Không bó hẹp trong bốn bức tường lớp học truyền thống, giờ học ngữ văn của học sinh lớp 12A14 Trường THPT Hùng Vương (TP.HCM) đã được “mở khóa” trong Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Sự kết hợp giữa dạy học theo trạm, tích hợp năng lực số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ làm mới cách tiếp cận môn ngữ văn, mà còn góp phần kiến tạo nên không gian học tập mới, hiện đại, sáng tạo và nhân văn.
Không gian học tập giàu cảm xúc và trải nghiệm
Trong bài học “Hai tay xây dựng một sơn hà” (tác giả Hồ Chí Minh), với chủ đề “Hồ Chí Minh trong mắt em”, việc tổ chức tiết học tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đã mở ra một bối cảnh chân thực, giúp học sinh tiếp cận tác phẩm bằng cả nhận thức và cảm xúc. Tiết học bắt đầu bằng hình ảnh Bến cảng Nhà Rồng cùng giai điệu quen thuộc của ca khúc “Từ thành phố mang tên Bác”, khơi gợi liên tưởng và cảm xúc ban đầu. Thông qua kỹ thuật “công não”, cô Ngô Thị Thanh Thúy (giáo viên đứng lớp) đã đặt những câu hỏi mở, tạo không khí đối thoại, khuyến khích học sinh chia sẻ suy nghĩ cá nhân. Hình ảnh chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh qua các tượng đài trên thế giới tiếp tục được giới thiệu, giúp học sinh có cái nhìn đa chiều về tầm vóc của Người. Không gian học tập khi ấy không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà trở thành môi trường văn hóa sống động – nơi học sinh được “chạm” vào lịch sử, cảm nhận giá trị di sản bằng trải nghiệm cá nhân.
Điểm đặc biệt của tiết học nằm ở phương pháp khi giáo viên tích hợp dạy học theo trạm, cây tri thức và ứng dụng STEM, tạo sức hút bất ngờ. Theo cô Thúy, trong công văn mới nhất của Bộ GD-ĐT về tích hợp năng lực số, học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức thụ động mà chủ động tìm hiểu, xây dựng và thể hiện hiểu biết của mình. Trước đó, các em đã được giao nhiệm vụ nghiên cứu bài ở nhà, vì vậy tiết học trên lớp trở thành không gian kiểm chứng, bổ sung và điều chỉnh kiến thức.
Điểm nhấn nổi bật của tiết học là việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là AI, trong quá trình học tập. Học sinh không còn là người tiếp nhận thụ động, mà chủ động tìm tòi, thiết kế sản phẩm học tập từ trước ở nhà. Các video tái hiện cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh do chính học sinh thực hiện bằng công cụ AI đã mang đến góc nhìn mới mẻ, sinh động. Bên cạnh đó, “chiếc hộp di sản” lưu giữ tri thức về tiểu sử và dấu ấn văn học của Người, cùng hệ thống Padlet chung của lớp, đã tạo nên một không gian học tập số hóa, nơi mỗi học sinh có thể chia sẻ sản phẩm của mình qua hình ảnh, infographic, bài viết hay clip ngắn.
Theo cô Thúy, việc tích hợp AI trong dạy học ngữ văn là một bước đi phù hợp với chủ trương phát triển năng lực số cho học sinh và là sự mạnh dạn, đột phá của giáo viên trong giảng dạy. “Tiết học trên lớp không còn là nơi cung cấp kiến thức một chiều, mà trở thành không gian kiểm chứng, bổ sung và phát triển những gì học sinh đã chuẩn bị”, cô Thúy chia sẻ.
Học văn để hiểu mình, hiểu cuộc đời
Không dừng lại ở việc tìm hiểu đặc trưng thể loại văn bản của Hồ Chí Minh (chính luận, truyện – ký, thơ), học sinh còn được vận dụng vào thực hành viết nghị luận về các vấn đề của tuổi trẻ hôm nay. Các hoạt động như trò chơi số, thi ghép từ, thảo luận nhóm với chủ đề “Tuổi trẻ cần có những phẩm chất gì để thành công” đã tạo nên không khí học tập sôi nổi, kích thích tư duy phản biện và khả năng diễn đạt. Đặc biệt, mô hình “Cây thành tựu” – nơi mỗi học sinh tự hoàn thiện suy nghĩ về hành trình trưởng thành – đã giúp các em không chỉ nắm kiến thức mà còn soi chiếu vào chính mình. Từ hình tượng Hồ Chí Minh, bài học được chuyển hóa thành những giá trị sống cụ thể: lý tưởng, ý chí, trách nhiệm. Tiết học khép lại bằng hành khúc “Tuổi trẻ thế hệ Bác Hồ”, như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà sâu sắc về sứ mệnh của thế hệ trẻ hôm nay – nối dài mạch cảm xúc từ văn chương đến hành động.
Theo cô Ngô Thị Thanh Thúy, tiết học hướng đến ba mục tiêu cốt lõi: Giúp học sinh nắm vững đặc trưng thể loại các văn bản của Hồ Chí Minh (chính luận, truyện – ký, thơ); vận dụng nghệ thuật viết văn nghị luận của Người vào thực hành viết về các vấn đề liên quan đến tuổi trẻ; bồi dưỡng lý tưởng sống và ý thức trách nhiệm xây dựng đất nước cho thế hệ học sinh lớp 12. “Việc tổ chức tiết học tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, kết hợp với đổi mới phương pháp, tích hợp AI đã mang đến màu sắc mới cho môn học, giúp học sinh hứng thú hơn khi tiếp cận bài học, học, hiểu và vận dụng. Khi dạy học tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không đơn thuần là thay đổi địa điểm mà là cách gieo vào lòng học sinh những giờ học thoải mái nhưng để lại dấu ấn một bài học về cách sống có lý tưởng. Đối với riêng giáo viên, cách tiếp cận này cũng thúc đẩy giáo viên đổi mới, sáng tạo, nâng cao năng lực số…”, cô Thúy nhìn nhận.
Lan tỏa mô hình dạy học giàu cảm hứng
Chia sẻ sau tiết học, nhiều học sinh bày tỏ cảm xúc ấn tượng sâu sắc. Em Bạch Mỹ Hằng cho biết “Cây thành tựu” giúp em vừa hệ thống kiến thức vừa được tự do sáng tạo. Trong khi đó, em Nguyễn Ngọc Minh nhận ra bài học lớn về ý nghĩa của tuổi trẻ: không chỉ mơ ước, mà còn phải hành động và xác định con đường cho riêng mình.
Theo thầy Phan Quan Thông (Tổ trưởng Tổ ngữ văn), tiết dạy được đầu tư công phu, kết hợp hiệu quả các phương pháp hiện đại, đặc biệt là gắn kết nội dung bài học với Không gian văn hóa Hồ Chí Minh của nhà trường.
Ở góc độ quản lý, cô Lý Thị Mỹ Lệ (Phó Hiệu trưởng nhà trường) đánh giá đây là minh chứng rõ nét cho hướng đi đổi mới giáo dục: “Không cần những thay đổi ồn ào, mà bắt đầu từ tư duy lấy học sinh làm trung tâm, lấy không gian văn hóa làm môi trường học tập và lấy di sản làm nguồn cảm hứng”.
Có thể thấy, việc đưa giờ học ngữ văn ra khỏi lớp học truyền thống, kết hợp công nghệ và không gian văn hóa, không chỉ làm mới phương pháp dạy học mà còn góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành lý tưởng sống cho học sinh. Đây cũng là hướng đi giàu tiềm năng trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng đánh giá năng lực học sinh, tạo không gian mới cho giáo dục.
Bài, ảnh: Đỗ Yến
Bình luận (0)