Nhạc sĩ và ca khúc đi cùng năm tháng: Bài 2: Gặp “cha đẻ” của Hành khúc ngày và đêm

Có thể nói nét nổi bật trong con đường âm nhạc của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu chính là những tác phẩm âm nhạc phổ thơ được công chúng yêu mến, trong đó có Hành khúc ngày và đêm. “Năm 1972, tôi đọc được trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội bài thơ Ngày và đêm của tác giả Bùi Công Minh. Khi đọc xong, tôi liên tưởng đến hoàn cảnh của con trai mình sao giống với nhân vật trong bài thơ quá. Hình ảnh anh bộ đội công binh, mối tình trong sáng với một cô giáo ở Hà Nội đã thôi thúc tôi quyết định phổ nhạc bài thơ”, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu kể lại.

 Ngay từ khi ra đời, ca khúc này đã được công chúng đón nhận bởi họ bắt gặp trong đó tình yêu lứa đôi trong sáng, đầy lý tưởng của thanh niên thời bấy giờ. Tuy nhiên, khi chuẩn bị thu âm lại gặp một sự cố. Có ý kiến cho rằng nên bỏ mấy chữ “Rất dài và rất xa” trong đoạn mở đầu bài hát: “Rất dài và rất xa/ Là những ngày thương nhớ”, bởi mấy chữ “Rất dài và rất xa” dễ làm chùn bước người chiến sĩ. Trước đề nghị đó, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu đành chấp nhận. Lúc bấy giờ, ca sĩ Phan Huấn (người đầu tiên thể hiện bài hát để ghi âm cho Đài Tiếng nói Việt Nam phát sóng) đã hát mở đầu bài hát bằng câu: “Hờ hờ hờ hớ hơ/ là những ngày thương nhớ”. Sau năm 1975, ca khúc này mới được hát lại đúng với ý định ban đầu của tác giả.

Niềm vui của người nhạc sĩ càng được nhân lên vì sau khi được phát sóng nối tới thính giả cả nước, Hành khúc ngày và đêm nhanh chóng đi vào lòng công chúng, đăc biệt là giới trẻ. Đâu đâu cũng nghe người ta hát ca khúc này chứ không chỉ riêng nơi chiến trường đạn bom.

Đã từng ôm đàn cất tiếng hát cùng đồng đội sau những giờ bom rơi đạn lạc, cái chết có thể kề bên gang tấc, ông hiểu được giá trị tinh thần của những ca khúc cách mạng có sức lan tỏa đến tinh thần chiến sĩ ra sao. “Ngày 30-4-1975, tôi đang cùng đồng đội trên xe vào giải phóng Sài Gòn. Khi đến vùng biển Đại Lãnh, Nha Trang thì nghe đài báo miền Nam đã hoàn toàn được giải phóng. Không có niềm vui sướng nào hân hoan hơn thế. Chúng tôi ôm nhau reo hò, chia sẻ khoảnh khắc thiêng liêng ấy rồi cùng nhau hát vang”, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu kể lại.

Sau hòa bình, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu vẫn theo đuổi niềm đam mê sáng tác. Gia tài âm nhạc đồ sộ của ông là minh chứng cho ngọn lửa âm nhạc vẫn luôn rực cháy trong ông bất kể tuổi tác, thời gian. Ở tuổi 91, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu vẫn hăng say sáng tác và truyền đạt kinh nghiệm cho thế hệ tiếp nối. Nhiều khán giả đến với chương trình Tiếng hát mãi xanh với mong muốn được gặp ông, được nghe những lời nhận xét hóm hỉnh, vui tươi, đầy trân trọng của người nhạc sĩ gạo cội dành cho những người nghệ sĩ nghiệp dư.

40 năm trôi qua, nhắc lại ngày 30-4 năm ấy, đôi mắt của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu chợt bừng lên với “máu lửa” một thời. Những kỷ niệm ngày chiến đấu ông vẫn nhớ như in. Niềm lạc quan, yêu thương cuộc sống đã đi vào âm nhạc của ông một cách nhẹ nhàng. Có lẽ vì vậy mà người ta hiếm thấy ca khúc nào nhuộm màu sầu não, bi thương trong các sáng tác của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu.

Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu bảo rất vui vì thế hệ trẻ ngày nay vẫn có tình yêu với nhạc cách mạng nhưng cũng không giấu được niềm trăn trở đối với đội ngũ những người sáng tác trẻ hiện nay. “Thời bình, âm nhạc có những bước phát triển đáng kể mà chúng ta không thể phủ nhận. Tuy nhiên, nhiều tác giả trẻ hiện nay muốn nổi danh nhanh chóng nhưng lại thiếu lòng yêu nghề. Tài năng như một bông hoa tươi nở, có hương sắc riêng, mùi thơm riêng thì công chúng mới nhớ, ấn tượng”, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu cho biết.

Cách nói chuyện tự nhiên, giản dị của ông khiến người khác có cảm giác ấm áp đến lạ. Giờ thì chúng tôi đã hiểu vì sao ở tuổi 91, ông vẫn luôn bận rộn với những cuộc viếng thăm của nhiều người. Có lẽ ai cũng muốn được học hỏi những điều bình dị từ cốt cách đẹp của người nhạc sĩ tài năng đó…

Yên Hà