Không chỉ là những con số để nhận diện phòng học, bảng tên lớp tại Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm (phường Tân Sơn Nhì, TP.HCM) đang trở thành một “kênh giáo dục mềm” giúp học sinh tiếp cận ca dao, tục ngữ, lời dạy của Bác Hồ ngay trong đời sống học đường hằng ngày.
Từ mô hình thí điểm mang tên “Lớn lên từ điều hay”, nhà trường đang từng bước xây dựng môi trường học tập giàu bản sắc văn hóa, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trường học hạnh phúc và lan tỏa Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong trường học.
Gìn giữ “vốn từ” cho học sinh thời đại số
“Đi một ngày đàng học một sàng khôn”, “Có công mài sắt, có ngày nên kim”, “Học thầy không tày học bạn”…, những câu ca dao, tục ngữ được gắn với từng bảng tên lớp tại Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm trong năm học 2025-2026 khiến học sinh vô cùng thích thú. Từ những bảng tên lớp đơn điệu, bằng cách “khoác” lên những câu ca dao, tục ngữ lại trở thành một không gian văn hóa thu nhỏ ngay tại mỗi lớp học, hướng tới mục tiêu giáo dục học sinh. Cách làm sáng tạo, độc đáo này đến từ mô hình “Lớn lên từ điều hay” được nhà trường thực hiện từ năm học 2025-2026, thí điểm với 4 lớp 1 gồm: 1/15, 1/16, 1/17 và 1/18.
Chia sẻ về ý tưởng mô hình, thầy Trần Trọng Khiêm (Hiệu trưởng nhà trường) cho biết trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, nhiều giá trị truyền thống như ca dao, tục ngữ đang dần ít xuất hiện trong đời sống thường ngày của trẻ. Trong khi đó, những câu ca dao, tục ngữ không chỉ chứa đựng kinh nghiệm sống, bài học đạo đức rất sâu sắc của ông cha mà còn là kho tàng văn hóa, hun đúc cho trẻ giá trị văn hóa đẹp đẽ của dân tộc, gìn giữ sự trong sáng và nét đẹp tiếng Việt. Nếu không có cách tiếp cận phù hợp, học sinh sẽ ít có cơ hội tiếp xúc và ghi nhớ những giá trị này. “Trường học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức mà còn phải nuôi dưỡng văn hóa, tình yêu tiếng mẹ đẻ, hình thành nhân cách cho học sinh. Vì vậy, nhà trường đã tìm cách đưa các giá trị truyền thống ấy vào không gian học đường một cách tự nhiên, gần gũi nhất”, thầy Khiêm bày tỏ. Từ suy nghĩ đó, mô hình “Lớn lên từ điều hay” ra đời.
Theo thầy Khiêm, ngoài những câu ca dao, tục ngữ, điểm mới là bảng tên lớp còn được thiết kế lại với nhiều yếu tố nhận diện sinh động: màu sắc nổi bật, hình ảnh linh vật của trường. Nhà trường tận dụng hình ảnh linh vật từ logo sẵn có – một “chú” ong robot màu xanh, vàng, tạo sự gần gũi, thu hút sự chú ý của học sinh lớp 1. Hình ảnh này giúp các em dễ nhận diện lớp học, đồng thời khơi gợi sự tò mò trước khi tiếp cận phần chữ viết. “Những câu ca dao, tục ngữ lồng vào bảng tên lớp được nhà trường chọn lọc kỹ lưỡng, phù hợp với lứa tuổi học sinh và mang thông điệp giáo dục nhẹ nhàng. Chẳng hạn, lớp 1/15 gắn với câu tục ngữ “Có công mài sắt, có ngày nên kim” – lời nhắc nhở về sự kiên trì trong học tập; lớp 1/17 mang câu “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”, khuyến khích học sinh mở rộng trải nghiệm và học hỏi từ cuộc sống; lớp 1/18 được gắn với câu “Học thầy không tày học bạn”, nhấn mạnh vai trò của việc học tập lẫn nhau trong môi trường tập thể. Những câu ca dao, tục ngữ ngắn gọn này giúp học sinh dễ đọc, dễ nhớ và dần hiểu ý nghĩa thông qua các hoạt động học tập, sinh hoạt lớp. Nhà trường không đặt nặng việc học thuộc lòng, mà mong muốn các em tiếp xúc với những câu nói ấy hằng ngày để dần thấm vào nhận thức”, thầy Khiêm cho biết.
Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh thiết thực, gần gũi
Bên cạnh ca dao, tục ngữ, điều đặc biệt là mô hình “Lớn lên từ điều hay” còn lồng ghép những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, qua đó góp phần xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong nhà trường một cách thiết thực, gần gũi với học sinh tiểu học. Trong giai đoạn thí điểm, bảng tên của lớp 1/16 được gắn với câu nói nổi tiếng của Bác: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Thông điệp về lòng yêu nước và trách nhiệm với đất nước vì thế được truyền tải đến học sinh một cách nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi tiểu học. “Với học sinh nhỏ tuổi, việc giáo dục học tập và làm theo lời Bác cần gắn với những thông điệp gần gũi, dễ hiểu. Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong trường học phải sống động, phải gắn với đời sống học sinh. Khi các em đọc những câu nói của Bác mỗi ngày, dần dần các em sẽ hiểu và ghi nhớ”, thầy Khiêm chia sẻ. Cách làm này cũng phù hợp với định hướng của ngành giáo dục TP.HCM trong việc đưa các giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào đời sống học đường một cách sáng tạo, tránh tính hình thức.
Một điểm đáng chú ý của mô hình “Lớn lên từ điều hay” là nhà trường không đặt ra áp lực học tập đối với những nội dung trên bảng tên lớp. Theo thầy Khiêm, giáo viên không bắt buộc phải dạy những câu nói này như một bài học riêng. Thay vào đó, giáo viên có thể linh hoạt đưa vào các hoạt động khởi động đầu giờ, sinh hoạt lớp hoặc các tình huống giáo dục hằng ngày. Để tạo động lực cho học sinh, chính thầy Hiệu trưởng là người trực tiếp tặng sticker hình linh vật của trường cho những em đọc được và hiểu ý nghĩa câu nói gắn với lớp mình. “Có những học sinh lớp 1, dù chưa học hết các chữ hoa, vẫn đứng trước bảng tên để tập đọc từng chữ rồi hỏi cô giáo xem câu đó có nghĩa gì. Với chúng tôi, đó chính là thành công bước đầu của mô hình”, thầy Khiêm phấn khởi.
Không chỉ giúp học sinh tiếp cận giá trị văn hóa, hệ thống bảng tên mới còn hỗ trợ các em ghi nhớ tên lớp, tên trường tốt hơn. Điều này đặc biệt hữu ích đối với học sinh lớp 1 khi mới làm quen với môi trường học đường. “Việc nhận diện lớp học qua hình ảnh và thông điệp giúp các em tự tin hơn. Nếu chẳng may đi lạc trong trường, các em có thể nhớ được lớp của mình để tìm đường quay lại”, thầy Khiêm nói thêm.
Theo Ban Giám hiệu Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm, mô hình “Lớn lên từ điều hay” không chỉ là sự thay đổi về hình thức bảng tên lớp mà còn là một bước đi trong quá trình xây dựng trường học hạnh phúc. Trong môi trường đó, mỗi góc nhỏ của trường học đều có thể trở thành không gian giáo dục – nơi học sinh được học tập không chỉ bằng sách vở mà còn bằng trải nghiệm và cảm xúc. Mỗi ngày đến trường, học sinh không chỉ bước vào lớp học mà còn bước vào một không gian văn hóa – nơi những giá trị truyền thống được nhắc nhớ qua từng câu chữ giản dị, tạo nên một cách giáo dục nhẹ nhàng nhưng bền bỉ.
Sau giai đoạn thí điểm, nhà trường dự kiến sẽ nhân rộng mô hình ra toàn trường trong năm học tới. Khi đó, thay vì Ban Giám hiệu lựa chọn câu nói mẫu, mỗi lớp sẽ cùng thảo luận để chọn câu ca dao, tục ngữ hoặc lời dạy của Bác mà các em tâm đắc nhất. Cách làm này giúp học sinh tham gia trực tiếp vào việc xây dựng bản sắc của lớp mình, qua đó tăng cảm giác gắn bó với môi trường học tập.
Bài, ảnh: Yến Hoa
Bình luận (0)