Mặc dù đang trong kỳ nghỉ hè nhưng sân trường THCS Huỳnh Bá Chánh (quận Ngũ Hành Sơn, TP.Đà Nẵng) vẫn rộn rã bởi lớp học hát bài chòi. Những cô cậu học trò say mê hát dưới sự hướng dẫn của các nghệ sĩ thuộc Hội Nghệ sĩ sân khấu TP. Những bước đi đầu tiên này đặt ra kỳ vọng giữ gìn được nét văn hóa truyền thống từng là món ăn tinh thần của nhiều thế hệ đi trước!
Nghệ nhân ưu tú Trịnh Công Sơn trong một tiết dạy hát bài chòi ở Trường THCS Huỳnh Bá Chánh
Rộn rã lớp học bài chòi
7 giờ sáng đầu tuần, lớp học bài chòi ở Trường THCS Huỳnh Bá Chánh đã rộn rã với những câu chuyện xung quanh hô hát bài chòi của các em học sinh. Em Lê Ngọc Huyền Trân, học sinh lớp 7 chia sẻ: “Trước đây em chưa có điều kiện xem hát bài chòi nhưng em thường hay nghe ba em kể, thuở nhỏ ba được ông bà nội cho đi xem các đêm hội hát bài chòi rất hay. Em rất tò mò và khi nghe nhà trường thông báo có mở lớp thì em đăng kí ngay. Ban đầu học khá khó nhưng càng học lại càng thấy thú vị”.
Còn với em Hứa Thị Diễm Châu, một lần được ba mẹ cho về Hội An thăm thú sau một năm học đạt thành tích cao, Châu được nghe các nghệ nhân trình diễn bài chòi trên phố cổ. Những câu hát ngọt ngào, vần điệu đầy hấp dẫn từ những câu ca dao, tục ngữ quen thuộc hàng ngày, Châu mê và nhẩm hát theo. “Hơn 1 tháng tham gia lớp học, em đã được thầy giáo dạy đến bài thứ 7. Bài chòi vốn khó nhưng nếu để ý vần điệu đúng thì sẽ nhanh nhớ và thuộc. Tuy nhiên, phần khó nhất là luyến láy và dễ nhầm điệu nọ sang điệu kia nên quá trình học phải thật chú ý tiếp thu”. Cũng như Châu và Trân, các em ở lớp đều tỏ ra thích thú với môn học này. Nhiều em, sau buổi học về nhà, ba mẹ luôn sẵn sàng làm khán giả để các em tập luyện. “Được học bài chòi em thấy khá yêu thích. Em sẽ theo học để biết thêm về một nghệ thuật truyền thống của quê hương. Vui nhất là ba mẹ em luôn lắng nghe và khuyến khích em hát bài chòi sau mỗi buổi học ở trường về, chỗ nào chưa đúng, ba mẹ cùng góp ý để em chỉnh sửa cho tốt hơn”, Trân nói.
Nghệ nhân ưu tú Trịnh Công Sơn – Chủ nhiệm CLB Sân khấu, Hội Nghệ sĩ sân khấu TP.Đà Nẵng – người trực tiếp đứng lớp truyền cảm hứng bài chòi cho học sinh chia sẻ: “Dù bài chòi không dễ hát nhưng các em luôn háo hức và ham mê mỗi buổi học. Chính điều đó là động lực để những người đứng lớp truyền cảm hứng như chúng tôi có thêm niềm say mê. Người đứng lớp phải theo sát để giúp các em hát cho đúng điệu, khỏi bị lệch giọng, sai âm. Hy vọng, bài chòi có những lớp kế cận giữ lửa để không bị mai một”.
Cần một dự án dài hơi
| Nằm trong chương trình Mở cửa trường hè, lớp học hát bài chòi được quận Ngũ Hành Sơn (TP.Đà Nẵng) tổ chức miễn phí tại 4 trường THCS trên địa bàn với khoảng 125 học sinh có năng khiếu và yêu thích dân ca bài chòi theo học. Lớp được tổ chức 2 ngày/tuần, trong 2,5 tháng hè, các em được truyền đạt kiến thức về lịch sử, nguồn gốc bài chòi, cách thể hiện các làn điệu lý xàng xê, xuân nữ, xuân nam, hò Quảng; cổ bản, hò, vè, lía… |
Để bài chòi thực sự đi vào lòng người, lưu giữ kế tiếp, ông Sơn cho rằng, đó là điều không dễ nếu như không có phương án hỗ trợ bền vững. Bài chòi trong thời điểm hiện tại cũng khó đứng vững bởi nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau hấp dẫn người xem, tham gia. Chuyện phần lớn khán giả không mấy mặn mà với bài chòi cũng là điều dễ hiểu. Bởi đây là môn nghệ thuật đòi hỏi sự thẩm thấu, hiểu và đam mê. “Dạy hô hát bài chòi không thể dạy cho các em theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa” được, phải cho học sinh hiểu cặn kẽ về bộ môn. Các em có cảm tình với bài chòi hay không là do có hiểu được nét đẹp trong từng lời hô, tiếng hát, cách diễn xướng của bài chòi – một loại hình nghệ thuật xuất phát từ những người nông dân và được nuôi sống giữa chốn làng quê”, ông Sơn bộc bạch. Theo ông Sơn, việc đưa văn hóa truyền thống vào trường học cũng cần có dự án dài hơi, thấu đáo. Đó là việc bố trí thời gian hợp lý, chú trọng hơn về kinh phí để hỗ trợ nhà trường, học sinh cũng như giáo viên đứng lớp trong quá trình giảng dạy, học tập.
Không phải đến bây giờ, bài chòi mới được “đánh thức” trong trường học. Trước đó, Đà Nẵng đã đưa hình thức diễn xướng bài chòi vào các ngày hội dân gian trường học. Tuy nhiên điều đó mới dừng lại dưới hình thức giới thiệu đến với học sinh về một loại hình nghệ thuật được Tổ chức UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể.
Ông Trần Văn Hồng – Phó Trưởng phòng GD-ĐT quận Ngũ Hành Sơn cho biết, ngoài các học sinh có đam mê, tham gia khóa học hô hát bài chòi còn có cả giáo viên phụ trách âm nhạc các trường tiểu học và THCS trên địa bàn quận. Những giáo viên này sẽ là lực lượng chủ lực để sau này đảm nhận việc tổ chức và truyền dạy bài chòi đại trà cho học sinh. Sự chuẩn bị về đội ngũ cho chương trình – sách giáo khoa mới ở bộ môn âm nhạc, nhất là phần âm nhạc địa phương này là một bước nối để giữ gìn văn hóa nghệ thuật truyền thống của địa phương. “Trong số gần 150 em theo học lớp hô hát bài chòi ở bậc THCS trên địa bàn quận, chỉ cần khoảng 5-10 em đi theo học một cách bài bản thì sau này có thể đưa bài chòi lên diễn xướng ở danh thắng Ngũ Hành Sơn – Non Nước như là thêm một điểm nhấn cho lợi thế du lịch của quận”, ông Hồng kỳ vọng.
Bài, ảnh: Phan Lệ
Bình luận (0)