Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Trường Tiểu học Phú Thọ, phường Phú Thọ, TP.HCM đã thực hiện những cách làm cụ thể và sáng tạo, từng bước đưa các giá trị văn hóa dân tộc thấm sâu vào môi trường giáo dục, góp phần quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho học sinh ngay từ bậc tiểu học.
Văn hóa là nền tảng giáo dục
Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định rõ phát triển văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời đặt văn hóa ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội. Trên tinh thần đó, Trường Tiểu học Phú Thọ đã cụ thể hóa nghị quyết bằng cách đưa văn hóa trở thành một trụ cột vững chắc trong hoạt động giáo dục toàn diện của nhà trường.
Theo cô Nguyễn Thị Kim Hương, Hiệu trưởng nhà trường, việc thực hiện nghị quyết không chỉ dừng lại ở công tác tuyên truyền mà phải được hiện thực hóa gắn với từng hoạt động thực tế. Cô chia sẻ: “Nhà trường xác định, giáo dục văn hóa không chỉ là nội dung tích hợp trong bài học mà phải trở thành môi trường sống, nơi học sinh được trải nghiệm, cảm nhận và hình thành giá trị từ những điều gần gũi nhất”.
Cụ thể, Chi bộ và Ban Giám hiệu nhà trường đã chủ động lồng ghép giáo dục văn hóa vào công tác dạy học. Đội ngũ cán bộ, giáo viên tích cực rèn luyện phẩm chất đạo đức, thực hiện tốt việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, từ đó phát huy mạnh mẽ vai trò nêu gương trong môi trường sư phạm. Nhiều hoạt động ý nghĩa được duy trì thường xuyên như sinh hoạt dưới cờ theo chủ đề, giáo dục truyền thống qua các ngày lễ lớn, xây dựng môi trường “Xanh – Sạch – Đẹp”, hay phong trào “nói lời hay, làm việc tốt” đã tạo nền tảng văn hóa tích cực cho học sinh.
Tạo “điểm chạm” văn hóa từ không gian học đường
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của Trường Tiểu học Phú Thọ là việc xây dựng các “điểm chạm” văn hóa qua không gian văn hóa mang tính trải nghiệm, thay vì dừng lại ở hình thức trưng bày truyền thống. Thay cho những tủ kính trưng bày tĩnh, nhà trường định hướng xây dựng không gian “di sản sống”, nơi các giá trị văn hóa được tái hiện một cách sinh động.
“Chúng tôi muốn mỗi bộ trang phục, mỗi nhạc cụ không chỉ để nhìn mà còn “kể chuyện”. Học sinh có thể nghe, chạm, trải nghiệm để cảm nhận văn hóa một cách tự nhiên”, cô Nguyễn Thị Kim Hương chia sẻ.
Không gian này được thiết kế theo sự kết hợp giữa “Âm sắc” và “Phục sức”, giúp học sinh hình dung rõ nét về bản sắc văn hóa vùng miền – từ vẻ thanh lịch của áo dài truyền thống đến âm thanh của nhạc cụ dân tộc. Sự kết hợp đa giác quan (thị giác, thính giác, xúc giác) tạo nên những “điểm chạm” cảm xúc, giúp văn hóa thấm sâu vào nhận thức học sinh.
Bên cạnh đó, nhà trường xây dựng mô hình không gian văn hóa lúa nước – cái nôi của văn minh Việt Nam. Tại đây, hình ảnh con trâu, cái cày không chỉ mang tính biểu tượng mà còn gắn với trải nghiệm thực tế, đặc biệt là hoạt động tái hiện quy trình làm bánh truyền thống. Từ công đoạn vo gạo, đãi đỗ đến gói và luộc bánh, học sinh được trực tiếp tham gia để hiểu rằng mỗi chiếc bánh chưng, bánh giầy không chỉ là món ăn mà còn là kết tinh của lao động, văn hóa và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.
Đặc biệt, một trong những điểm mới trong cách làm của Trường Tiểu học Phú Thọ về đưa văn hóa truyền thống vào trường học đó là ứng dụng công nghệ số vào giáo dục văn hóa thông qua hệ thống mã QR. Thay cho các bảng thuyết minh dài, mỗi hiện vật được gắn mã QR, cho phép học sinh truy cập nhanh vào các tư liệu đa phương tiện như video, âm thanh, câu chuyện lịch sử liên quan. “Việc số hóa giúp giải quyết hạn chế về không gian trưng bày, đồng thời tạo hứng thú cho học sinh. Các em không chỉ xem mà còn chủ động khám phá, tìm hiểu sâu hơn về giá trị văn hóa”, cô Hương cho biết.
Lấy “văn hóa nêu gương” làm trục xuyên suốt
Trong quá trình triển khai Nghị quyết 80, theo cô Nguyễn Thị Kim Hương – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phú Thọ, nhà trường xác định “văn hóa nêu gương” là giải pháp trọng tâm.
Theo đó, mỗi cán bộ, giáo viên phải là tấm gương về đạo đức, lối sống, tinh thần trách nhiệm; thực hiện nghiêm việc “nói đi đôi với làm”, trung thực trong công việc, tiết kiệm trong sử dụng tài sản công. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được cụ thể hóa bằng các nội dung thiết thực, gắn với công việc hằng ngày, từ đó tạo sự lan tỏa trong toàn trường.
Cô Hương nhấn mạnh: Chỉ khi thầy cô nêu gương trong công tác và đời sống hàng ngày sẽ góp phần xây dựng thành công hệ giá trị học sinh theo tinh thần Nghị quyết 80, với các phẩm chất cốt lõi như: yêu nước, đoàn kết, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm. Những giá trị này được cụ thể hóa thông qua các hành vi hằng ngày: chào hỏi lễ phép, xếp hàng trật tự, giữ gìn vệ sinh, tôn trọng thầy cô và bạn bè… Đồng thời, nhà trường gắn giáo dục văn hóa với các hoạt động như kể chuyện về Bác Hồ, tổ chức ngày hội giao lưu văn hóa, hoạt động trải nghiệm, giáo dục STEM gắn với giá trị truyền thống, qua đó giúp học sinh vừa học vừa “sống” trong môi trường văn hóa.
Theo cô Kim Hương, thời gian tới, nhà trường tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong xây dựng văn hóa học đường thông qua phát triển thư viện số, học liệu số, xây dựng các góc đọc sách tương tác và khuyến khích học sinh sáng tạo sản phẩm số về văn hóa. Bên cạnh đó, chương trình “Di sản trong cặp sách” sẽ được triển khai với các hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ nghệ thuật truyền thống, góp phần bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc cho học sinh. Nhà trường cũng tăng cường phối hợp giữa gia đình – nhà trường – xã hội thông qua các hoạt động cộng đồng, giáo dục truyền thống, tổ chức Ngày hội Văn hóa Việt Nam (24-11), tạo điều kiện để phụ huynh cùng tham gia trải nghiệm với học sinh.
“Giáo dục văn hóa không phải là những điều lớn lao, mà bắt đầu từ những hành vi nhỏ mỗi ngày. Khi học sinh sống trong môi trường văn hóa, các giá trị sẽ tự nhiên hình thành và bền vững. Đây cũng chính là cách tiếp cận thiết thực, góp phần hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW ngay từ nền tảng giáo dục phổ thông” – cô Hương nhìn nhận.
Yến Hoa
Bình luận (0)