Nhờ khả năng linh hoạt, nắm bắt nhanh xu hướng và mạnh dạn đầu tư, các thiết chế văn hóa tư nhân đã tạo ra nhiều loại hình, sản phẩm văn hóa, thể thao góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của người dân TP.HCM. Tuy nhiên, muốn thiết chế tư nhân phát triển, Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế chính sách, có cơ chế trợ giá như hỗ trợ vé xem phim, biểu diễn, thẻ tập luyện, đồng thời triển khai chương trình “thẻ văn hóa – thể thao” ưu đãi cho người lao động…
Cơ chế ưu đãi đóng vai trò quan trọng
Sự xuất hiện và phát triển mạnh mẽ của hệ thống rạp chiếu phim hiện đại, chuỗi phòng tập gym – fitness – yoga quy mô lớn, sân thể thao tư nhân, các sân khấu kịch, phòng tranh, quán cà phê sách hay những không gian sáng tạo trẻ trung đã giúp người dân TP có thêm nhiều lựa chọn tiếp cận dịch vụ văn hóa, thể thao hiện đại, tiện ích và gần gũi với đời sống đô thị. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp dịch vụ, nhiều mô hình còn trở thành điểm hẹn văn hóa mới, nơi giao lưu, gặp gỡ và lan tỏa giá trị cộng đồng. Chính sự năng động và đa dạng của khu vực tư nhân đã biến TP.HCM trở thành một trong những thị trường văn hóa, thể thao sôi động bậc nhất cả nước, nơi thường xuyên diễn ra các sự kiện quy mô lớn, thu hút đông đảo công chúng và có sức lan tỏa mạnh mẽ. Nhờ đó, TP không chỉ đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao của cư dân đô thị trẻ, năng động, mà còn từng bước khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp văn hóa, thể thao của Việt Nam. Có thể nói, chính sự tham gia tích cực của khu vực tư nhân đã mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và đặt nền tảng quan trọng cho quá trình hình thành và phát triển công nghiệp văn hóa đô thị trong tương lai.
Theo ThS. Vũ Thị Bích Duyên – giảng viên Trường ĐH Văn hóa TP.HCM, mặc dù giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo việc làm và xây dựng bản sắc đô thị nhưng hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao tư nhân tại TP.HCM vẫn đối diện nhiều thách thức. Trong đó có thách thức về chi phí – chi phí tham gia hoạt động cao so với thu nhập của công nhân, sinh viên khiến nguy cơ bất bình đẳng trong thụ hưởng văn hóa, thể thao gia tăng. Đồng thời, chất lượng dịch vụ chưa đồng đều: bên cạnh mô hình hiện đại vẫn tồn tại cơ sở nhỏ lẻ, tự phát, thậm chí thương mại hóa quá mức, ảnh hưởng đến niềm tin cộng đồng và tính bền vững… Do đó, để khu vực tư nhân thực sự trở thành động lực phát triển, cần có sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Trong đó, Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế chính sách thông qua việc xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, rõ ràng, kèm theo các chính sách khuyến khích phù hợp là yêu cầu cấp thiết. Nhà nước cần ban hành cơ chế ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng đối với doanh nghiệp đầu tư vào văn hóa, thể thao, đặc biệt là các dự án có định hướng cộng đồng và mang tính xã hội cao. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng cần khuyến khích mô hình hợp tác công – tư đa dạng, có cơ chế trợ giá như hỗ trợ vé xem phim, biểu diễn, thẻ tập luyện; đồng thời triển khai chương trình “thẻ văn hóa – thể thao” ưu đãi cho người lao động.
“Để hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao tư nhân phát triển bền vững và bắt kịp xu hướng chuyển đổi số toàn cầu, cần ưu tiên thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong mô hình hoạt động và nâng cao mức độ ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành và cung ứng dịch vụ. Việc áp dụng các nền tảng số như hệ thống đặt vé, đặt lịch tập, thanh toán trực tuyến, quản lý hội viên và kết nối khách hàng qua mạng xã hội không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình vận hành mà còn mang lại trải nghiệm thuận tiện, hiện đại và cá nhân hóa cho người dân”, ThS. Duyên chia sẻ.
Đổi mới chính sách quản lý
TS.Ngô Anh Đào – giảng viên Khoa Văn hóa học, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG TP.HCM – cho rằng, TP.HCM được xem là trung tâm năng động nhất của Việt Nam về kinh tế, xã hội và văn hóa. Trong bức tranh ấy, sân khấu kịch nói nổi lên như một thiết chế văn hóa đặc thù, vừa mang chức năng sáng tạo nghệ thuật, vừa là nơi diễn ra các hoạt động giao tiếp xã hội, truyền tải tư tưởng, đạo đức và nhân văn. Trước thực trạng sân khấu kịch hoạt động ngày càng khó khăn, các cơ quan ban ngành cần có giải pháp đổi mới chính sách quản lý văn hóa, hướng đến việc xem sân khấu kịch như một bộ phận quan trọng của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đô thị. Song song đó cần xác lập cơ chế để sân khấu kịch tham gia sâu vào chuỗi giá trị sáng tạo: từ cung cấp kịch bản, đào tạo diễn viên, tạo nguồn nhân lực cho điện ảnh – truyền hình, đến hợp tác sản xuất nội dung số. Giải pháp tiếp theo là đầu tư và chuẩn hóa cơ sở hạ tầng sân khấu. TP cần ưu tiên quy hoạch mạng lưới nhà hát hiện đại, đồng bộ, trong đó có các không gian biểu diễn đa năng phục vụ cả biểu diễn trực tiếp, ghi hình, sản xuất chương trình số. Việc xây dựng hoặc cải tạo một số rạp thành cụm sân khấu – studio, nơi có thể dàn dựng, tập luyện, ghi hình và phát hành nội dung trực tuyến, sẽ giúp các đơn vị kịch vừa duy trì biểu diễn trực tiếp vừa mở rộng hoạt động sang các định dạng mới trong bối cảnh cạnh tranh đa nền tảng.
Xu hướng hợp tác công – tư đang trở thành giải pháp then chốt, thông qua việc Nhà nước hỗ trợ điểm diễn hoặc đặt hàng các tác phẩm trọng điểm cho các đơn vị ngoài công lập. Nhiều sân khấu cũng đang chủ động làm mới mình bằng cách ứng dụng công nghệ số vào dàn dựng và thay đổi tư duy quản trị để tối ưu hóa doanh thu. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, giới chuyên môn cho rằng cần có những cơ chế đặc thù về thuế và ưu đãi nghề nghiệp thiết thực hơn, giúp các nghệ sĩ yên tâm sáng tạo thay vì phải “đơn độc” gánh vác trách nhiệm bảo tồn văn hóa.
Kiều Khánh
Bình luận (0)