Chuyển đổi số thư viện không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là bài toán về chiến lược phát triển, cơ chế chính sách, nguồn lực đầu tư và sự phối hợp giữa các chủ thể trong hệ sinh thái tri thức.
Đó là chia sẻ của khách mời tại Hội thảo “Chuyển đổi số thư viện: Thách thức và cơ hội” diễn ra vào cuối tuần qua tại TP.HCM. Hội thảo nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 57 về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam.
TS. Thái Thu Hoài – Phó Trưởng khoa Điều hành Khoa Thư viện và Xuất bản, Trường ĐH Văn hóa TP.HCM – khẳng định, trong thời đại công nghệ số, thư viện không còn chỉ là nơi lưu giữ tài liệu mà đang chuyển dần sang mô hình thư viện thông minh, thư viện số và hệ sinh thái tri thức mở.
Những tiến bộ của công nghệ đã tạo ra nhiều cơ hội mới cho hoạt động tổ chức, quản trị và khai thác tài nguyên thông tin. Người dùng hiện nay có thể tiếp cận tài nguyên thư viện mọi lúc, mọi nơi thông qua các nền tảng số; đồng thời yêu cầu về tốc độ truy cập, khả năng cá nhân hóa và tính liên thông dữ liệu ngày càng cao.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai chuyển đổi số ngành thư viện tại Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức. Hệ thống dữ liệu thư viện còn phân tán, thiếu chuẩn hóa và chưa bảo đảm tính liên thông giữa các cơ sở dữ liệu.
Hạ tầng công nghệ tại nhiều thư viện, đặc biệt là thư viện địa phương và thư viện cơ sở, còn hạn chế cả về trang thiết bị lẫn khả năng vận hành kỹ thuật.
Ngoài ra còn thách thức về nguồn nhân lực thư viện phục vụ chuyển đổi số. Cơ chế khai thác, chia sẻ và bảo vệ tài nguyên số hiện vẫn còn nhiều bất cập. Cùng với đó, sự thay đổi nhanh chóng của hành vi người dùng trong môi trường số cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với ngành thư viện.
Những vấn đề trên cho thấy chuyển đổi số thư viện không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là bài toán về chiến lược phát triển, cơ chế chính sách, nguồn lực đầu tư và sự phối hợp giữa các chủ thể trong hệ sinh thái tri thức. Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số hiệu quả, cần có sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý Nhà nước, cơ sở đào tạo, đơn vị công nghệ, doanh nghiệp cung cấp giải pháp số và các thư viện trong cả nước”, TS. Hoài nói.
Ông Nguyễn Anh Dũng – Nhà sáng lập và Chủ tịch Thư viện số Việt Nam – cho rằng, điểm nghẽn lớn của ngành thư viện hiện nay không phải thiếu tài nguyên mà là tài nguyên đang phân tán và chưa có cơ chế liên thông hiệu quả.
Theo ông Dũng, nếu Việt Nam muốn xây dựng xã hội học tập trong kỷ nguyên số, chúng ta cần nghĩ tới hạ tầng tri thức số dùng chung ở quy mô quốc gia. Trong đó, Thư viện số Việt Nam được định vị là nền tảng thư viện số dùng chung trên app và website, có chức năng kết nối các thư viện cơ sở, nhà xuất bản, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục trong một hệ thống thống nhất.
ThS. Vĩnh Quốc Bảo – Phó Giám đốc Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM – nhấn mạnh, chuyển đổi số thư viện công cộng không phải là dự án công nghệ thông tin mà là dự án thay đổi xã hội sử dụng công nghệ thông tin làm công cụ. Thành công của nó phụ thuộc vào quyết tâm chính trị, nguồn lực đầu tư bền vững, năng lực con người và sự đồng hành của cộng đồng – không một yếu tố nào trong số này có thể bỏ qua hoặc thay thế bằng công nghệ”, ThS. Bảo lưu ý.
Ông Lê Hoàng – Phó Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam phụ trách phía Nam – nhìn nhận, chuyển đổi số thư viện không thể tách rời việc số hóa hoàn toàn của các đơn vị xuất bản. Tuy nhiên, hành trình số hóa toàn diện của các nhà xuất bản hiện nay vẫn đang vấp phải rào cản lớn về nguồn lực tài chính, hạ tầng công nghệ bảo mật lỏng lẻo dẫn đến nguy cơ vi phạm bản quyền và đội ngũ nhân sự chưa kịp thích nghi với kỹ năng số.
Theo ông Hoàng, để giải quyết bài toán này, ngành xuất bản cần chủ động thay đổi tư duy kinh doanh nhằm biến áp lực công nghệ thành cơ hội tiếp cận thế hệ độc giả mới.
Hồ Trinh
Bình luận (0)