Luật Đô thị đặc biệt (ĐTĐB) là dành riêng cho TP.HCM nên phải thật sự tạo ra đột phá về thể chế và quản trị đô thị, tập trung vào các vấn đề mang tính chiến lược. Yếu tố cốt lõi của Luật ĐTĐB là trao quyền mạnh mẽ và thực chất hơn cho TP, đặc biệt là nâng cao vai trò của HĐND trong việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn…
Đột phá của đột phá về thể chế
Ông Nguyễn Mạnh Cường – Phó Chủ tịch UBND TP.HCM – khẳng định, trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng phát triển đã và đang đặt ra nhiều thách thức. Trong khi đó, các cơ chế, chính sách đặc thù đang áp dụng cho TP.HCM vẫn còn là thí điểm, chưa tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội để TP bứt phá mạnh mẽ và đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng của cả nước. Trên cơ sở đó, việc ban hành Luật ĐTĐB cho TP.HCM sẽ tạo lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ và vượt trội để TP tiếp tục phát triển.
“Luật ĐTĐB là đột phá của đột phá về thể chế, có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh và vị thế của TP trong khu vực và quốc tế. Đây không chỉ là một đạo luật mới mà phải là công cụ thể chế đủ mạnh để tạo dư địa phát triển mới cho TP trong nhiều thập kỷ tới”, ông Cường nhấn mạnh.
Ông Lê Minh Đức – Phó Trưởng ban Pháp chế HĐND TP.HCM – cho rằng, Luật ĐTĐB cần chuyển đổi tư duy từ cơ chế thực thi chính sách sang thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách. Đồng thời, luật cần trao quyền cho TP.HCM chủ động quyết định số lượng biên chế, người lao động trong các cơ quan Đảng, chính quyền và hệ thống chính trị dựa trên nhu cầu thực tiễn và khối lượng công việc thay vì bị đóng khung bởi các chỉ tiêu từ Trung ương. TP cần được quyền tự quyết định quy mô, chức năng, thành lập, sáp nhập hoặc giải thể các cơ quan chuyên môn trực thuộc nhằm đảm bảo bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Khi được chủ động thiết kế bộ máy, TP sẽ thực hiện bước chuyển mình từ tư duy quản lý hành chính thuần túy sang quản trị phát triển hiện đại. Cơ chế này cho phép TP linh hoạt tổ chức lại các cơ quan để phản ứng nhanh với các xu hướng mới.
Ông Nguyễn Thanh Tú – Thứ trưởng Bộ Tư pháp – nhìn nhận, Luật ĐTĐB cần xác định rõ là dành cho TP.HCM chứ không phải là luật chung cho các đô thị, với tinh thần “TP.HCM vì cả nước, cả nước vì TP.HCM”. Luật phải thực sự tạo ra đột phá về thể chế và quản trị đô thị, tập trung vào các vấn đề mang tính chiến lược như phân quyền, quy hoạch, phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực tư nhân, liên kết vùng và tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài về giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường để mở rộng không gian phát triển cho TP trong giai đoạn mới.
“Yếu tố cốt lõi của Luật ĐTĐB là trao quyền mạnh mẽ và thực chất hơn cho TP.HCM, đặc biệt là nâng cao vai trò của HĐND TP trong việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, luật cần được thiết kế với tư duy mở, đủ dư địa để TP phát huy tính chủ động trong các lĩnh vực hợp tác công tư, phát triển hạ tầng, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và liên kết vùng”, ông Tú nhấn mạnh.
Cần cơ chế điều tiết và chia sẻ lợi ích
TS.Đỗ Thanh Trung – giảng viên Trường ĐH Luật TP.HCM – cho rằng, giải pháp trọng tâm cho TP.HCM không đơn thuần là mở rộng thêm một số cơ chế đặc thù cho chính quyền TP mà là tái thiết kế toàn bộ kiến trúc quyền lực của chính quyền tại ĐTĐB theo hướng tích hợp – phân quyền – tự chủ có kiểm soát. Nếu được thể chế hóa đúng mức, tổ chức chính quyền TP.HCM theo mô hình quản trị đô thị tích hợp có thể trở thành nền tảng pháp lý cho chính quyền TP, đồng thời là hình mẫu cải cách thể chế đô thị cho Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh mạnh mẽ giữa các siêu đô thị trong điều kiện hội nhập khu vực và quốc tế sâu rộng hiện nay…
Theo bà Nguyễn Phương Thủy – Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, Luật ĐTĐB cần phải xác định được đúng triết lý lập pháp và được tiếp cận theo tư duy quản trị phát triển. Luật không đơn thuần là câu chuyện phân thêm cơ chế, thẩm quyền cho địa phương mà còn là việc thử nghiệm mô hình quản trị một đại đô thị cho giai đoạn phát triển mới.
“TP.HCM nên nghiên cứu nội dung dự thảo tập trung vào tự chủ tổ chức bộ máy, tự chủ các vấn đề trực tiếp thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương. Việc phân quyền này phải gắn liền với năng lực quản lý thực tế, kỷ luật tài khóa, mức độ minh bạch, năng lực dữ liệu số và đặc biệt là khả năng kiểm soát quyền lực”, bà Thủy đề xuất.
PGS.TS Nguyễn Hoàng Anh – Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Luật, ĐHQG Hà Nội – kiến nghị, Luật ĐTĐB cho TP.HCM cần phản ánh các mục tiêu và đặc thù của TP. Luật cần tạo nên động lực tăng trưởng và cạnh tranh quốc tế cho TP. Bởi vậy cách điều chỉnh Luật ĐTĐB cần ưu tiên là tính linh hoạt, thử nghiệm và phản ứng nhanh thông qua quy định rộng rãi cho TP trong các lĩnh vực mới. Luật cần có các cơ chế linh hoạt để thu hút chuyên gia quốc tế và có thể ứng dụng chế độ công vụ đặc thù, mô hình trả lương theo vị trí việc làm, thậm chí sử dụng chuyên gia nước ngoài. Luật ĐTĐB cho TP.HCM cần có cơ chế điều tiết và chia sẻ lợi ích, trong đó phân bổ tài chính là nhân tố quyết định, bao gồm các nguồn thu cho TP, nguồn thu điều tiết về Trung ương và hỗ trợ phát triển vùng…
TS. Trần Thị Bích Nga – giảng viên Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM – đề xuất, Luật ĐTĐB cần thiết kế chế độ tài chính đô thị theo hướng vừa tăng tự chủ, vừa bảo đảm an toàn tài khóa. Cụ thể, cần có cơ chế để TP được giữ lại hoặc được bổ sung một phần hợp lý từ số tăng thu phát sinh do tăng trưởng và do hiệu quả quản lý gắn với mục tiêu đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số, môi trường, nhà ở xã hội và dịch vụ công đô thị. Bên cạnh đó cần luật hóa cơ chế phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu xanh, trái phiếu hạ tầng trong giới hạn nợ công và giới hạn nợ địa phương, kèm yêu cầu công bố thông tin, xếp hạng tín nhiệm khi cần thiết và kiểm toán độc lập. Đồng thời cần cho phép hình thành hoặc củng cố quỹ đầu tư phát triển hạ tầng đô thị với cơ chế quản trị chuyên nghiệp, không biến quỹ thành kênh chi ngân sách ngoài kiểm soát.
Song Hậu
Bình luận (0)