Bộ Chính trị đã đồng ý cho TP.HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt (ĐTĐB), tương tự Luật Thủ đô. TP dự kiến hoàn tất dự thảo trong tháng 4 trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét vào cuối năm 2026. Đây sẽ là nền tảng pháp lý vững chắc và linh hoạt để thúc đẩy siêu đô thị phát triển…
Tạo động lực tăng trưởng mới
Tại Hội thảo tham vấn chuyên gia về dự thảo Luật ĐTĐB, ông Nguyễn Mạnh Cường – Phó Chủ tịch UBND TP.HCM – cho biết, vừa qua Bộ Chính trị đã có chủ trương tổng kết toàn diện Nghị quyết 31 (năm 2022) về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo đó, TP đang xây dựng báo cáo tổng kết Nghị quyết 31 và dự thảo nghị quyết thay thế Nghị quyết 31. Qua đó xác định tầm nhìn phát triển TP đến 2030, 2045 và đến 2075.
TP hiện đóng góp khoảng 23% GDP và gần 30% tổng thu ngân sách quốc gia, đồng thời giữ vai trò trung tâm tài chính, khoa học – công nghệ, đầu mối giao lưu quốc tế và là cực tăng trưởng có sức lan tỏa mạnh đối với cả vùng và cả nước. Tuy nhiên, TP cũng đang đối mặt nhiều khó khăn do khung thể chế và mô hình quản trị chưa theo kịp tốc độ phát triển. Cơ chế quản lý hiện hành vẫn như các địa phương khác, chưa phản ánh đầy đủ đặc thù của một siêu đô thị với yêu cầu vận hành phức tạp hơn.
Từ thực tế đó, TP.HCM xác định việc xây dựng Luật ĐTĐB không chỉ dừng lại ở bổ sung cơ chế đặc thù mà cần được luật hóa ở cấp độ cao nhất, đủ khả năng giải phóng nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng mới và chuyển từ cơ chế “xin – cho” sang “trao quyền – trao trách nhiệm”, từ quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại, thông minh.
Dự thảo Luật ĐTĐB được xây dựng trên ba nguyên tắc trọng tâm: Trao quyền tự chủ toàn diện cho chính quyền TP theo phương châm “địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm”; luật hóa những vấn đề thực tiễn chưa có hành lang pháp lý và tạo cơ chế đủ linh hoạt để xử lý các bài toán phát sinh trong quản trị đô thị hiện đại.
“Luật ĐTĐB phải là bước chuyển từ cơ chế đặc thù sang thể chế vượt trội; từ cơ chế đề xuất, kiến nghị sang cơ chế được trao quyền và trao trách nhiệm; từ quản lý hành chính sang quản trị một đô thị hiện đại, thông minh. Trong đó, TP đặc biệt nhấn mạnh nhu cầu tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến quản lý không gian ngầm, tài sản công, phát triển đường sắt đô thị, xây dựng trung tâm tài chính quốc tế và cơ chế thu hút nhân tài”, ông Cường nhấn mạnh.
Theo PGS.TS Thái Thị Tuyết Dung – Trưởng ban Pháp chế ĐHQG TP.HCM, Dự thảo Luật ĐTĐB là sự tích hợp của nhiều chính sách và nghị quyết quan trọng đã có (bao gồm: Nghị quyết 98, Nghị quyết 260, Nghị quyết 188, Nghị quyết 22). Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung các nội dung mới về việc phân cấp và phân quyền mạnh mẽ hơn cho chính quyền đô thị. Nhóm nghiên cứu đã thiết kế dự thảo Luật ĐTĐB gồm: 10 chương và 50 điều. Thông qua việc xây dựng luật này, hy vọng sẽ tạo ra một nền tảng pháp lý vững chắc và linh hoạt để thúc đẩy sự phát triển của các đô thị có tính chất đặc thù tại Việt Nam…
Luật cần thiết kế cơ chế để TP.HCM… dám làm
PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình – Viện trưởng Viện Phát triển chính sách ĐHQG TP.HCM – cho rằng, thời gian qua, các cơ chế đặc thù đã tạo thuận lợi cho TP.HCM phát triển và đạt được nhiều thành tựu nhất định. Tuy nhiên, những cơ chế đặc thù này chưa phù hợp trong bối cảnh mới của một mô hình siêu đô thị. Do đó trong quá trình xây dựng Luật ĐTĐB, TP cần phải định vị lại. Nếu được định vị đúng, TP sẽ xác lập được mô hình phát triển phù hợp. Từ đó sẽ quy hoạch được không gian phát triển tương thích, kiến tạo những thể chế phù hợp, trong đó hình thành nên Luật ĐTĐB. Bên cạnh đó cũng cần phải có một sandbox – phòng thí nghiệm chính sách xây cơ chế vượt qua khuôn khổ pháp luật hiện hành giúp TP có một chiếc áo đủ rộng, phù hợp với một siêu đô thị.
TS. Huỳnh Thanh Điền – Trường ĐH Nguyễn Tất Thành – cho rằng, để Luật ĐTĐB phát huy hiệu quả cần hướng tới mục tiêu: “TP phải được làm, làm được và dám làm”, đồng thời triển khai nhanh, sáng tạo và hiệu quả. Dự thảo luật cần thiết kế cơ chế để TP.HCM chủ động triển khai các nhiệm vụ cụ thể, kể cả ban hành quy định với những nội dung pháp luật hiện hành chưa đề cập. Quyền hạn phải đi kèm năng lực thực thi và trách nhiệm, do đó cần cơ chế bảo vệ cán bộ, nhất là người trực tiếp ra quyết định. Điểm nghẽn hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Vì vậy, dự thảo Luật ĐTĐB cần bổ sung các công cụ hỗ trợ như quy hoạch, kiến tạo không gian phát triển, liên kết vùng, đồng thời cho phép TP chủ động với các lĩnh vực mới…
PGS.TS Tô Văn Hòa – Hiệu trưởng Trường ĐH Luật Hà Nội – nêu ý kiến, Luật ĐTĐB trước hết phải là khung khổ pháp lý được thiết kế riêng cho TP.HCM – đủ đặc thù, đủ đột phá và tương xứng với vị thế của một siêu đô thị. TP.HCM cần xác định đây là luật đáp ứng ngay yêu cầu phát triển của TP; đồng thời cũng mang tính hình mẫu để các đô thị khác hướng tới trong quá trình phát triển.
Theo GS.TS Phạm Hồng Thái – Hội đồng Giáo sư Nhà nước, nhiều đô thị lớn tại các quốc gia trên thế giới vẫn xây dựng các quy định, đạo luật riêng phù hợp cho đô thị, có tính ổn định cao, đây là xu thế. Luật ĐTĐB gắn với TP.HCM cần thiết để tháo gỡ các vướng mắc phát triển tại TP.
PGS.TS Trần Hoàng Ngân – Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường ĐH Sài Gòn – nhìn nhận, có quá nhiều nghị quyết để tháo gỡ các điểm nghẽn cho TP.HCM nhưng mang tính sự vụ, ngắn hạn. Do vậy TP.HCM cần hơn một thể chế ổn định lâu dài. Đó là lý do TP cần phải có Luật ĐTĐB. Với luật này, TP có thể khai thác, phát triển tối đa các động lực tăng trưởng sau khi sáp nhập như kinh tế biển, trung tâm logistics, khu thương mại tự do, khu công nghệ cao, khu công nghiệp sinh thái, trung tâm tài chính quốc tế. Mặt khác, tận dụng được các nghị quyết trụ cột, chiến lược của Bộ Chính trị vào luật cho TP.HCM…
Song Hậu
Bình luận (0)