Y tế - Văn hóaVăn hóa nghệ thuật

Câu chuyện danh hiệu của các danh hài

Tạp Chí Giáo Dục

Trong các vở cải lương, sự xuất hiện của các danh hài là vô cùng cần thiết để giải quyết những hiểu lầm cho các nhân vật chính hoặc để tạo tiếng cười, phá tan bầu không khí căng thẳng của vở diễn… Tương tự, trong các vở kịch, phim ảnh, gameshow cũng không thể thiếu mặt các danh hài. Sự cần thiết của các danh hài trong đời sống nghệ thuật đã nhìn thấy rất rõ, nhưng các danh hài lâu nay vẫn phải chịu thiệt thòi, nhất là về mặt xét tặng danh hiệu NSƯT – NSND.

Danh hài Bảo Quốc, Kim Ngọc, Hồng Nga và diễn viên Gia Bảo 

Bình thn đng bên l ca nhng danh hiu

Việt Nam có đến hàng trăm danh hài. Nhưng danh hài Bảo Quốc thì duy nhất chỉ có một. Danh hiệu “Đệ nhất danh hài” miền Nam do chính khán giả trao tặng cho NSƯT Bảo Quốc đến nay vẫn chưa ai có thể thay thế!

Mỗi mùa xét tặng danh hiệu NSND, bản thân một người làm báo vừa vui lại vừa buồn. Vui vì những nghệ sĩ được xét tặng rất xứng đáng. Còn buồn cho những nghệ sĩ cũng rất xứng đáng nhưng lại chưa được xét tặng hoặc đặc cách danh hiệu NSND, trong đó có Bảo Quốc!

Buồn là tự khán giả buồn thôi. Chứ với danh hài Bảo Quốc, từ lâu ông đã bình thản đứng bên lề của những danh hiệu ấy. Bình thản rút hết tơ tằm để trả nợ dâu. Có gì đâu mà không bình thản, an nhiên bởi cho đến ngàn sau, NSƯT Bảo Quốc vẫn là một danh hài của nhân dân đúng nghĩa.

Là một danh hài nổi tiếng, được khán giả hâm mộ nồng nhiệt nhưng chưa bao giờ Bảo Quốc bị mắc bệnh ngôi sao cũng như chèn ép đàn em, đàn cháu. Ông bảo chưa bao giờ mình hết yêu nghệ thuật cải lương, yêu sân khấu. Mấy năm qua ở Mỹ, ngoài thời gian chăm sóc sức khỏe, ông vẫn tham gia biểu diễn. Dù trong nước hay ngoài nước, tiếng cười của chú mang đến cho khán giả vẫn duyên dáng, rộn ràng.

Trong làng hài của Sài Gòn trước 1975, có một người không cần diễn, chỉ cần bước ra sân khấu là khán giả đã cười rần rần, đó là Tùng Lâm. Mặc dù ông không được phong tặng danh hiệu NSƯT, NSND nhưng công chúng yêu mến đã tặng cho Tùng Lâm danh hiệu “Quái kiệt”… Và danh hiệu này đã gắn liền với tên tuổi của ông cho đến ngày ông ra đi vào năm 2023, thọ 90 tuổi.

Năm 1974, Hãng phim Lido thực hiện bộ phim hài Tứ quái Sài Gòn với các nghệ sĩ là Khả Năng, Thanh Việt, La Thoại Tân, Tùng Lâm đã tạo nên một làn sóng hâm mộ cuồng nhiệt của khán giả. Bộ phim còn được thuyết minh phụ đề bằng nhiều thứ tiếng, phát hành khắp các nước châu Á. Ba người bạn diễn Khả Năng, Thanh Việt, La Thoại Tân đã ra đi trước ông nhiều năm, giờ thì Tùng Lâm cũng vẫy tay chào khán giả…

Với danh hài Tùng Tâm, chỉ cần danh hiệu “Quái kiệt” là đủ. “Quái kiệt” chính là danh hiệu tình yêu thương cao nhất mà khán giả dành cho ông suốt mấy chục năm qua và mãi mãi vẫn là như thế.

Danh hài Trung Dân, Bảo Chung, Tấn Beo hiện tại vẫn chưa có danh hiệu nào

Những tên tuổi danh hài lừng lẫy mà các khán giả rất yêu mến như Văn Chung, Phi Thoàn, Thanh Việt, Văn Hường, Kim Quang, Duy Phương, Hề Sa, Vũ Đức, Kim Ngọc, Hồng Nga, Hồng Tơ, Bảo Chung, Tấn Beo, Tiểu Bảo Quốc, Hoàng Sơn, Kiều Mai Lý, Mỹ Chi, Xuân Hương, Trung Dân, Hữu Nghĩa, Chí Tài, Vân Dung… và còn rất nhiều những tên tuổi nghệ sĩ hài khác đến nay vẫn chưa ai chạm đến danh hiệu dù tài năng và đạo đức có thừa.

Phải chăng danh hài không được coi trọng?

Nhiều khán giả hâm mộ các danh hài đã ấm ức đặt ra câu hỏi như thế. Phải chăng do quan niệm “hài nhảm, hài dung tục, hài rẻ tiền” mà các danh hài phải chịu thiệt thòi hơn các nghệ sĩ khác. Ngành nghề nào cũng có mặt trái, mặt phải của nó. Sân khấu hài từng lên ngôi, thu hút khán giả bởi những yếu tố giải trí, phê phán, châm biếm rất thực tế. Nhưng cũng có những nhóm “hài nhảm, hài dung tục, hài rẻ tiền” đánh mất niềm tin, sự yêu mến của khán giả… Vì thế, phải phân định cho rõ ràng để thưởng – phạt phân minh, không thể đánh đồng!

Và đây chính là yếu tố then chốt. Những danh hài có tuổi đời cao thì không đủ sức khỏe để tham gia các mùa hội diễn, liên hoan để có chiếc huy chương vàng, bạc để đủ tiêu chuẩn xét duyệt… Vì thế, nếu được đặc cách thì may ra họ mới có cơ hội.

Các kịch bản khi tham dự hội diễn, liên hoan thường rất ít đất cho các danh hài trổ tài, rất hiếm có vở danh hài được tham gia vai chính… Và vì thế cơ hội “rinh” huy chương của các danh hài cũng khó như… “hái sao trời”!

Cũng có những danh hài đủ tiêu chuẩn, nhưng họ không làm hồ sơ vì họ không thích cơ chế “xin-cho”… Đó chính là những lý do mà vì sao những danh hài Văn Chung, Tùng Lâm, Phi Thoàn, Thanh Việt, Văn Hường, Duy Phương, Kim Ngọc, Hồng Nga… vẫn chưa được xướng danh hiệu đúng tầm với tên tuổi của họ…!

Nhiều khán giả hâm mộ các danh hài đã ấm ức đặt ra câu hỏi như thế. Phải chăng do quan niệm “hài nhảm, hài dung tục, hài rẻ tiền” mà các danh hài phải chịu thiệt thòi hơn các nghệ sĩ khác. Ngành nghề nào cũng có mặt trái, mặt phải của nó. Sân khấu hài từng lên ngôi, thu hút khán giả bởi những yếu tố giải trí, phê phán, châm biếm rất thực tế. Nhưng cũng có những nhóm “hài nhảm, hài dung tục, hài rẻ tiền” đánh mất niềm tin, sự yêu mến của khán giả… Vì thế, phải phân định cho rõ ràng để thưởng – phạt phân minh, không thể đánh đồng!

Cuộc thi “Tài năng diễn viên Sân khấu cải lương Trần Hữu Trang” thời gian qua được tổ chức trong phạm vi toàn quốc. Cuộc thi này được kế thừa những thành quả đã đạt được của Giải thưởng Trần Hữu Trang trước đây. Được biết, đây là cuộc thi dành cho các nghệ sĩ, danh hài chuyên nghiệp không giới hạn số tuổi.  Huy chương của các nghệ sĩ, danh hài đạt được từ cuộc thi này sẽ được chứng nhận, là cơ sở đề xuất xem xét, bổ sung thành tích nghệ thuật của cá nhân trong các đợt xét danh hiệu NSND, NSƯT… Điều này có thể là một tin vui, tuy nhiên sẽ có bao nhiêu danh hài nổi tiếng mà chịu đi thi để tìm kiếm danh hiệu?

Vì vậy, để các danh hài không bị thiệt thòi, việc xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT nên để nhân dân bình chọn đúng với tài năng, tên tuổi, độ cống hiến của nghệ sĩ với khán giả, với đất nước chứ không nên vì cái huy chương “vô tri vô giác” kia!

Anh Khôi

Bình luận (0)