Để tạo động lực phát triển mạnh hơn trong tương lai, Luật đô thị đặc biệt (ĐTĐB) cần bổ sung thêm nhiều cơ chế mang tính đột phá. TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn – chuyên gia về quy hoạch và kiến trúc – khẳng định, Luật ĐTĐB có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ với TP.HCM mà còn với cả nước. Nếu sớm được thông qua, luật sẽ tạo nền tảng pháp lý cho quá trình phát triển siêu đô thị.
Mở rộng thêm mô hình
Theo TSKH.KTS Sơn, dự thảo Luật ĐTĐB được xây dựng với trọng tâm là những vấn đề lớn liên quan đến sự phát triển và quản lý ĐTĐB. Nội dung dự thảo bao gồm việc xác lập vị trí pháp lý của ĐTĐB, tổ chức chính quyền, chế độ công vụ, công tác quy hoạch và xây dựng, phát triển đô thị gắn với bảo đảm trật tự an toàn đô thị. Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề cập đến các vấn đề về phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội, huy động nguồn lực, tăng cường liên kết vùng và bảo vệ môi trường nhằm tạo nền tảng pháp lý phù hợp cho các ĐTĐB phát triển bền vững. Đây là những nội dung rất quan trọng cho sự phát triển của TP.HCM. Tuy nhiên, Luật ĐTĐB là dành riêng cho TP.HCM nên cần bổ sung thêm một chương dành cho 2 mô hình mới là đô thị sân bay và đô thị đại học.
“Hiện dự thảo mới tập trung vào 3 mô hình gồm khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Dự thảo cần bổ sung thêm mô hình thứ 4 là đô thị sân bay gắn với vùng ảnh hưởng từ 10-30km quanh Sân bay Tân Sơn Nhất và cả khu vực quanh Sân bay Long Thành thuộc địa phận TP.HCM. Mô hình thứ 5 là đô thị đại học, lấy trường đại học làm trung tâm, gắn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao và phát triển đô thị xung quanh. Bên cạnh đó, Luật ĐTĐB cần trao cơ chế tự chủ đặc biệt cho TP.HCM trong cả 5 mô hình này, từ xác định ranh giới dự án, quy hoạch, quản lý đến cơ chế hợp tác công – tư”, TSKH.KTS Sơn góp ý.
PGS.TS Thái Thị Tuyết Dung – Trưởng ban Pháp chế, ĐHQG TP.HCM – cho rằng, dự thảo Luật ĐTĐB hiện chưa dành sự quan tâm tương xứng cho lĩnh vực giáo dục và y tế dù đây là thế mạnh nổi bật của TP.HCM. Do đó, luật cần bổ sung cơ chế tài chính cho các trường đại học, bệnh viện tuyến cuối đóng trên địa bàn; đồng thời bổ sung chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài trong các lĩnh vực trọng điểm.
GS.TS Nguyễn Thị Cành – Cố vấn cao cấp Trường ĐH Kinh tế – Luật TP.HCM – đề xuất, ngoài xã, phường, đặc khu như đã nêu trong dự thảo, cần bổ sung mô hình “TP trong TP”. TP.HCM mới bao gồm Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu sẽ có nhiều đô thị vệ tinh với đặc thù riêng về không gian lãnh thổ. Bên cạnh đó, trong ĐTĐB còn có các đô thị chức năng hoặc công viên lớn không tồn tại như đơn vị hành chính nhưng mang tính chất như mô hình phát triển đô thị trong ĐTĐB như đô thị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; đô thị đại học; khu công nghệ cao…
“Theo đó, ĐTĐB cần được quyền thí điểm cơ chế, chính sách và mô hình quản lý mới trong nhiều lĩnh vực. Đồng thời, cần áp dụng các cơ chế đặc thù về phát triển nguồn lực như tài chính – đầu tư, quy hoạch phát triển, quản lý đất đai và phát triển nguồn nhân lực”, GS.TS Cành nhấn mạnh.
Cần tiếp cận theo từng lĩnh vực quản lý
TS. Trần Du Lịch – nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM – đề xuất, Luật ĐTĐB cần tiếp cận theo từng lĩnh vực quản lý, trong đó mỗi lĩnh vực cần quy định rõ quyền quyết định của TP, các cơ chế, thủ tục đặc thù và thẩm quyền ban hành chính sách. Qua đó bảo đảm tính minh bạch, dễ thực thi và tăng hiệu quả phân quyền. Luật cần mở rộng tối đa thẩm quyền cho địa phương, trừ các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo; đồng thời Chính phủ tập trung vai trò giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm. Trong lĩnh vực tài chính – ngân sách cần tách bạch rõ nguồn thu địa phương và nguồn hỗ trợ từ Trung ương, trao quyền quyết định chi tiêu cho HĐND TP.HCM, cho phép TP chủ động hơn trong khai thác nguồn lực công, doanh nghiệp Nhà nước và phát hành trái phiếu đô thị theo cơ chế tự chịu trách nhiệm.
“Luật ĐTĐB cần tập trung nhiều hơn ở nội dung trao thêm quyền ban hành chính sách đặc thù cho TP.HCM trong các lĩnh vực như thu hút nhân tài, phát triển khoa học – công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp, huy động đầu tư tư nhân, chỉnh trang đô thị, an sinh xã hội, nhà ở, giáo dục và y tế toàn dân”, TS. Lịch kiến nghị.
GS.TS Nguyễn Kỳ Phùng – Trưởng ban Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM – góp ý, dự thảo cần bổ sung các cơ chế về AI, dữ liệu, hạ tầng số, sandbox công nghệ, công nghệ chiến lược và phát triển nhân lực chất lượng cao để nâng sức cạnh tranh quốc tế. Nếu được bổ sung đầy đủ các cơ chế này, Luật ĐTĐB có thể trở thành một trong những đạo luật mang tính đột phá nhất của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới…
Ở lĩnh vực văn hóa, TS. Nguyễn Thị Hậu – chuyên gia nghiên cứu văn hóa, đô thị TP.HCM – cho rằng: “Dự thảo Luật ĐTĐB đã thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ khi đề cập đến công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm, du lịch đô thị hay các khu phát triển thương mại – văn hóa. Tuy vậy, dự thảo Luật ĐTĐB hiện vẫn tiếp cận chủ yếu từ góc độ quản trị, hạ tầng và tăng trưởng kinh tế, trong khi yếu tố văn hóa và vốn xã hội, nền tảng tạo nên sức sống đô thị lại chưa được thể hiện tương xứng. Vậy nên luật cần bổ sung điều khoản riêng về bảo tồn và phát huy di sản đô thị, xây dựng cơ chế bảo vệ ký ức đô thị, cảnh quan lịch sử, cộng đồng cư dân gốc trong các dự án TOD và tái thiết đô thị. Ngoài ra, dự thảo luật cần đưa nội dung thành lập Quỹ bảo tồn di sản đô thị, áp dụng cơ chế chuyển nhượng quyền phát triển, đánh giá tác động di sản đối với các dự án hạ tầng lớn và xây dựng kinh tế đêm gắn với bản sắc địa phương”.
Trinh Hồ
Bình luận (0)