Thời tiết nắng nóng là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, nấm mốc sinh sôi và phát triển. Theo đó, nếu thức ăn không được bảo quản đúng cách rất dễ ôi thiu, nhiễm khuẩn; khi chúng ta tiêu thụ loại thực phẩm này nguy cơ ngộ độc là rất lớn…
Nguy cơ ngộ độc thực phẩm luôn chực chờ
“Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” năm 2026 (từ 15-4 đến 15-5) có chủ đề: “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố”; điều này cho thấy đã đến lúc người tiêu dùng phải khó tính hơn với “cơm hàng, cháo chợ”…
Tham dự lễ phát động “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” năm nay tại TP.HCM, bà Đào Hồng Lan – Bộ trưởng Bộ Y tế – cho biết, an toàn thực phẩm là vấn đề đặc biệt quan trọng, gắn trực tiếp với sức khỏe người dân. Thời gian qua, công tác đảm bảo an toàn thực phẩm đã được triển khai đồng bộ với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương. Nhiều giải pháp đã được thực hiện như tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm; phối hợp với lực lượng công an trong đấu tranh với thực phẩm giả. Tuy nhiên tình hình vẫn còn nhiều thách thức. Trong quý I năm 2026, cả nước ghi nhận 30 vụ ngộ độc thực phẩm – tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm 2025, trong đó các vụ có trên 30 nạn nhân tăng 25%. Hầu hết các vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra trong dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể – những dịch vụ có rủi ro cao nhưng còn nhiều hạn chế trong kiểm soát.
Bà Phạm Khánh Phong Lan – Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM – cũng thừa nhận, mặc dù công tác an toàn thực phẩm được triển khai thường xuyên nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt trong lĩnh vực thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể. Tại TP.HCM, từ đầu năm đến nay đã xảy ra một số vụ ngộ độc thực phẩm đông người, cho thấy công tác phòng ngừa còn hạn chế…
Sở dĩ thức ăn đường phố, quán ăn bình dân và bếp ăn tập thể có nguy cơ cao xảy ra ngộ độc thực phẩm là do nguyên liệu đầu vào, quá trình chế biến, bảo quản… Hầu như ở khâu nào cũng có vấn đề.
Chị Bảo Ngân (tiểu thương bán thịt heo bên ngoài khu chợ Tân Mỹ, phường Tân Mỹ, TP.HCM) cho biết: “Cuối ngày thịt bán không hết, tôi gọi cho những người bán quán ăn tới lấy. Vì bán ngoài đường, không có dụng cụ chuyên dụng để bảo quản, gặp thời tiết nắng nóng nên thịt có mùi hôi, khách chê không mua nhưng mấy người bán quán ăn họ mua hết chỉ cần giá rẻ là được. Không chỉ hàng thịt của tôi mà mấy chị bán tôm, cá cũng vậy. Cá ươn, tôm chết lúc chợ chiều, người dân chê ỏng chê eo nhưng chủ các quán ăn bình dân, đường phố họ gom hết. Ngay cả rau củ cũng vậy. Đôi khi mấy người bán quán ăn bình dân, hàng rong, nhất là quán chay còn xin rau củ bỏ đi của mấy sạp rau đem về nấu bán cho khách…”.
Không những vậy, rất nhiều quán ăn bình dân, đường phố mua nguyên liệu là hàng trôi nổi, không rõ xuất xứ nguồn gốc, thậm chí bốc mùi hôi thối. Mới đây, lực lượng chức năng tỉnh Lạng Sơn đã phát hiện xe ô tô của ông M.V.H. (xã Na Dương, tỉnh Lạng Sơn) vận chuyển khoảng 960kg móng giò heo đã qua sơ chế. Ông H. không xuất trình được hóa đơn, chứng từ, chứng nhận xuất xứ hàng hóa.
Ngày 11-4 vừa qua, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Ninh tiến hành khám kho lạnh tại số 54, Trần Hưng Đạo, phường Móng Cái 2, phát hiện 2.920kg lòng lợn sấy khô được đựng trong 292 thùng carton, trên các thùng carton không có thông tin thể hiện nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa; nhiều thùng rỉ nước, bốc mùi hôi thối.
Với vị trí bán hàng, nhiều người lấn chiếm vỉa hè để bán, thậm chí xe thức ăn đặt ngay trên miệng cống, cạnh khu vực để rác…
Nói không với thực phẩm bán ở nơi mất vệ sinh
Ở nước ta, thức ăn đường phố là một nét văn hóa, xuất hiện ở cả nông thôn lẫn thành thị. Buổi sáng trên đường đi làm, người lao động có thể dừng xe để mua thức ăn; sau giờ học, học sinh có thể mua đồ ăn vặt ở trước cổng trường; tại các lễ hội cũng tràn ngập thức ăn đường phố… Thức ăn đường phố rất tiện lợi, đáp ứng ngay và luôn nhu cầu của người tiêu dùng. Tuy nhiên, thức ăn đường phố cũng tiềm ẩn rủi ro ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm.
Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM khuyến cáo người tiêu dùng chỉ mua thực phẩm ở những nơi bày bán, kinh doanh thức ăn đường phố tại khu vực sạch sẽ, cách xa nguồn ô nhiễm (cống rãnh, rác thải, bụi bẩn, kênh rạch, côn trùng…); Thức ăn được đặt trong tủ hoặc tủ kính trên bàn được kê cao. Thức ăn được che đậy, bảo quản hợp vệ sinh, chống được ruồi, khói bụi, mưa, nắng và các loài côn trùng, động vật khác; Nên sử dụng ngay sau khi mua thức ăn đường phố. Đặc biệt, không mua, sử dụng thức ăn bày bán ở nơi mất vệ sinh…
Đối với người trực tiếp kinh doanh thức ăn đường phố, Sở An toàn thực phẩm TP khuyến cáo phải sử dụng nguồn nguyên liệu để chế biến thức ăn bảo đảm an toàn thực phẩm, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; Người trực tiếp chế biến thức ăn phải được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm và không bị mắc các bệnh tả, lỵ, thương hàn, viêm gan A, E, viêm da nhiễm trùng, lao phổi, tiêu chảy cấp khi đang sản xuất, kinh doanh thực phẩm; Người tiếp xúc thức ăn, người phục vụ phải mang bảo hộ lao động, mũ trùm, khẩu trang đúng cách…
Bày bán thực phẩm cách biệt nguồn gây độc hại, nguồn gây ô nhiễm; thức ăn phải được bày bán trên bàn, giá, kệ, phương tiện bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, mỹ quan đường phố.
Khi xảy ra vi phạm về an toàn thực phẩm, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố có thể bị phạt tiền từ 500 ngàn đồng đến 3 triệu đồng/tùy hành vi vi phạm…
Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, giải trình trước Quốc hội tại phiên thảo luận kinh tế – xã hội ngày 21-4, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đồng tình với lo lắng của đại biểu và cử tri về tình trạng thực phẩm bẩn diễn biến phức tạp.
Ông cho biết, mỗi năm lực lượng chức năng kiểm tra hơn 300 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; qua đó phát hiện và xử lý nhiều vụ vi phạm. Cùng với việc tăng cường kiểm tra, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Y tế hoàn thiện dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, dự kiến trình Chính phủ vào tháng 10 tới. Việc quản lý thực phẩm hiện do nhiều bộ, ngành cùng phụ trách nên phát sinh chồng chéo, đồng thời tồn tại những khoảng trống trong kiểm soát. Vì vậy, Chính phủ đang xây dựng đề án thành lập cơ quan quản lý thống nhất lĩnh vực này để tập trung đầu mối, khắc phục tình trạng phân tán, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Thùy Linh
Bình luận (0)