Tác động của xung đột Trung Đông khiến chi phí vận chuyển, bảo hiểm và phụ phí tăng vọt, đẩy doanh nghiệp (DN) TP.HCM cũng như Việt Nam vào thế gồng mình xoay xở. Trước bối cảnh đó, DN cần linh hoạt phương án vận tải, đa dạng hóa tuyến và phương thức, cập nhật phụ phí thường xuyên, tăng cường phối hợp với đối tác…
Xây dựng nhiều phương án vận chuyển
Theo ông Đào Trọng Khoa – Chủ tịch Hiệp hội DN dịch vụ logistics Việt Nam, xung đột Trung Đông hiện đang tác động đến DN thông qua một điểm nghẽn chiến lược của thương mại toàn cầu – eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận tải đặc biệt quan trọng, nơi trung chuyển khoảng 25% dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, phân bón và hóa chất. Khi tuyến vận tải này bị gián đoạn, thị trường toàn cầu chịu tác động qua ba kênh: giá năng lượng, chi phí vận tải và rủi ro chuỗi cung ứng.
“Hiện lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm tới 97%, gây tắc nghẽn và buộc tàu phải thay đổi hành trình. Cùng với đó, giá dầu brent so với tháng trước đã tăng khoảng 42%. Giá khí tăng khoảng 74%, kéo theo chi phí logistics tăng mạnh. Cước vận chuyển dầu tăng 54-72%. Bảo hiểm chiến tranh tăng 2-4 lần, chi phí một chuyến tàu có thể lên đến 1 triệu USD. Tác động lan sang giá lương thực, phân bón và chi phí sản xuất toàn cầu”, ông Khoa nhìn nhận.
Theo ông Khoa, ngay trong tuần đầu xung đột, các hãng tàu lớn đã đồng loạt dừng khai thác qua eo biển Hormuz, chuyển hướng tàu vòng qua châu Phi, thậm chí áp dụng “End of Voyage” – dỡ hàng tại cảng trung gian. Các hãng chấp nhận đi xa hơn để tránh rủi ro nhưng khi hành trình kéo dài gấp đôi, gấp ba, toàn bộ chi phí và chu kỳ kinh doanh cũng bị đội lên tương ứng.
Ông Khoa khuyến nghị DN cần có hướng đi chiến lược để nâng cao năng lực chống chịu và phát triển bền vững trong dài hạn. Theo đó, DN cần rà soát hợp đồng, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến bất khả kháng, thay đổi hành trình và bảo hiểm. Cần xây dựng nhiều phương án vận chuyển và theo dõi vận hành theo thời gian thực để kiểm soát rủi ro và chi phí. Những điều chỉnh này giúp DN duy trì khả năng giao hàng trong điều kiện thị trường biến động, đồng thời giảm thiểu các chi phí phát sinh ngoài kế hoạch.
“Khủng hoảng Trung Đông không chỉ làm tăng chi phí logistics mà đang buộc toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu phải tái cấu trúc theo hướng linh hoạt và đa phương thức. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội cho những DN thích ứng nhanh”, ông Khoa nói.
Ông Đinh Khắc Hiểu – Chủ tịch Hiệp hội Khí hóa lỏng TP.HCM – thông tin, căng thẳng địa chính trị khiến chi phí logistics tăng 5-7 lần, thời gian vận chuyển khó lường. Do đó, nhiều DN đang chuyển hướng nhập khẩu từ Mỹ và Mexico. Ưu tiên hàng đầu lúc này không phải là giá cả mà là giữ chân khách hàng và duy trì thị trường.
“Trước đây, nguồn cung nhập khẩu khí gas của chúng ta ở Đông Nam Á chủ yếu từ Malaysia và Trung Quốc. Phần lớn còn lại, trên 90% là từ Trung Đông. Hiện nay, chúng ta chuyển sang tìm nguồn cung ở Hoa Kỳ và một phần ở Úc. Bây giờ, một số DN đã mua được hàng ở Hoa Kỳ và đang trên đường vận chuyển về”, ông Hiểu cho hay.
Ông Phạm Văn Việt – Phó Chủ tịch Hội Dệt may Thêu đan TP.HCM – cho biết, DN đang chịu tác động kép. Sức mua tại các thị trường nhập khẩu giảm sút, giá nguyên liệu tăng 8-18%, trong khi cước vận tải đội lên mức 4.500-5.500 USD/container, tăng hơn gấp đôi, gấp ba so với trước.
“Ngành thời trang bán theo mùa nên rủi ro càng lớn, buộc các DN phải xử lý đơn hàng linh hoạt để tránh tồn kho. Chúng tôi đã triển khai cho các DN trong hiệp hội tăng cường xuất khẩu vào thị trường ASEAN để giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ và EU. Tuy nhiên, hai thị trường này vẫn chiếm tới 55-60% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành dệt may, đây là một khó khăn lớn. Theo đó, chúng tôi phải tìm giải pháp để vượt qua. Đối với ngành dệt may là bán theo mùa nên trong tình hình này, phải chia nhỏ đơn hàng để xuất, cố gắng không để hàng tồn kho”, ông Việt chia sẻ.
Thận trọng trong sản xuất kinh doanh
Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa – Chủ tịch Hiệp hội DN TP.HCM, DN hiện đang phải đối mặt với tình thế rất khó: chi phí đầu vào tăng mạnh, trong khi giá bán đầu ra vẫn phải giữ ổn định để giữ thị trường. DN buộc phải tiết giảm chi phí, sử dụng hàng tồn kho và cân đối dòng tiền để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, nếu chi phí tiếp tục tăng trong thời gian dài, việc điều chỉnh giá bán là khó tránh khỏi. Điểm chung hiện nay là xu hướng thận trọng hơn trong sản xuất kinh doanh. Thay vì mở rộng sản xuất, nhiều DN lựa chọn giảm tồn kho, giữ tiền mặt và theo dõi thị trường, do lo ngại rủi ro biến động chi phí và đơn hàng.
Ông Phạm Bình An – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM – cho rằng, các giải pháp ở cấp địa phương cần tập trung vào việc tháo gỡ điểm nghẽn và hỗ trợ DN duy trì hoạt động. Vì vậy, TP cần tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, thủ tục và chi phí logistics. DN cần được hỗ trợ đa dạng hóa thị trường, cơ cấu lại nguồn cung và nâng cao năng lực chống chịu. Việc duy trì sản xuất, giữ đơn hàng và ổn định thị trường sẽ quyết định khả năng phục hồi trong thời gian tới…
Ông Nguyễn Khắc Hiếu – Phó Trưởng phòng Quản lý Năng lượng, Sở Công thương TP.HCM – khẳng định, TP.HCM cơ bản đảm bảo đủ nguồn cung xăng dầu ít nhất đến đầu tháng 5-2026. Điều này góp phần giảm bớt lo ngại về nguy cơ gián đoạn thị trường, ổn định tâm lý trong bối cảnh giá nhiên liệu thế giới biến động gây áp lực lên chi phí sản xuất và chỉ số giá tiêu dùng.
Kinh nghiệm từ đợt khủng hoảng năm 2022 đã giúp cơ quan quản lý chủ động hơn trong công tác điều hành. Thay vì điều chỉnh giá theo chu kỳ 7 ngày/lần như trước nay cơ chế mới linh hoạt hơn, giúp hạn chế điều chỉnh liên tục và duy trì thị trường vận hành ổn định, tránh đứt gãy nguồn cung. Trước sự biến động giá xăng dầu quá lớn, ngày 19-3, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 55 sửa đổi Nghị quyết 36, cho phép khi giá xăng dầu tăng từ 15% trở lên thì mới điều hành tăng và khi giảm 10% thì điều hành xuống.
“Tôi cho rằng, yếu tố thông tin và khả năng dự báo đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn hiện nay. Do vậy DN cần theo dõi sát diễn biến thị trường, cập nhật thường xuyên biến động năng lượng và logistics. Nguồn cung cần được bảo đảm ổn định. Việc cung cấp thông tin kịp thời và cảnh báo sớm giúp DN chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất và giao nhận”, ông Hiếu chia sẻ.
Trinh Hồ
Bình luận (0)