Thời gian gần đây, nghệ thuật đường phố bắt đầu có những tín hiệu phát triển, hấp dẫn người dân xuống phố thưởng thức, trong đó nổi bật nhất là chương trình hát bội trên phố đi bộ Bùi Viện của các nghệ sĩ thuộc Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP.HCM.
Các nghệ sĩ thuộc Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP.HCM biểu diễn tại phố đi bộ Bùi Viện
Hát bội xuống phố
Hát bội còn gọi là hát bộ, hát tuồng. Vào thế kỷ XII khi nhà Trần đánh bại quân Nguyên – Mông đã bắt được nhiều tù binh trong đó có những người theo hát phục vụ quân đội. Vua Trần giữ những người này lại để múa hát giúp vui trong cung đồng thời truyền dạy lối hát đang thịnh hành ở triều Nguyên cho ta, có thời điểm hát bội phát triển đến độ hoàn thiện về nghệ thuật trình diễn và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống người dân.
Theo thời gian, nhiều loại hình nghệ thuật hiện đại ra đời, internet phát triển mạnh mẽ… người ta dần lãng quên đi hát bội. Quyết tâm duy trì và bảo tồn hồn dân tộc, tạo sức hút cho giới trẻ, từ tháng 8-2017, Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP.HCM đã đưa bộ môn này xuống phố đi bộ Bùi Viện. “Đây cũng là một cách giới thiệu bộ môn nghệ thuật sân khấu truyền thống đến với khán giả trẻ và khách du lịch, đặc biệt là khách nước ngoài” – ông Đỗ Nguyễn Hoàn (Phó Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP.HCM) bộc bạch.
Trong không gian sân khấu khá nhỏ, chưa tới 10m2, cách bài trí cũng rất đơn sơ, không thảm đỏ, chỉ có vài đạo cụ biểu diễn cùng dàn âm thanh gọn, nhẹ, ánh sáng tinh giản đến tối thiểu nhưng cứ mỗi thứ bảy hoặc chủ nhật hàng tháng là người dân lại thấy các nghệ sĩ tụ họp lại biểu diễn phục vụ bà con. Có những vai diễn xuất hiện chỉ chừng 20 phút nhưng những người yêu nghề vẫn hào hứng, chuẩn bị kỹ lưỡng từ cách trang điểm cho đến trang phục. Bởi ở đây, khoảng cách giữa nghệ sĩ và khán giả được xích gần lại hơn, không còn cách xa như trên sân khấu. Nghệ sĩ có thể nói chuyện với khán giả, ôm khán giả, chụp ảnh cùng du khách nước ngoài và nghe họ bày tỏ sự thú vị về hát bội, về các trang phục và cách hóa trang. “Hồi nhỏ em đã thích hát bội vì các nghệ sĩ hóa trang rất đẹp, lạ. Khi xem những vở diễn tuồng xưa, tích cũ như thế này không chỉ làm cho chúng em cảm thấy vui mà còn được tiếp thu thêm nhiều kiến thức bổ ích. Đó cũng là cách để giải trí sau những ngày làm việc, học tập căng thẳng” – bạn Ngọt (quê Kiên Giang) chia sẻ.
Thay đổi hình thức biểu diễn
| Ngoài việc biểu diễn phục vụ khán giả ở lứa tuổi thanh niên, người lớn, Nhà hát Nghệ thuật hát bội TP.HCM còn đưa bộ môn nghệ thuật này vào học đường để phục vụ học sinh. Chương trình được thực hiện từ năm 2002 đến nay. Hiện tại nhà hát có được hơn 10 trích đoạn, mỗi trích đoạn dài từ 15-30 phút, biểu diễn vào các giờ học ngoại khóa, tiết sinh hoạt dưới cờ. Tùy theo đối tượng học sinh ở cấp học nào mà chọn vở diễn phù hợp, thông thường là các câu chuyện lịch sử, các giai đoạn, nhân vật lịch sử… đây còn là cách để đào tạo những nghệ sĩ và khán giả trong tương lai. |
Mỗi chương trình biểu diễn có thời lượng 60 phút với 3 trích đoạn kinh điển như: Đào Tam Xuân đề cờ, Giang Đông phó hội, Hồ Nguyệt Cô hóa cáo, Thần Nữ dâng Ngũ Linh Kỳ, Ôn Đình chém Tá… Các tiết mục tập trung khai thác phần vũ đạo, động tác hình thể của các nhân vật và lời ca cũng được chắt lọc nhằm giúp du khách có thể nắm bắt nội dung cơ bản của câu chuyện. “Chúng tôi luôn đổi mới cách xây dựng vở, trích đoạn tiêu biểu để biểu diễn. Bên cạnh đó, có chỉnh sửa ngôn từ cho dễ hiểu hơn, đưa các bài hát, làn điệu mới vào làm phong phú thêm về âm nhạc. Ngoài ra, phong cách biểu diễn cũng khác hơn so với trước đó, phóng khoáng hơn, không gò bó nhưng vẫn giữ được tính ước lệ vốn có của hát bội. Hiện tại, ngoài phố đi bộ Bùi Viện, các nghệ sĩ còn thường xuyên biểu diễn tại các trung tâm văn hóa, lễ hội kỳ yên, các ngày lễ lớn trong năm, phố đi bộ Nguyễn Huệ, Sân khấu Sen Hồng, các địa phương khi có yêu cầu” – ông Đỗ Nguyễn Hoàn cho biết.
Mặc dù hiện nay, nghệ thuật hát bội không còn được như thời hoàng kim. Ở thời đại công nghệ, khán giả thích xem gì chỉ cần có một cái điện thoại thông minh trên tay là có đủ. Dù vậy nhưng những nghệ sĩ gạo cội vẫn kiên trì bám trụ với nghề. Bất kỳ các suất diễn dù lớn hay nhỏ cũng là nơi các nghệ sĩ trẻ được đào luyện thêm cho nghề. Đối với họ, ngày nào còn người xem hát bội là ngày đó vẫn còn biểu diễn dù có những lúc phải “ngồi không” chờ show để tỏa sáng.
Anh Nguyễn Ngọc Hoàng Ân (người phụ trách các chương trình văn nghệ tại phố đi bộ Bùi Viện) chia sẻ: “Tôi thấy các nghệ sĩ hát bội rất cực khổ. Mỗi lần biểu diễn phải hóa trang tỉ mỉ, công phu vì có rất nhiều dạng khuôn mặt khác nhau. Có những khuôn mặt phải vẽ mất 3-4 tiếng đồng hồ mới xong nhưng biểu diễn không được 20 phút lại phải tất bật tẩy trang. Niềm vui của họ là được khán giả vây quanh ủng hộ”.
Bài, ảnh: Hồ Trinh
Bình luận (0)