Trước nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn trong năm 2026, từ đầu vụ đông xuân, TP.Đà Nẵng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Theo đó, các biện pháp ngăn mặn, giữ ngọt, điều tiết nguồn nước và vận hành hệ thống thủy lợi đang được triển khai đồng bộ để hạn chế thiệt hại dẫn đến mất mùa cho người dân…
Nguy cơ thiếu nước sản xuất nông nghiệp
Những năm gần đây, tình trạng xâm nhập mặn trên hệ thống sông thuộc lưu vực Vu Gia – Thu Bồn diễn biến phức tạp, đặc biệt tại các khu vực hạ lưu. Bước vào vụ đông xuân 2025-2026, nguy cơ này tiếp tục đặt ra nhiều thách thức đối với sản xuất nông nghiệp của TP.Đà Nẵng, nhất là tại các vùng trồng lúa phụ thuộc nguồn nước từ các sông Vĩnh Điện, Lạc Thành, La Thọ và hệ thống kênh mương liên quan.
Theo ông Trương Xuân Tý – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Đà Nẵng, dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn Trung bộ cho thấy từ tháng 2 đến tháng 4-2026 lượng mưa trên địa bàn thành phố xấp xỉ mức trung bình nhiều năm, nền nhiệt cũng không có biến động lớn. Điều này khiến khả năng bổ sung nguồn nước tự nhiên cho các hệ thống sông, hồ chứa không cao, trong khi nhu cầu nước cho sản xuất và sinh hoạt vẫn ở mức lớn. Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm nguồn nước tưới cho vụ đông xuân 2025-2026 cũng như cả năm 2026 được nhận định sẽ gặp nhiều khó khăn, nguy cơ thiếu nước có thể xảy ra.
Trên thực tế, tình trạng xâm nhập mặn đã xuất hiện từ khá sớm. Theo số liệu quan trắc vào cuối tháng 2-2026, độ mặn tại cửa thu nước thô của Nhà máy nước Cầu Đỏ lên tới 9.273 mg/l, cao gấp nhiều lần ngưỡng cho phép đối với nguồn nước cấp sinh hoạt. Trên sông Vĩnh Điện, ranh mặn đã lấn sâu qua khu vực cầu Phong Hồ và tiến sát tuyến đường tránh Vĩnh Điện. Xâm nhập mặn không chỉ ảnh hưởng đến cấp nước sinh hoạt mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động của các trạm bơm phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tại trạm bơm Tứ Câu, độ mặn tại bể hút duy trì trên 0,8‰ khiến trạm phải tạm dừng vận hành để tránh đưa nước mặn vào đồng ruộng.
Việc trạm bơm dừng hoạt động đã khiến hàng trăm hécta lúa đông xuân thiếu nước tưới trong nhiều ngày. Phần lớn diện tích lúa hiện đã trên 50 ngày tuổi, nhiều ruộng từ 60 đến 65 ngày tuổi, đang bước vào giai đoạn cần nguồn nước ổn định để thúc đòng và hình thành bông. Thiếu nước ở giai đoạn này có thể làm gián đoạn quá trình sinh trưởng và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cuối vụ.
Theo ghi nhận, ở nhiều cánh đồng thuộc phường Điện Bàn Đông, nhiều thửa ruộng xuất hiện tình trạng nứt nẻ do thiếu nước. Cây lúa sinh trưởng chậm, chiều cao thấp hơn bình thường.
Ông Nguyễn Văn Nhị – một nông dân trồng lúa – cho biết, từ cuối tháng 1-2026 đến nay nguồn nước tưới gần như không ổn định, khiến lúa phát triển chậm và dễ phát sinh sâu bệnh.
Ngồi bệt bên bờ ruộng, nông dân Nguyễn Thị Hồng buồn bã nói: “Năm nay, diện tích lúa của gia đình tôi cũng như nhiều bà con khác bị chuột phá hoại đáng kể do đồng ruộng khô hạn. Nếu tình trạng thiếu nước kéo dài thêm, nhiều diện tích lúa có nguy cơ nghẹn đòng, trổ bông sẽ kém”.
Theo nhiều người, trong khi chờ nguồn nước được cải thiện, một số nông dân vẫn bón phân thúc đòng để duy trì sinh trưởng cho cây lúa. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời và tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu tình trạng thiếu nước kéo dài…
Chủ động triển khai giải pháp ngăn mặn, giữ ngọt
Trước diễn biến phức tạp của xâm nhập mặn, các cơ quan chuyên môn và đơn vị khai thác thủy lợi trên địa bàn Đà Nẵng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn nước cho sản xuất và sinh hoạt.
Theo Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng, ngay khi mặn bắt đầu xuất hiện ở hạ lưu sông Thu Bồn, đơn vị đã chủ động đóng các cửa van tại đập ngăn mặn Duy Thành (xã Duy Nghĩa) nhằm ngăn nước mặn xâm nhập vào sông Ly Ly, giữ nguồn nước ngọt để các trạm bơm vận hành ổn định phục vụ sản xuất nông nghiệp. Song song với đó, đơn vị phối hợp với các địa phương kiểm tra thực địa, khảo sát nguồn nước và xây dựng phương án phòng, chống hạn và xâm nhập mặn trên các tuyến sông Vĩnh Điện, Lạc Thành và La Thọ.
Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Đà Nẵng cũng yêu cầu các xã, phường và các đơn vị khai thác thủy lợi rà soát hệ thống tưới tiêu, xây dựng phương án phòng chống hạn và nhiễm mặn năm 2026 đối với từng khu tưới và từng công trình cụ thể. Việc theo dõi diễn biến xâm nhập mặn trên các sông Đầm, Vĩnh Điện, Thu Bồn, Cầu Đỏ được tăng cường nhằm kịp thời điều chỉnh phương án vận hành các công trình thủy lợi.
Theo các chuyên gia, một số hồ chứa như Sông Bung 4, Sông Tranh 2 và Đăk Mi 4 hiện vẫn còn dung tích điều tiết nhất định, có thể xem xét tăng lưu lượng xả trong thời gian ngắn để hỗ trợ đẩy mặn khi cần thiết. Ngoài các giải pháp điều tiết nguồn nước, địa phương cũng triển khai những biện pháp kỹ thuật cấp bách nhằm bảo vệ nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp.
UBND TP.Đà Nẵng đã thống nhất chủ trương cho phép địa phương xây dựng công trình “đập thời vụ ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện” nhằm ứng phó tình trạng xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng.
Hiện các biện pháp tạm thời vẫn được duy trì nhằm bảo đảm nguồn nước cho sản xuất. Trong đó có việc bổ sung nguồn nước từ đập dâng Thanh Quýt về sông Vĩnh Điện để pha loãng độ mặn và cải thiện nguồn nước cho các trạm bơm. Các trạm bơm cũng tranh thủ thời điểm thủy triều xuống để lấy nước có độ mặn thấp hơn ngưỡng cho phép. Đồng thời, việc quan trắc độ mặn trên sông được thực hiện thường xuyên cho các địa phương để chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất.
Hàn Giang
Bình luận (0)