Trong bối cảnh chuyển đổi nhanh chóng của xã hội tri thức và kinh tế số, việc xây dựng “thành phố học tập” không chỉ là xu thế mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với các đô thị lớn. Giai đoạn 2024-2026 ghi nhận những nỗ lực bền bỉ, có chiều sâu của TP.HCM trong xây dựng thành phố học tập toàn cầu – nơi mỗi người dân đều có cơ hội học tập suốt đời, học tập mọi lúc, mọi nơi.
Định hướng chiến lược và lan tỏa học tập suốt đời
Ngay từ đầu giai đoạn, TP.HCM đã xác định xây dựng thành phố học tập là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Thành phố không chỉ dừng lại ở việc ban hành các kế hoạch, đề án mà còn cụ thể hóa bằng hệ thống giải pháp đồng bộ, gắn kết giữa ngành giáo dục với các lĩnh vực văn hóa, khoa học công nghệ, lao động và an sinh xã hội.
Điểm nổi bật trong cách làm của TP.HCM là tiếp cận theo hướng “mở” – mở về không gian học tập, mở về đối tượng và mở về phương thức. Hệ thống trung tâm học tập cộng đồng tiếp tục được củng cố, đổi mới nội dung hoạt động theo nhu cầu thực tiễn của người dân. Song song đó, các thiết chế văn hóa như thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa… được khai thác hiệu quả hơn trong vai trò là không gian học tập ngoài nhà trường.
Đặc biệt, việc thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục đã tạo bước đột phá quan trọng trong xây dựng xã hội học tập “mở”. Các nền tảng học trực tuyến, kho học liệu số, lớp học thông minh được triển khai rộng rãi, giúp người dân dễ dàng tiếp cận tri thức mà không bị giới hạn bởi thời gian và địa điểm.
Một trong những thành công đáng ghi nhận của TP.HCM trong giai đoạn 2024-2026 là việc lan tỏa mạnh mẽ tinh thần học tập suốt đời đến từng khu dân cư, từng đối tượng xã hội. Các phong trào như “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, “Cộng đồng học tập” không còn mang tính hình thức mà từng bước đi vào chiều sâu, gắn với các tiêu chí cụ thể và nhu cầu thực tế. Người lao động được tạo điều kiện tham gia các khóa đào tạo kỹ năng nghề, kỹ năng số; người cao tuổi có cơ hội tiếp cận công nghệ, nâng cao đời sống tinh thần; thanh thiếu niên được khuyến khích học tập sáng tạo, khởi nghiệp.
Đáng chú ý, thành phố đã chú trọng đến các nhóm yếu thế, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình học tập. Các chương trình xóa mù chữ, phổ cập giáo dục, hỗ trợ học tập cho người nhập cư, công nhân lao động… được triển khai hiệu quả, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục.
Phát biểu về định hướng này, ông Nguyễn Văn Hiếu – Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM nhấn mạnh: “Trong bối cảnh TP.HCM sau sáp nhập với việc mở rộng không gian đô thị, quy mô dân số và nhu cầu học tập tăng nhanh, việc kiên định với mục tiêu xây dựng thành phố học tập toàn cầu càng trở nên cấp thiết. Ngành giáo dục xác định phải chuyển từ tư duy “cung cấp giáo dục” sang “kiến tạo hệ sinh thái học tập”. Điều này đồng nghĩa với việc kết nối chặt chẽ giữa nhà trường – gia đình – xã hội, tận dụng tối đa hạ tầng số để mở rộng cơ hội học tập cho mọi người dân”.
Theo ông, định hướng thời gian tới của TP.HCM tập trung vào ba trụ cột: phát triển hạ tầng học tập số đồng bộ trên toàn địa bàn sau sáp nhập; nâng cao năng lực học tập suốt đời cho người dân, đặc biệt là kỹ năng số và thích ứng nghề nghiệp; đồng thời xây dựng các không gian học tập mở gắn với từng cộng đồng dân cư. “Mục tiêu không chỉ là gia tăng số người tham gia học tập, mà quan trọng hơn là hình thành văn hóa học tập bền vững trong xã hội đô thị hiện đại”, ông Hiếu khẳng định.
Nhà trường giữ vai trò trụ cột
Sau hai năm triển khai xây dựng thành phố học tập toàn cầu, TP.HCM đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng vững chắc cho việc hội nhập vào mạng lưới các thành phố học tập trên thế giới.
Chất lượng giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên tiếp tục được nâng cao; tỷ lệ người dân tham gia các hoạt động học tập suốt đời tăng rõ rệt. Nhiều mô hình học tập mới, sáng tạo được hình thành và nhân rộng, đặc biệt là các mô hình gắn với chuyển đổi số và giáo dục STEM.
Bên cạnh đó, sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục ngoài công lập ngày càng rõ nét, góp phần đa dạng hóa nguồn lực và phương thức tổ chức học tập. Tinh thần “xã hội hóa giáo dục” được phát huy mạnh mẽ, tạo nên hệ sinh thái học tập phong phú.
Trên bình diện quốc tế, TP.HCM từng bước khẳng định vai trò và vị thế khi tích cực tham gia các diễn đàn, mạng lưới học tập toàn cầu, chia sẻ kinh nghiệm và tiếp nhận các mô hình tiên tiến. Đây là bước đi quan trọng giúp thành phố tiệm cận các tiêu chí của một thành phố học tập theo chuẩn quốc tế.
Cô Bùi Thị Minh Tâm – Hiệu trưởng Trường THPT Lê Quý Đôn, TP.HCM chia sẻ: “Nhà trường không còn là không gian học tập duy nhất. Chúng tôi xác định vai trò của trường THPT là trung tâm kết nối, khơi dậy năng lực tự học, học suốt đời cho học sinh. Khi học sinh có ý thức học tập chủ động, các em sẽ trở thành những công dân học tập thực thụ trong tương lai”.
Cô Lê Thị Thanh Hương – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo cho biết: “Ngay từ bậc tiểu học, nhà trường đã định hướng xây dựng không gian học tập mở, nơi học sinh được trải nghiệm, khám phá và học qua nhiều hình thức khác nhau. Chúng tôi mở rộng lớp học ra thư viện, sân trường, không gian xanh và cả môi trường số, giúp các em hình thành thói quen tự học, học tập suốt đời một cách tự nhiên”.
Thách thức và hướng tới đô thị học tập bền vững
Dù đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, quá trình xây dựng thành phố học tập tại TP.HCM vẫn đối mặt với không ít thách thức. Sự chênh lệch về điều kiện học tập giữa các khu vực, đặc biệt là vùng ven; hạn chế về nguồn lực; cũng như nhận thức chưa đồng đều của một bộ phận người dân… là những vấn đề cần tiếp tục được giải quyết.
Bên cạnh đó, yêu cầu về nâng cao chất lượng học tập, gắn học tập với nhu cầu thị trường lao động và sự phát triển của nền kinh tế số đặt ra áp lực không nhỏ đối với hệ thống giáo dục.
Nhìn tổng thể, giai đoạn 2024-2026 cho thấy TP.HCM đã đi đúng hướng trong hành trình xây dựng thành phố học tập toàn cầu. Từ cách tiếp cận chiến lược đến tổ chức thực hiện, từ chính sách đến thực tiễn, thành phố đang từng bước hình thành một hệ sinh thái học tập mở, linh hoạt và bao trùm.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường liên kết giữa nhà trường – doanh nghiệp – xã hội và mở rộng hợp tác quốc tế sẽ là những yếu tố then chốt giúp TP.HCM duy trì việc xây dựng thành phố học tập toàn cầu trong bối cảnh và quy mô của một siêu đô thị sau sáp nhập. Hành trình này không chỉ là câu chuyện của riêng ngành giáo dục mà là nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân – những “công dân học tập” trong một đô thị năng động, sáng tạo và không ngừng phát triển.
Đỗ Yến Hoa
Bình luận (0)