Trong cuộc sống hằng ngày, thân phận ngựa không mấy vinh quang, nhưng trong môi trường nghệ thuật, nhất là ở nghệ thuật tạo hình thì ngựa rất được trân quý và tôn vinh. Theo ThS. Nguyễn Hiếu Tín (nguyên Chủ nhiệm CLB Tem Nhà văn hóa Thanh niên TP.HCM) thì ngựa sớm trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều họa sĩ vẽ tem. Những tác phẩm về ngựa trên tem thư Việt Nam rất sinh động, phong phú và đa dạng, nhờ đó mà ngựa đã làm một cuộc hành trình văn hóa bay khắp bốn phương trời.
Những dấu ấn của tem ngựa
Ngựa, Ngọ hay Mã là một loại gia súc rất gần gũi, thân thiết với đời sống con người và nó mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Ngựa đã sớm chung vai gánh vác những công việc nặng nhọc, chia sẻ nỗi vất vả đối với con người. Không phải ngẫu nhiên mà người nông dân đã xem ngựa là kẻ nuôi dưỡng gia đình họ, còn trong chiến tranh nó đã trở thành người bạn chiến đấu trung thành của con người. Chính những tình cảm tốt đẹp đó, ngựa đã in sâu trong tâm trí của con người.
ThS. Nguyễn Hiếu Tín cho biết, theo danh mục tem bưu chính Việt Nam, có khá nhiều mẫu tem đẹp về ngựa. Con tem đầu tiên do Bưu chính Việt Nam phát hành liên quan đến ngựa là tem Binh sĩ (không giá) với chủ đề “Công an biên phòng” được phát hành vào năm 1961. Chiếc tem này thể hiện hình ảnh người công an ngồi trên lưng ngựa rất trang nghiêm và uy dũng. Cùng với đề tài này, năm 1964 nhân kỷ niệm 23 năm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22-12-1964), và năm 1984, kỷ niệm 25 năm ngày thành lập Bộ đội Biên phòng Việt Nam, Tổng cục Bưu điện Việt Nam phát hành bộ tem “Bảo vệ biên giới” và bộ tem “Tuần tra biên giới” được thể hiện bên cạnh những chiến sĩ sẵn sàng ra sức bảo vệ Tổ quốc thì luôn có sự hiện diện của những tuấn mã như một nhân chứng hào hùng đã góp phần tạo nên sự thắng lợi của quân dân ta.
Năm 1993, với chủ đề tem “Phương tiện vận tải ở Việt Nam”, một lần nữa hình ảnh chú ngựa thân thương, kiên nhẫn ra sức kéo những chiếc xe với vai trò là một phương tiện vận tải được phát hành. Ngày 9-10-1994, kỷ niệm 120 Liên minh Bưu chính thế giới UPU, nước ta cũng phát hành bloc tem với hình người và ngựa đưa thư hỏa tốc khá độc đáo.
| “Đáng kể nhất hơn bất kỳ con vật nào, hình ảnh ngựa luôn có vị trí đặc biệt trong hình ảnh điêu khắc tượng đài được một thời hâm mộ khi thể hiện đề tài lịch sử (mẫu tem phát hành 1994). Ngựa lại có mặt trong các phù điêu gỗ đá mang tính trang trí tập trung ở các đình đền như mẫu tem “Mã phu ngựa” được chạm trổ với đường nét tinh tế sống động ở đình Quang Phúc, Hà Tây vào thời nhà Lê (năm 1998). Hay hình ngựa hồng trong đám cưới chuột (tem Tết năm 1996) với chân nhịp theo tiếng kèn dân tộc, dáng nghiêm trang. Ngoài ra, còn có hình ảnh ngựa 9 hồng mao (sính lễ xin cưới Mị Nương) trong tem liên hoàn Sơn Tinh – Thủy Tinh (8 mẫu, phát hành năm 1987), những quân mã thiện chiến trong các bộ tem với chủ đề “Cờ quốc tế” (phát hành năm 1983, 1991) – Theo ThS. Nguyễn Hiếu Tín (nguyên Chủ nhiệm CLB Tem Nhà văn hóa Thanh niên TP.HCM) cho biết. |
Tem ngựa Tết
Cũng theo ThS. Nguyễn Hiếu Tín, có lẽ đặc biệt nhất là hình ảnh ngựa, con vật lần đầu tiên (trong hệ thống 12 con giáp) được chính thức đưa vào hệ thống tem Tết của Bưu chính Việt Nam, đó cũng là khởi đầu cho thú chơi tem Tết, chơi tem 12 con giáp của người Việt. Bộ tem đặc biệt này được phát hành năm 1966 với chủ đề là “Tết Bính Ngọ” (Tem Việt Nam Dân chủ Cộng hòa), được thể hiện hình ảnh chú bé cưỡi ngựa gỗ tay cầm cờ, cùng với cành đào và câu đối, mang phong cách tranh dân gian truyền thống với những gam màu sặc sỡ, vui tươi, đầm ấm, ước vọng cho một sự phát triển, sức trẻ vươn lên, thăng hoa cùng đất nước. Đến năm Nhâm Ngọ 2002, Bưu chính Việt Nam phát hành tem Tết thể hiện hình ảnh “ngựa gốm” của làng nghề truyền thống gốm sứ Bát Tràng và “ngựa tò he” của làng nghề nặn bột truyền thống Xuân La (Hà Tây). Đặc biệt là hai mẫu tem này được thiết kế theo hình vuông cùng với khối tròn bên trong, tượng trưng cho mặt đất và bầu trời của triết lý âm dương và bloc tem ngựa vẽ theo phong cách dân gian đơn tuyến bình đồ, hình ảnh ngựa hồng trong tư thế đang phi nước đại, hào hùng dũng mãnh, đầu hướng về phía trước, bườm đuôi tung bay, yên cương lộng lẫy… trên bầu trời đa sắc màu tươi sáng. Bố cục của bloc tem, khiến người xem gợi nhớ đến hình ảnh ngựa sắt của Thánh Gióng, đó cũng là ý tưởng năm 2002 ngựa hồng Việt Nam tiến về phía trước bắt kịp thời cơ và vận hội mới.
Đón Tết Giáp Ngọ năm 2014, Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam, cũng cho ra đời một bộ tem Tết do họa sĩ Vũ Kim Liên, VNPost thiết kế, gồm 2 mẫu vuông với giá mặt 2.000đ và 10.500đ. Mẫu tem được vẽ theo phong cách dân gian bằng mảng màu nét, đồ họa, lấy ý tưởng từ thuyết âm dương, tác giả thể hiện 1 mẫu về ngựa cái và 1 mẫu về ngựa đực. Theo đó, ngựa cái thể hiện sự vui nhộn, nhí nhảnh qua hình ảnh chân chạy nhưng dầu quay lại để gọi con ngựa kia đi theo. Mặc dù được cách điệu nhưng hình ngựa rất gần với tự nhiên với dáng khỏe mạnh, chắc chắn nhanh nhẹn, tài trí thông minh lại có phần ngộ nghĩnh đáng yêu và vui mắt. Sự phối hợp màu sắc đặc trưng dân gian, rất tươi vui phù hợp với không khí ngày xuân, ngày Tết, phù hợp với phong tục cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Bộ tem thể hiện hình tượng đôi ngựa trong không khí lễ hội, mừng năm mới no đủ, gia đình yên vui và hạnh phúc. Đó cũng là thông điệp tốt lành cho một năm mới thịnh vượng.
Anh Khôi
Bình luận (0)