Hàng loạt các sự vụ liên quan đến bữa ăn bán trú tại TP.HCM từ đầu năm học 2025-2026 đến nay càng làm dấy lên những lo ngại, bất an về chất lượng bữa ăn bán trú trong các trường học hiện nay, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nhìn lại toàn bộ công tác quản lý, tổ chức và giám sát bữa ăn học sinh.
Thực tiễn tại TP.HCM cho thấy, các vấn đề liên quan đến bữa ăn bán trú không xuất hiện đơn lẻ mà diễn ra liên tục, theo chiều hướng gia tăng về mức độ và phạm vi ảnh hưởng.
Ngay từ tháng 9 đến 10-2025, một số trường học tại TP.Thủ Đức cũ đã bị phụ huynh phản ánh về chất lượng suất ăn không đảm bảo, thực phẩm kém tươi, khẩu phần không đúng cam kết. Nhà trường sau đó phải tiến hành kiểm tra, chấn chỉnh và thay đổi nhà cung cấp.
Đến tháng 11-2025, tiếp tục ghi nhận các trường hợp suất ăn có dị vật như tóc, côn trùng. Dù chưa gây hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe, song sự việc đã làm dấy lên nghi ngại về quy trình chế biến và kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm trong bếp ăn học đường.
Bước sang tháng 1-2026, phát hiện dấu hiệu thực phẩm không rõ nguồn gốc, nghi sử dụng nguyên liệu kém chất lượng từ đơn vị cung cấp suất ăn công nghiệp. Sự việc khiến nhiều trường khu vực quận 7 cũ phải tạm dừng tổ chức bán trú, ảnh hưởng đến hàng nghìn học sinh.
Đỉnh điểm là vào tháng 4-2026, gần 200 học sinh Trường Tiểu học Bình Quới Tây, phường Bình Quới có biểu hiện nghi ngộ độc thực phẩm, nhiều em phải nhập viện điều trị. Sở Y tế TP.HCM cho biết khuẩn Salmonella enteritidis chính là tác nhân gây ngộ độc thực phẩm. Sự cố này buộc nhiều trường tiểu học, THCS khu vực quận Bình Thạnh cũ cùng nguồn cung phải tạm dừng bán trú, gây xáo trộn lớn đến phụ huynh, học sinh.
Chuỗi sự vụ trên phản ánh rõ một thực tế rủi ro trong bữa ăn bán trú đang có xu hướng lan rộng theo chuỗi cung ứng, vượt ra khỏi phạm vi kiểm soát của từng trường riêng lẻ.
Khoảng trống quản lý
Những diễn biến trên cho thấy công tác tổ chức bữa ăn bán trú tại các trường học đang đối mặt với nhiều thách thức.
Trước hết là sự phụ thuộc vào nhà cung cấp suất ăn công nghiệp. Khi một đơn vị xảy ra sự cố, nhiều trường học bị ảnh hưởng đồng thời, tạo nên hiệu ứng dây chuyền. Điều này đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ hơn ngay từ khâu lựa chọn và giám sát đối tác. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra tại một số cơ sở giáo dục vẫn còn hạn chế. Việc giám sát chủ yếu dựa vào hồ sơ, chứng từ, trong khi kiểm tra thực tế quy trình chế biến, vận chuyển và phân phối thực phẩm chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục.
Một điểm đáng lưu ý là thiếu cơ chế cảnh báo sớm. Các sự cố phần lớn chỉ được phát hiện khi đã có phản ánh từ phụ huynh hoặc khi học sinh xuất hiện triệu chứng bất thường, cho thấy hệ thống phòng ngừa chưa phát huy hiệu quả.
Hệ quả không chỉ là sự gián đoạn hoạt động bán trú mà còn là sự suy giảm niềm tin của phụ huynh. Nhiều gia đình buộc phải thay đổi thói quen sinh hoạt, tự chuẩn bị bữa ăn hoặc đón con giữa buổi, tạo thêm áp lực trong đời sống đô thị.
Trong bối cảnh đó, việc khôi phục niềm tin không thể chỉ dừng lại ở các biện pháp xử lý tình huống, mà cần một cách tiếp cận tổng thể: siết chặt quy trình lựa chọn nhà cung cấp, tăng cường kiểm tra độc lập, minh bạch thông tin và phát huy vai trò giám sát của phụ huynh.
Trên thực tế, việc giám sát chất lượng bữa ăn bán trú trong trường học hiện nay đa phần mới dừng ở khâu kiểm soát thành phẩm thông qua các hình thức như lớp học mở phụ huynh ăn bán trú cùng con; công khai thực đơn; phối hợp kiểm tra đơn vị cung cấp bữa ăn bán trú. Tuy nhiên, thực tế có thể thấy những “bất an” về chất lượng bữa ăn bán trú lại đến nhiều từ nguyên liệu, khâu chế biến… Trong khi đó, việc kiểm soát nguyên liệu đầu vào, điều kiện chế biến của các đơn vị cung cấp suất ăn bán trú hiện các nhà trường mới chỉ dựa trên giấy tờ, hóa đơn, chứng từ.
Thầy Phan Anh Tuấn – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Trường Tộ, phường Xóm Chiếu, TP.HCM nhìn nhận, lý tưởng nhất là nhà trường có bếp ăn bán trú, tổ chức nấu ăn ngay tại trường. Như vậy sẽ vừa kiểm soát được nguyên liệu đầu vào, quy trình chế biến, giám sát được quá trình tổ chức bữa ăn bán trú. Tuy nhiên, với điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, để tạo điều kiện cho học sinh học 2 buổi/ngày, tạo điều kiện cho phụ huynh thì bắt buộc trường phải phối hợp với đơn vị cung cấp suất ăn công nghiệp để tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh và tăng cường kiểm tra, giám sát với vai trò, trách nhiệm của trường.
“Hiện nay nhà trường song song phối hợp với 2 đơn vị để cung cấp suất ăn bán trú cho học sinh, để tạo sự cạnh tranh và nâng cao chất lượng bữa ăn cho học sinh. Tuy vậy, dù nhà trường tăng cường kiểm tra giám sát thì vẫn cần có chế tài xử phạt thật nặng đối với các hành vi gian dối liên quan đến chất lượng bữa ăn bán trú cho học sinh” – thầy Tuấn nhấn mạnh.
Vẫn chọn đơn vị cung cấp suất ăn song nhiều trường học tại TP.HCM yêu cầu đơn vị… nấu ngay tại trường, thay vì nấu tại nơi khác và giao phần ăn đến trường cho học sinh. Việc nấu ăn ngay tại trường đảm bảo nhà trường có thể giám sát được chặt chẽ, liên tục quy trình nhập nguyên liệu, chế biến, từ đó sớm đưa ra những cảnh báo đến với đơn vị cung cấp…
“Các công đoạn giám sát như lớp học mở mời phụ huynh vào cùng ăn bữa ăn bán trú với con; kiểm tra đột xuất đơn vị cung cấp… chỉ là bề nổi của tảng băng chìm trong quy trình chế biến suất ăn bán trú cho học sinh. Chỉ khi việc tổ chức nấu ăn diễn ra ngay tại trường thì quy trình đó, với sự giám sát chặt chẽ, thường xuyên, liên tục của nhà trường, phụ huynh mới có thể đảm bảo rằng được siết chặt nhất…” – thầy Nguyễn Vân Yên – Hiệu trưởng Trường THPT Tây Thạnh, phường Tây Thạnh nhấn mạnh.
Tổng rà soát bữa ăn bán trú toàn ngành
Trước thực trạng bất an về bữa ăn bán trú, Sở GD-ĐT TP.HCM yêu cầu rà soát toàn diện việc tổ chức và cung cấp bữa ăn bán trú, bữa ăn học đường trong toàn ngành. Tất cả các cơ sở giáo dục đang tổ chức bữa ăn học đường phải nghiêm túc tự kiểm tra, đánh giá và báo cáo đầy đủ tình hình tổ chức bữa ăn bán trú tại đơn vị mình, nhằm tăng cường trách nhiệm của nhà trường, đồng thời bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ với Sở An toàn thực phẩm và các cơ quan chức năng liên quan.
Sở GD-ĐT yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường công tác tự kiểm tra, giám sát bữa ăn học đường theo hình thức định kỳ, thường xuyên và đột xuất; giám sát chặt chẽ đơn vị cung cấp suất ăn để kịp thời phát hiện các dấu hiệu không bảo đảm an toàn thực phẩm và báo cáo cơ quan có thẩm quyền.
Một trong những nội dung trọng tâm của đợt rà soát toàn ngành là kiểm tra đầy đủ hồ sơ pháp lý của các đơn vị cung cấp suất ăn bán trú, bao gồm quy trình cung ứng, điều kiện vận chuyển, giao nhận và chất lượng suất ăn thực tế tại trường.
“Hiệu trưởng nhà trường cần nghiêm túc thực hiện việc rà soát, báo cáo toàn diện bữa ăn bán trú, xem đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tăng cường quản lý, chấn chỉnh công tác tổ chức bữa ăn học đường trong toàn ngành giáo dục thành phố. Việc đánh giá không chỉ dựa trên hồ sơ, giấy tờ, mà cần chú trọng giám sát quá trình thực hiện trên thực tế, bảo đảm các khâu cung cấp suất ăn tuân thủ đầy đủ quy định về an toàn thực phẩm” – Sở GD-ĐT TP.HCM nhấn mạnh.
Đỗ Yến Hoa
Bình luận (0)