Vàng da tắc mật là một trong những biểu hiện thường gặp trong các bệnh lý gan mật, đa phần liên quan đến sỏi đường mật hoặc khối u. Tuy nhiên, một ca bệnh vừa được ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cho thấy một nguyên nhân ít được nghĩ đến nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ: ký sinh trùng trong đường mật.
Trường hợp của ông B (71 tuổi, Ninh Bình) là minh chứng điển hình cho việc bệnh lý hiếm gặp có thể bị bỏ sót nếu không được chẩn đoán đầy đủ.
Tìm ra nguyên nhân
Trong khoảng 3 tháng trước khi nhập viện, ông B xuất hiện tình trạng vàng da kéo dài, kèm theo ngứa da dai dẳng không rõ nguyên nhân. Ban đầu, ông đến khám tại một bệnh viện ở Hà Nội và được chẩn đoán tắc ống mật. Dù đã được can thiệp điều trị, các triệu chứng vẫn không cải thiện. Vàng da, vàng mắt ngày càng rõ, ngứa da kéo dài khiến ông mất ngủ, mệt mỏi và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Không chấp nhận tình trạng bệnh kéo dài mà không rõ nguyên nhân, ông B quyết định cùng gia đình vào Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á để thăm khám chuyên sâu, với hy vọng tìm được hướng điều trị dứt điểm.
Tại đây, qua các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ ghi nhận tình trạng giãn đường mật trong và ngoài gan, đồng thời phát hiện có sỏi ở đoạn cuối ống mật chủ. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây tắc mật, nên các bác sĩ chỉ định thực hiện nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) để lấy sỏi. Phương pháp này vừa có giá trị chẩn đoán vừa có thể xử lý nguyên nhân ngay trong quá trình can thiệp.
Sau khi lấy sỏi, tình trạng của ông B có cải thiện nhẹ trong những ngày đầu. Tuy nhiên, diễn biến sau đó lại không như kỳ vọng. Các triệu chứng vàng da và ngứa da không giảm mà tiếp tục kéo dài, thậm chí có dấu hiệu nặng hơn. Đây là điểm bất thường, bởi trong các trường hợp tắc mật do sỏi, sau khi loại bỏ sỏi, triệu chứng thường giảm rõ rệt hoặc chấm dứt.
Trước diễn tiến không điển hình, các bác sĩ bắt đầu nghi ngờ rằng nguyên nhân gây bệnh chưa được xác định chính xác. Một quyết định mang tính bước ngoặt được đưa ra: tiến hành phẫu thuật nội soi thám sát đường mật – phương pháp cho phép quan sát trực tiếp bên trong hệ thống đường mật, thay vì chỉ dựa vào hình ảnh gián tiếp.
Theo các bác sĩ, các phương tiện chẩn đoán như siêu âm, CT scan hay ERCP có thể giúp tái tạo hình ảnh đường mật, nhưng trong một số trường hợp hiếm, hình ảnh có thể bị nhiễu hoặc không đủ để nhận diện chính xác tác nhân gây bệnh. Khi đó, việc thám sát trực tiếp là phương pháp có giá trị cao nhất để xác định nguyên nhân.
Kết quả thám sát đã làm thay đổi hoàn toàn hướng chẩn đoán. Không phải sỏi như nhận định ban đầu, nguyên nhân gây tắc mật của ông B lại là sán ký sinh trong đường mật. Trong quá trình soi và bơm rửa, các bác sĩ phát hiện ký sinh trùng di chuyển từ trong gan xuống đường mật. Mẫu bệnh phẩm sau đó được xác định là sán lá nhỏ.
Trường hợp hiếm gặp
ThS.BS Phan Trung Hiếu, Khoa Ngoại Tiêu hóa Gan Mật Tụy Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cho biết, đây là trường hợp hiếm gặp, bởi dù nhiễm ký sinh trùng là bệnh lý khá phổ biến, nhưng gây tắc mật lại không thường xảy ra. Chính vì vậy, bệnh dễ bị nhầm lẫn với các nguyên nhân phổ biến hơn như sỏi đường mật.
Sau khi xác định đúng nguyên nhân, bệnh nhân được xử lý tình trạng tắc mật, đồng thời phối hợp điều trị nội khoa để tiêu diệt ký sinh trùng. Bên cạnh đó, hệ thống dẫn lưu đường mật được bơm rửa nhằm loại bỏ xác sán còn sót lại, tránh nguy cơ tái phát.
Nhờ can thiệp kịp thời và đúng hướng, tình trạng của ông B cải thiện rõ rệt. Các triệu chứng vàng da, vàng mắt, ngứa da dần biến mất, sức khỏe ổn định và bệnh nhân được xuất viện sau đó.
Từ góc độ chuyên môn, các bác sĩ cảnh báo rằng ký sinh trùng có thể xâm nhập vào đường mật và gây bít tắc dòng chảy của mật, dẫn đến các triệu chứng như vàng da, ngứa da, đau bụng, sốt hoặc nôn. Nếu không được phát hiện kịp thời, tình trạng này có thể gây biến chứng nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng đến chức năng gan.
| Để phòng tránh nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, người dân cần thực hiện các biện pháp vệ sinh cơ bản như ăn chín, uống sôi, hạn chế sử dụng thực phẩm sống hoặc chưa đảm bảo an toàn. Khi làm việc trong môi trường có nguy cơ cao như đồng ruộng hoặc chăn nuôi, nên sử dụng đồ bảo hộ như găng tay, ủng để giảm tiếp xúc trực tiếp với nguồn lây. Đồng thời, việc tẩy giun định kỳ cũng là biện pháp cần thiết để kiểm soát ký sinh trùng trong cơ thể. |
Nguyên nhân dẫn đến nhiễm ký sinh trùng thường liên quan đến thói quen ăn uống và sinh hoạt. Những người thường xuyên ăn thực phẩm chưa được nấu chín kỹ như gỏi cá, cá sống, thịt tái hoặc rau sống không đảm bảo vệ sinh có nguy cơ cao nhiễm sán. Ngoài ra, việc đi chân trần, tiếp xúc với đất, gia súc hoặc môi trường ô nhiễm mà không có biện pháp bảo hộ cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm.
Trong thực tế, không ít người vẫn giữ thói quen ăn uống “tươi sống” với quan niệm giữ nguyên dinh dưỡng. Tuy nhiên, đây lại là một trong những con đường chính đưa ký sinh trùng vào cơ thể. Khi xâm nhập, chúng có thể tồn tại trong gan và đường mật trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt, cho đến khi gây tắc nghẽn và bộc lộ bệnh.
Ca bệnh của ông B cũng cho thấy một thực tế đáng lưu ý: không phải mọi trường hợp vàng da tắc mật đều có thể xác định nguyên nhân ngay từ đầu. Khi điều trị không mang lại hiệu quả như mong đợi, cần nghĩ đến các nguyên nhân hiếm gặp hơn và thực hiện thêm các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu.
Từ phía người bệnh, các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, ngứa da kéo dài không rõ nguyên nhân cần được xem là cảnh báo quan trọng. Việc tự ý điều trị hoặc trì hoãn thăm khám có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn và làm tăng nguy cơ biến chứng.
Trong bối cảnh bệnh lý ký sinh trùng vẫn còn tồn tại tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực nông thôn, việc nâng cao nhận thức cộng đồng là yếu tố then chốt. Ca bệnh hiếm gặp nhưng điển hình này là lời cảnh báo về những nguy cơ có thể bị bỏ qua nếu người dân chủ quan với các dấu hiệu ban đầu.
Thủy Phạm
Bình luận (0)