các trường quốc tế tư thục được phép thành lập trên địa bàn TP.HCM. Những mô hình nhà trường rất mới, là thách thức lớn cho công tác quản lý của Sở GD-ĐT lúc bấy giờ. Để quản lý, Sở GD-ĐT TP thực hiện quan điểm “Lấy trường công lập làm chủ đạo trong hệ thống giáo dục quốc dân”. Theo đó, Trường Quốc tế Việt Úc SIC của Sở GD-ĐT ra đời, giảng dạy theo chương trình của Tây Úc. Nói đến SIC, Sở GD-ĐT luôn trân trọng nhà giáo Cao Huy Thảo – người hiệu trưởng tâm huyết và trách nhiệm, thầy có tiếng Anh tốt, sâu sát tìm hiểu nhà trường quốc tế các nước, tham mưu chính xác, giúp Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM chỉ đạo rất tốt hệ thống các trường quốc tế trên địa bàn, là điển hình cho các trường bạn trên cả nước học tập.
– Năm học 1998-1999, vận dụng mô hình “Tăng cường tiếng Pháp” do Hội đồng các trường nói tiếng Pháp thành lập, Sở GD-ĐT TP.HCM xin phép Bộ GD-ĐT cho thí điểm các lớp “Tăng cường tiếng Anh” từ lớp 1 tiểu học để phục vụ nhu cầu rất bức xúc của xã hội. Để đón đầu các lớp học sinh tiểu học “Tăng cường tiếng Anh”, Trường Trung học chuyên ngữ Trần Đại Nghĩa được thành lập. Đây là mô hình phát triển tiếng Anh theo Chương trình song ngữ, tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai (ESL) bên cạnh tiếng Việt thay cho Chương trình tiếng Anh ngoại ngữ (EAL). Nói đến Chương trình tăng cường tiếng Anh của Sở GD-ĐT TP.HCM, nhiều thế hệ giáo viên tiếng Anh ở đây luôn nhớ đến nhà giáo Nguyễn Văn On – một người thầy mẫu mực, giỏi tiếng Anh lẫn tiếng Việt; người mở đường, thiết kế, tập huấn, hướng dẫn giáo viên thực hiện thành công chương trình ngay từ những ngày đầu tiên.
– Được sự hỗ trợ của Hội đồng Anh, Sở GD-ĐT TP.HCM đã đến Vương quốc Anh ký kết với Hội đồng khảo thí Cambridge đưa chuẩn quốc tế tiếng Anh làm căn cứ để phát triển chất lượng tiếng Anh trong học sinh của TP. Từ đây Sở GD-ĐT TP đã tham mưu xin UBND TP.HCM được phép thành lập Trung tâm Ngoại ngữ và Tin học thuộc sở làm cơ sở pháp lý để kiểm định, dùng chứng chỉ tiếng Anh chuẩn để phát triển tiếng Anh trong tình hình mới một cách chất lượng thay cho hệ thống chứng chỉ A, B, C trước đó. Trong 20 năm qua, từ năm 2005 đến nay, phong trào dạy và học tiếng Anh phát triển rộng khắp chưa từng có, người người học tiếng Anh, lớp lớp dạy tiếng Anh… Việc đảm bảo chất lượng hiện nay là vấn đề mà Trung tâm Ngoại ngữ và Tin học của Sở GD-ĐT TP chịu trách nhiệm trên cơ sở kiểm định thống nhất theo chuẩn quốc tế.
– Giai đoạn vào cuối thập niên 90, nhu cầu phát triển công nghệ thông tin trong TP.HCM rất lớn, nhiều cơ sở giáo dục mở các lớp tin học để đáp ứng, nhưng chương trình tin học chưa rõ ràng, không chính thống. Trong khi chờ Bộ GD-ĐT ban hành chương trình, Ban Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM giao nhiệm vụ cho nhà giáo Huỳnh Kim Sen lúc ấy là Phó Trưởng phòng Giáo dục Trung học đăng ký đề tài nghiên cứu với Sở Khoa học – Công nghệ TP.HCM để xây dựng Chương trình tin học cho các trường. Từ đó Trung tâm Thông tin và Chương trình giáo dục thuộc Sở GD-ĐT ra đời. Qua 20 năm hoạt động, trung tâm luôn xứng đáng với niềm kỳ vọng của ngành GD-ĐT TP, luôn đi đầu, mở đường cho những công trình số hóa nhà trường từ quản lý đến giảng dạy.
Bài học của chặng đường đầy nỗ lực và cống hiến của nhà giáo TP.HCM trong 50 năm qua cũng đã được khẳng định, luôn quán triệt và triển khai kịp thời các nghị quyết, chủ trương của Đảng và Nhà nước; phát huy hiệu quả truyền thống năng động và sáng tạo của Đảng bộ và nhân dân TP mang tên Bác; luôn phát huy tinh thần đoàn kết và trách nhiệm của đội ngũ trong quá trình thực hiện thiên chức của mình.
Xuân mới – Vận hội mới cho GD-ĐT TP.HCM
Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển GD-ĐT của Trung ương là sự kế thừa sâu sắc quan điểm GD-ĐT là quốc sách hàng đầu của Đảng từ Nghị quyết Trung ương khóa VIII năm 1996; chủ trương đổi mới căn bản toàn diện GD-ĐT từ Nghị quyết TW29 khóa XI năm 2013 và đặc biệt là xác định mục tiêu, tầm nhìn của sự nghiệp GD-ĐT một cách cụ thể với tinh thần thái độ triển khai tích cực chưa từng có của toàn hệ thống chính trị nước nhà đi vào kỷ nguyên mới hiện nay.
– Về tầm nhìn và mục tiêu, Nghị quyết 71-NQ/TW đã nêu rõ đến năm 2030 “Chất lượng giáo dục mầm non và phổ thông đạt trình độ tiên tiến trong khu vực châu Á”; “Đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại, công bằng và chất lượng, đứng vào nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới”.
Trong khi chờ Bộ GD-ĐT hướng dẫn, bạn AI đã cho chúng ta một số nội dung tham khảo về tiêu chí đánh giá của một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại, nhằm định hướng cho hoạt động của mình theo UNESCO và OECD…
Công bằng giáo dục, người ta sẽ đánh giá trên cơ sở phục vụ của giáo dục, không phân biệt giàu nghèo, nam hay nữ… Tiêu chí này liên quan cụ thể đến việc thực hiện phổ cập giáo dục.
Chất lượng học sinh, đánh giá về khả năng đọc (hiểu) của học sinh và trình độ toán, khoa học. Trình độ học sinh được quan tâm ở sự hiểu biết, tư duy phản biện khác với học thuộc lòng theo yêu cầu học để biết, học để làm, học để chung sống và học để hoàn thiện mình.
Chất lượng đội ngũ giáo viên được đánh giá về tính chuyên nghiệp, về quy trình đào tạo và về điều kiện làm việc của thầy, cô giáo. Người ta sẽ quan tâm nhiều đến sự chủ động, sáng tạo trong quá trình dạy học của nhà giáo.
Chương trình giáo dục được đánh giá ở khía cạnh đáp ứng yêu cầu cuộc sống, về tương lai phát triển của cộng đồng. Ở đây người ta chú ý nhiều đến AI, STEAM, công nghệ thông tin, ngoại ngữ.
Quản trị giáo dục, các quy định trong hệ thống quản lý phải rõ ràng minh bạch, ổn định và nhất quán, tạo nên một nền giáo dục chuyên nghiệp, chất lượng. Sự số hóa trong quản lý nhà trường là vô cùng quan trọng, cơ sở dữ liệu của ngành phải được quan tâm xây dựng.
Hiệu quả giáo dục, người ta quan tâm đến năng lực phục vụ xã hội của GD-ĐT, góp phần cùng y tế và chính sách dân sinh xã hội nâng cao chỉ số HDI (chỉ số phát triển con người) của quốc gia, số lượng người học tốt nghiệp có việc làm…
Đây là những chỉ số tiêu biểu giúp cho nhà trường tham khảo vận dụng vào thực tế, thực hiện hiệu quả các chỉ đạo của Bộ GD-ĐT, của Sở GD-ĐT TP.HCM về số hóa nhà trường, về đổi mới chương trình và phương thức đào tạo.
– Về tinh thần, thái độ triển khai thực hiện, Nghị quyết 71- NQ/TW xác định đột phá GD-ĐT đi vào kỷ nguyên mới một cách khẩn trương và trách nhiệm. Mới ngày 12-8-2024, Trung ương có Kết luận 91-KL/TW kết luận về thực hiện Nghị quyết Trung ương 29 – định hướng tiếp tục cho sự nghiệp GD-ĐT trong tình hình mới thì đến ngày 22-8-2025, Trung ương đã có Nghị quyết 71/NQ/TW về GD-ĐT với những hướng dẫn rất tích cực và cụ thể, khác xa với tiến độ thực hiện các chủ trương, nghị quyết trước đó. Vào ngày 30-12-2009, Trung ương có Thông báo 242-TB/TW kết luận việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 2; năm 2013 có Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản toàn diện hội nhập quốc tế; đến năm 2018 mới bắt đầu thể nghiệm chương trình giáo dục theo tinh thần nghị quyết nói trên.
Song song với tốc độ triển khai các nghị quyết và chủ trương của Đảng và Nhà nước, đồng chí Tổng Bí thư và đồng chí Thủ tướng Chính phủ luôn nhắc nhở Bộ GD-ĐT về tiến độ thực hiện nhiệm vụ của mình.
Với tinh thần và thái độ của toàn hệ thống chính trị cho sự nghiệp GD-ĐT nước nhà ấy là vận hội mới trong năm mới cho ngành GD-ĐT TP.HCM với truyền thống tiến công, chủ động và sáng tạo hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong mọi tình huống.
Với truyền thống dân tộc, năm cũ đi qua để đón chào năm mới với bao điều mới mẻ, với sức sống vươn lên của tiết xuân vĩnh cửu và đồng thời cũng để lại cho năm mới những tiền đề giá trị làm nền tảng cho những thành công mới vững chắc và to lớn hơn như những nấc thang đầu tiên cho những bậc thang tiếp theo.
Khí trời se lạnh, những bài ca xuân bắt đầu vang vọng ở đầu làng cuối phố, hoa xuân bắt đầu khoe sắc ở các vườn xuân, lòng người rạo rực chuẩn bị đón Tết với niềm hân hoan đặc biệt, đem đến niềm vui, sự thương yêu kết đoàn và hy vọng cho một năm mới thuận lợi và thành công.
Hòa trong không khí ngày xuân, các cơ sở GD-ĐT TP.HCM mới như tăng thêm sức sống, với kinh nghiệm của 50 năm và sức mạnh của nhà trường sau sáp nhập, với nghị quyết của Đảng soi đường, toàn xã hội cùng đồng hành đi vào kỷ nguyên mới, chúng ta tin tưởng cho một năm mới Bính Ngọ 2026 đạt nhiều thành công mới, “Mã đáo thành công”!n
(Tháng 1-2026)
Huỳnh Công Minh
(Nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM)
Bình luận (0)