Không ít gia đình lao động tại TP.HCM và nhiều địa phương khác vẫn xem mùa tựu trường là khoảng thời gian áp lực nhất trong năm khi mọi khoản chi gần như cùng lúc đổ dồn vào tiền học, đồng phục và sách giáo khoa. Vì vậy, chủ trương miễn phí sách giáo khoa cùng những mô hình “tủ sách dùng chung” đang được kỳ vọng sẽ giúp nhiều phụ huynh nhẹ gánh hơn, đồng thời giữ lại cơ hội học tập cho những học sinh còn nhiều khó khăn.
Thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo thống nhất chủ trương miễn phí sách giáo khoa cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 trên toàn quốc từ năm học 2029-2030, theo hình thức cho mượn, đã nhận được sự đồng tình lớn từ dư luận. Không chỉ là một chính sách giáo dục, đây còn được xem là quyết sách an sinh giúp giảm bớt áp lực cho hàng triệu gia đình.
Nỗi lo đầu năm học của nhiều gia đình lao động
Tại TP.HCM, nơi tập trung đông lao động nhập cư, câu chuyện chi phí học tập luôn là nỗi lo thường trực của nhiều phụ huynh mỗi dịp tựu trường. Ở nhiều khu nhà trọ công nhân, cha mẹ phải dành dụm từng khoản nhỏ để chuẩn bị cho con bước vào năm học mới. Có gia đình phải chờ đến sát ngày khai giảng mới dám mua đủ sách vở cho con vì còn phải cân đối tiền thuê nhà, điện nước và sinh hoạt.
Là nhân viên nấu ăn tại một trường mầm non ở TP.HCM, chị Đào Thị Thu Lan (38 tuổi), có hai con đang học phổ thông, chia sẻ rằng mỗi năm học mới đều là khoảng thời gian nhiều áp lực với gia đình. Theo chị, chỉ cần giảm được tiền sách giáo khoa cũng đã giúp phụ huynh nhẹ gánh hơn rất nhiều.
“Tôi nghĩ phụ huynh ở vùng sâu, vùng xa chắc còn vất vả hơn nữa. Mong sao chương trình sách giáo khoa miễn phí sớm được triển khai để cha mẹ đỡ áp lực chi phí học tập cho con”, chị Lan chia sẻ.
Trong khi đó, cô Nguyễn Thị Thùy Trang, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phong Phú, (phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM) cho biết trong hơn 1.400 học sinh của trường có rất nhiều em là con công nhân, lao động tự do đang thuê trọ mưu sinh.
Theo cô Trang, nếu chương trình “sách giáo khoa 0 đồng” được triển khai rộng rãi, không chỉ phụ huynh bớt lo mà học sinh cũng có thêm động lực đến trường.
“Tôi tin rằng khi chương trình được thực hiện, gánh nặng của nhiều gia đình sẽ giảm đi đáng kể. Quan trọng hơn, phụ huynh sẽ cảm nhận rõ sự đồng hành của ngành giáo dục và chính quyền với người dân”, cô Trang bày tỏ.
Trong lúc cả nước đang chờ chủ trương miễn phí sách giáo khoa được triển khai đồng bộ, một số địa phương đã chủ động đi trước bằng những mô hình giàu tính nhân văn. Nổi bật trong số đó là chương trình “sách giáo khoa 0 đồng” của xã Hòa Vang, TP.Đà Nẵng.
Từ năm học 2026-2027, địa phương này bắt đầu hỗ trợ miễn phí sách giáo khoa cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12, bao gồm cả học sinh tại trung tâm giáo dục thường xuyên. Theo kế hoạch, khoảng 7.000 học sinh sẽ được thụ hưởng chương trình.
Điều khiến nhiều người xúc động là Hòa Vang không phải địa phương dư dả về kinh tế. Xã vẫn còn nhiều khu vực khó khăn, trong đó có 8 thôn vùng đồi núi với đời sống người dân còn thiếu thốn. Phần lớn doanh nghiệp trên địa bàn cũng chỉ ở quy mô vừa và nhỏ.
Dẫu vậy, khi chính quyền địa phương phát động chương trình, nhiều đơn vị và người dân vẫn tự nguyện chung tay đóng góp để trẻ em có đủ sách đến trường. Từ một mô hình cấp xã, chương trình nhanh chóng tạo hiệu ứng tích cực và được UBND TP.Đà Nẵng lựa chọn nghiên cứu nhân rộng.
Để mỗi địa phương đều có một “tủ sách dùng chung”
Sức lan tỏa của chương trình không nằm ở giá trị vật chất của vài bộ sách, mà nằm ở cách một chính sách nhỏ có thể chạm đến đời sống của người dân.
Với nhiều gia đình khó khăn, tiền sách giáo khoa có thể tương đương vài ngày lương. Khi khoản chi đó được giảm bớt, số tiền còn lại có thể dùng để mua thêm thực phẩm, thuốc men hay chăm lo cho sinh hoạt hằng ngày. Một bộ sách đôi khi không chỉ là công cụ học tập, mà còn là cơ hội để một đứa trẻ tiếp tục được đến trường.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng mô hình “tủ sách dùng chung” còn mang giá trị giáo dục tích cực. Khi biết sách sẽ được chuyển lại cho khóa sau, học sinh sẽ hình thành ý thức giữ gìn và sử dụng cẩn thận hơn. Đó cũng là cách dạy trẻ về trách nhiệm và sự sẻ chia.
Cô Nguyễn Thị Thùy Trang, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phong Phú, phường Tăng Nhơn Phú (TP.HCM) cho rằng “tủ sách dùng chung” không chỉ giúp giảm áp lực chi phí cho phụ huynh mà còn tạo cho học sinh ý thức trân trọng những điều mình đang có. Theo cô Trang, nhiều học sinh của trường là con công nhân, lao động tự do nên việc được hỗ trợ sách giáo khoa sẽ giúp các em tự tin hơn khi bước vào năm học mới.
Mỗi bộ sách giáo khoa có thể sử dụng từ 7-10 năm nếu được bảo quản tốt. Điều này đồng nghĩa kinh phí lớn chỉ tập trung ở giai đoạn đầu, còn những năm sau chỉ cần bổ sung số lượng nhỏ sách bị hư hỏng hoặc thay đổi nội dung.
Từ thực tế đó, nhiều người kỳ vọng mô hình tương tự có thể được triển khai ở nhiều địa phương khác. Không nhất thiết nơi nào cũng phải có nguồn ngân sách lớn mới thực hiện được. Quan trọng hơn cả là sự chung tay của cộng đồng.
Một số ý kiến đề xuất có thể phát động phong trào chia sẻ sách giáo khoa giữa các trường học, địa phương hoặc doanh nghiệp. Những phường, xã ở khu vực đô thị có thể kết nối hỗ trợ các địa bàn vùng sâu, vùng xa. Doanh nghiệp, mạnh thường quân hoặc các tổ chức xã hội nếu cùng tham gia sẽ tạo nên nguồn lực rất lớn cho giáo dục.
Trong thời gian tới, khi nhiều trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới được đưa vào hoạt động, việc chuẩn bị đồng bộ từ sách giáo khoa, đồng phục đến bữa ăn học đường cũng cần được tính toán sớm để học sinh có điều kiện học tập tốt hơn.
Miễn học phí, miễn sách giáo khoa hay xây dựng “tủ sách dùng chung” không chỉ là những chính sách hỗ trợ vật chất. Xa hơn, đó còn là cách để củng cố niềm tin của người dân vào những quyết sách gần gũi với đời sống.
Thủy Phạm
Bình luận (0)