TP.HCM đang hướng đến mục tiêu trở thành đô thị thông minh (ĐTTM), phát triển bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Với quyết tâm này, TP đang dần định hình một mô hình đô thị hiện đại, thân thiện với môi trường, lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm phục vụ…
Thay đổi tư duy và hành động
Ông Nguyễn Mạnh Cường – Phó Chủ tịch UBND TP.HCM – cho biết, trong quý I/2026, với sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy và Ban Chỉ đạo TP, việc triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã bứt phá mạnh mẽ, chuyển hoàn toàn từ giai đoạn chuẩn bị sang thực thi toàn diện. Kinh tế của TP tăng 8,27% – mức cao nhất cùng kỳ trong 5 năm gần đây, đồng thời đã hoàn thành hầu hết các nhiệm vụ theo chỉ đạo của Trung ương.
Sự bứt phá này của TP.HCM chính là kết quả trực tiếp từ việc thay đổi tư duy và hành động trên ba phương diện cốt lõi.
Về phương thức lãnh đạo và điều hành: Toàn hệ thống chính trị đã có sự chuyển dịch rõ nét từ tư duy quản lý đơn thuần sang tư duy kiến tạo phát triển. Việc điều hành và giám sát tiến độ công việc được thực hiện đồng bộ dựa trên hệ thống dữ liệu số, trực tiếp góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính, tạo nền móng vững chắc cho sự hình thành của chính quyền số.
Về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST), khoa học – công nghệ (KHCN) và chuyển đổi số (CĐS) đã thực sự trở thành động lực trung tâm cho tăng trưởng. Sự liên kết chặt chẽ giữa “Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp” đang phát triển năng động thông qua việc mạnh dạn triển khai cơ chế thử nghiệm (Sandbox) và vận hành các sàn giao dịch công nghệ. Các hoạt động nghiên cứu đang từng bước gắn liền với thương mại hóa, trực tiếp kiến tạo các sản phẩm công nghệ có giá trị gia tăng cao và năng lực cạnh tranh mới cho TP.
Nền tảng xã hội số đã lan tỏa sâu rộng vào đời sống cộng đồng. Điển hình như chương trình “Bình dân học vụ số” đã phát huy hiệu quả mạnh mẽ, thúc đẩy phổ cập kỹ năng số thiết thực đến từng người dân, qua đó tạo dựng một nền tảng xã hội vững chắc để TP tiến tới CĐS toàn diện.
“Những kết quả này không chỉ khẳng định vai trò đầu tàu của TP.HCM trong việc kiến tạo động lực phát triển mới từ KHCN, ĐMST và CĐS mà còn minh chứng cho năng lực bứt phá để trở thành một trung tâm ĐTTM hàng đầu khu vực châu Á”, ông Cường nhấn mạnh.
Theo ông Cường, để hiện thực hóa tầm nhìn đó, TP đang tập trung xây dựng Đề án “Phát triển ĐTTM tại TP.HCM giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đây là một chương trình mang tính chiến lược với các nội dung cốt lõi: Lấy người dân làm trung tâm, xây dựng các nền tảng số và dịch vụ số thông minh để nâng cao chất lượng cuộc sống, hiệu quả quản trị đô thị; Hoàn thiện khung quản trị ĐTTM dựa trên dữ liệu, đảm bảo sự minh bạch và điều hành theo thời gian thực.
Cùng với đó, TP cũng tập trung vào 6 nhóm giải pháp đột phá về thể chế, tổ chức bộ máy, phát triển dữ liệu, hạ tầng số, nguồn lực tài chính và hợp tác quốc tế. Đồng thời, thúc đẩy sự tham gia đồng bộ của tất cả các cấp chính quyền, nhất là mô hình chính quyền hai cấp đang vận hành hiệu quả.
Công nghệ là động lực cốt lõi
Thứ trưởng Bộ KHCN Lê Xuân Định khẳng định, công nghệ không chỉ là công cụ mà là động lực cốt lõi để “thông minh hóa” đô thị. Không có công nghệ lõi, ĐTTM sẽ chỉ dừng lại ở mức độ số hóa các quy trình, chứ không thể đạt đến khả năng phân tích dự báo và tối ưu hóa tự động.
Qua nghiên cứu và đánh giá thực tiễn triển khai ĐTTM tại các địa phương trong thời gian qua, Bộ KHCN nhận thấy bên cạnh những thành tựu ban đầu đáng khích lệ, vẫn tồn tại một số điểm nghẽn cần giải quyết. Đó là sự phân mảnh của hạ tầng dữ liệu ĐTTM. Các đô thị đang xây dựng hệ thống theo chiều dọc (mỗi sở ngành một hệ thống) dẫn đến tình trạng “ốc đảo dữ liệu”. Dữ liệu được thu thập bằng nhiều nguồn, nhiều công nghệ khác nhau, lưu trữ trên nhiều nền tảng, hệ thống khác nhau và thiếu ngôn ngữ chung – Tiêu chuẩn quốc gia về cấu trúc, định dạng và API để kết nối, chia sẻ. Điều này làm cho việc tích hợp dữ liệu đa ngành về kho dữ liệu chung trở nên tốn kém, mất thời gian và triệt tiêu khả năng tạo ra trí tuệ tổng hợp của đô thị.
Các trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) chưa thực sự “thông minh”. Nhiều IOC cấp tỉnh hiện nay chủ yếu đóng vai trò là trung tâm giám sát và hiển thị. Khả năng phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích dự báo, đưa ra kịch bản điều hành tự động còn rất hạn chế.
“Một IOC thông minh phải có khả năng dự báo nguy cơ tắc đường, úng ngập, dự báo dịch bệnh bùng phát theo khu vực, hay tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng công cộng trong thời gian thực. Điều này đòi hỏi phải làm chủ công nghệ lõi AI, đặc biệt là các mô hình học máy được huấn luyện trên dữ liệu Việt Nam”, ông Định nhấn mạnh.
Từ những điểm nghẽn cốt lõi nêu trên, ông Định đề xuất tập trung nguồn lực vào xác lập mô hình “Chuyển đổi kép” – xanh và số để ĐTTM không chỉ là đô thị công nghệ cao mà phải là đô thị bền vững. Tăng cường thiết lập và áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia về dữ liệu và công nghệ; xây dựng khung tiêu chuẩn bắt buộc tạo nền tảng công nghệ và kết nối liên thông trong ĐTTM, đặc biệt là các tiêu chuẩn phục vụ triển khai nghị định về phát triển ĐTTM của Chính phủ.
Đặc biệt, cần thúc đẩy dữ liệu “Đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung”, tài trợ các đề tài nghiên cứu về AI trong quản trị đô thị, đặc biệt là các giải pháp về học máy cho phân tích dự báo kịch bản giao thông, năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu. Hỗ trợ các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam nghiên cứu, phát triển các nền tảng Digital Twin “make in Vietnam” giúp các địa phương có công cụ mô phỏng chi phí thấp và hiệu quả cao để ra quyết định.
PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh – Phó Cục trưởng Cục CĐS quốc gia – kiến nghị, muốn phát triển ĐTTM, TP.HCM cũng như các địa phương cần ưu tiên dùng chung hạ tầng, kết nối và sử dụng nền tảng quốc gia trước khi cân nhắc đầu tư riêng. Áp dụng mô hình thuê dịch vụ giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu, khởi tạo Sandbox cho công nghệ mới. Thử nghiệm AI, Digital Twin, IoT trong phạm vi giới hạn trước khi triển khai diện rộng. Bên cạnh đó, TP và các địa phương cần kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia ngay từ đầu, lấy cơ sở dữ liệu dân cư làm nguồn xác thực. Đặc biệt, đầu tư lớp tri thức và Digital Twin, bởi đây là hai trụ cột mới và là nền tảng quan trọng của ĐTTM.
Song Hậu
Bình luận (0)