Trước áp lực gia tăng dân số cơ học và tình trạng thiếu hụt trường lớp kéo dài, TP.HCM đang xây dựng 5 giải pháp đột phá về cơ chế, chính sách nhằm giải quyết căn cơ các “điểm nóng”. Trên cơ sở rà soát nhu cầu thực tế giai đoạn 2026-2030, TP đặt mục tiêu bổ sung kịp thời quỹ phòng học, bảo đảm quyền học tập của người dân và đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục trong tình hình mới.
42 “điểm nóng” thiếu trường lớp, áp lực dồn lên nhiều cấp học
Theo thống kê của UBND TP.HCM, trong giai đoạn 2026-2030, TP có khả năng đầu tư khoảng 12.814 phòng học mới. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu phát triển giáo dục theo chỉ tiêu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, tổng nhu cầu cần tới 17.483 phòng học. Như vậy, TP vẫn còn thiếu khoảng 4.669 phòng học.
Song song đó, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn cùng giai đoạn, TP.HCM dự kiến triển khai 1.756 dự án giáo dục với tổng nhu cầu vốn khoảng 138.436 tỷ đồng. Những con số này cho thấy quy mô đầu tư lớn nhưng cũng phản ánh áp lực rất lớn trong việc phát triển hệ thống trường lớp.
Các “điểm nóng” thiếu hụt hiện nay tập trung chủ yếu tại những khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, nơi tập trung nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất khiến dân số cơ học tăng mạnh trong thời gian ngắn. Nhìn tổng thể, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhất nằm ở khu vực quận 12, Gò Vấp, huyện Hóc Môn, huyện Bình Chánh (TP.HCM cũ) và khu vực Bình Dương (cũ). Đáng lưu ý, sự thiếu hụt không diễn ra đồng đều mà mang tính cục bộ rất cao.
Qua rà soát, toàn TP có 42 phường, xã trọng điểm đang chịu áp lực cực kỳ lớn do kết quả thực hiện chỉ tiêu phòng học còn thấp. Thực tế này dẫn đến tình trạng quá tải kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác tuyển sinh và chất lượng dạy học.
Ở cấp mầm non, tổng số phòng học còn thiếu là 434 phòng. Điểm nóng lớn nhất là phường Tân Sơn khi thiếu tới 230 phòng học. Một số địa bàn khác cũng thiếu hụt đáng kể như xã Củ Chi cần bổ sung 47 phòng và phường Bình Tiên thiếu 34 phòng.
Ở cấp tiểu học, mức thiếu hụt lên tới 4.755 phòng học. Nhiều địa phương thiếu trên 100 phòng, tạo áp lực lớn lên hệ thống trường lớp. Có thể kể đến phường Trung Mỹ Tây cần thêm 192 phòng, phường Tam Bình thiếu 186 phòng, phường Phú Thọ Hòa thiếu 175 phòng. Các xã Vĩnh Lộc và Tân Vĩnh Lộc cùng thiếu 169 phòng; phường Hiệp Bình thiếu 145 phòng; phường Thới An thiếu 132 phòng; phường An Phú Đông thiếu 129 phòng. Tại khu vực Bình Dương cũ, các điểm nóng là phường An Phú và phường Tân Khánh cùng thiếu 144 phòng, phường Dĩ An thiếu 122 phòng.
Ở cấp THCS, tổng số phòng học thiếu lên tới 6.242 phòng. Đây là cấp học có áp lực rất lớn với nhiều địa phương thiếu hụt nghiêm trọng kéo dài như phường Phú Thọ Hòa thiếu 284 phòng, phường Tân Khánh thiếu 205 phòng, xã Bà Điểm thiếu 198 phòng, phường Bình Hưng Hòa thiếu 190 phòng, phường Bình Tân thiếu 160 phòng và phường Tân Đông Hiệp thiếu 153 phòng.
Ở cấp THPT, tình trạng thiếu hụt cũng không kém phần nghiêm trọng với tổng số 6.052 phòng học còn thiếu. Các điểm nóng trải dài trên nhiều địa bàn, trong đó phường Tân Hiệp cần bổ sung 268 phòng, phường Đông Hưng Thuận cần 242 phòng, phường Thới An cần 226 phòng. Ngoài ra, phường Bình Hưng Hòa thiếu 199 phòng; xã Vĩnh Lộc thiếu 188 phòng; xã Tân Vĩnh Lộc thiếu 164 phòng; phường Lái Thiêu thiếu 133 phòng; phường Tân Đông Hiệp thiếu 132 phòng và phường Vũng Tàu thiếu 137 phòng.
Đáng chú ý, có những địa phương vừa thiếu số lượng phòng học lớn, vừa thiếu đồng thời ở nhiều cấp học như phường Trung Mỹ Tây, phường Tân Khánh, phường Dĩ An hay xã Vĩnh Lộc. Điều này gây khó khăn rất lớn cho công tác phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh, không đáp ứng đủ nhu cầu học tập thực tế của người dân.
5 giải pháp đột phá: Từ chiến dịch 1.000 phòng học đến xã hội hóa nguồn lực
Trước thực trạng trên, TP.HCM đã xây dựng 5 nhóm giải pháp mang tính đột phá nhằm giải quyết căn cơ tình trạng thiếu trường lớp.
Giải pháp đầu tiên là tăng cường chỉ đạo, điều hành tập trung. Đảng ủy UBND TP sẽ ban hành nghị quyết chuyên đề về phát triển hệ thống trường lớp, trong đó xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, lộ trình thực hiện theo từng năm, gắn với điều kiện thực tiễn của từng địa bàn. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm đạt chỉ tiêu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, đồng thời nâng tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia ở từng cấp học.
Cùng với đó, UBND TP sẽ thành lập Tổ công tác đầu tư cho ngành giáo dục do Chủ tịch UBND TP làm Tổ trưởng, các Phó Chủ tịch làm Tổ phó. Tổ công tác có nhiệm vụ rà soát quy hoạch, bố trí quỹ đất cho giáo dục, theo dõi tiến độ dự án, đồng thời kịp thời tháo gỡ các khó khăn liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và nguồn vốn.
Giải pháp thứ hai là tổ chức chiến dịch cao điểm hoàn thành phòng học cấp bách. TP sẽ triển khai chiến dịch thi đua “150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học phục vụ năm học 2026-2027”, phấn đấu đưa vào sử dụng trước ngày 5-9-2026. Đây được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, nhằm kịp thời đáp ứng nhu cầu học tập tại các khu vực đang chịu áp lực lớn.
Đáng chú ý, TP cũng quy định rõ trách nhiệm của các chủ đầu tư dự án khu dân cư, khu đô thị trong việc xây dựng trường học theo quy hoạch. Việc đầu tư trường lớp phải đồng bộ với tiến độ phát triển dân cư, bảo đảm đáp ứng nhu cầu học tập tại chỗ. Những trường hợp chậm trễ hoặc vi phạm cam kết sẽ bị xử lý nghiêm, thậm chí không được nghiệm thu hoặc dừng cấp phép dự án. Quy định này đồng thời gắn trách nhiệm của người đứng đầu địa phương trong việc bảo đảm hạ tầng giáo dục.
Giải pháp thứ ba là chuyển đổi công năng các trụ sở làm việc dôi dư sau khi sắp xếp bộ máy sang mục đích giáo dục. Việc này nhằm tận dụng hiệu quả tài sản công, nhanh chóng bổ sung quỹ phòng học và góp phần khắc phục tình trạng thiếu trường lớp.
Giải pháp thứ tư tập trung vào việc thực hiện hiệu quả chỉ tiêu xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia. TP sẽ chỉ đạo ngành giáo dục nghiên cứu, triển khai các giải pháp đồng bộ, bám sát các chương trình hành động đã đề ra, đồng thời ưu tiên nguồn lực đầu tư cho những khu vực thiếu hụt nghiêm trọng, khu công nghiệp, khu chế xuất và các địa bàn mới hình thành sau sắp xếp hành chính.
Giải pháp thứ năm là bố trí nguồn vốn đầu tư và huy động nguồn lực xã hội. TP sẽ ưu tiên nguồn vốn đầu tư công trung hạn cho các dự án trường học, đặc biệt tại các khu vực đông dân, thiếu hụt lớn. Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, huy động các nguồn lực hợp pháp để tham gia đầu tư xây dựng trường học, qua đó giảm áp lực cho ngân sách. Cùng với đó là chính sách hỗ trợ học phí theo định mức kinh tế – kỹ thuật do TP ban hành.
Với 5 nhóm giải pháp mang tính hệ thống và đồng bộ, TP.HCM đang thể hiện quyết tâm giải quyết triệt để bài toán thiếu trường lớp – một trong những thách thức lớn nhất của ngành giáo dục đô thị. Nếu được triển khai hiệu quả, các giải pháp này không chỉ giúp “giải nhiệt” các điểm nóng trước mắt mà còn tạo nền tảng phát triển bền vững cho hệ thống giáo dục TP trong những năm tới.
Khương Yến
Bình luận (0)