“Là tôi, một con người đây mà” – (Cốc, cốc cốc…/ Ai gọi đó?/ Tôi là người/- Nếu là người…?/) là chủ đề của đề thi môn ngữ văn kỳ thi học sinh giỏi lớp 12 cấp thành phố của TP.HCM năm 2026. Sự mới mẻ, đột phá trong tiếp cận vấn đề của một đề thi học sinh giỏi khi không chỉ dừng lại ở tính học thuật của đề thi đã gây ấn tượng mạnh, được giới chuyên môn thích thú và đánh giá cao.
Đứng ở góc độ chuyên môn, thầy Đỗ Đức Anh – giáo viên ngữ văn Trường THPT Bùi Thị Xuân, phường Bến Thành, TP.HCM nhận định đề thi học sinh giỏi lớp 12 cấp thành phố của TP.HCM khá hay, hiện đại song đầy tính nhân văn. Đề không đánh đố nhưng đòi hỏi chiều sâu tư duy.
Mặc dù đề có cấu trúc quen thuộc của đề học sinh giỏi cấp thành phố, nhưng cách xây dựng mang hơi thở thời đại mới, tính mở, tính mới, thú vị và độ khó vừa phải để chọn được học sinh giỏi.
Cụ thể, theo thầy Đức Anh, câu nghị luận xã hội, ngữ liệu rất thú vị, yêu cầu nghị luận rất tốt. Đề yêu cầu: Nêu giá trị làm nên con người đích thực; Chọn một giá trị để bàn sâu; Liên hệ ý nghĩa của việc hành xử như con người.
“Đây là cách ra đề học sinh giỏi chuẩn: Không ép một đáp án. Cho thí sinh tự lựa chọn giá trị. Đặc biệt, vấn đề nêu ra trong đề đã chạm đúng một vấn đề lớn của thời đại AI: Khi máy ngày càng thông minh, điều gì khiến con người vẫn là con người? Với cách ra đề này giúp học sinh thật sự muốn cầm bút lên để viết bài vì thích thú” – thầy Đức Anh phân tích.
Tương tự, đối với câu nghị luận văn học, thầy Đức Anh cho rằng điểm rất tinh tế của đề là đã chọn được một bài thơ rất ngắn nhưng giàu triết lí và yếu tố tượng trưng. Chỉ 7 câu thơ nhưng chứa: chiến tranh, ánh sáng, hòa bình, triết lí nhân sinh. Đây là dạng thơ tối giản nhưng đa nghĩa. Học sinh giỏi mới khai thác sâu được. Với bài thơ này, sẽ phân loại được thí sinh rất rõ. Phát huy đúng tinh thần của Chương trình GDPT 2018 nhưng lại không bị nặng nề về lí luận.
“Ở góc nhìn thí sinh, tôi nghĩ đây là đề văn đủ “wow”. Tôi tin chắc học sinh đọc đề xong sẽ rất thích thú vì cách đặt vấn đề dẫn dắt rất hiện đại, thú vị, mới lạ. Thậm chí, cá nhân tôi dù là giáo viên dạy văn nhưng cũng ước mình được trở lại là một học sinh lớp 12 để được làm đề văn hay như thế này” – thầy Đức Anh bày tỏ.
Cũng đánh giá cao đề thi môn ngữ văn học sinh giỏi lớp 12 của TP.HCM, thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi – giảng viên Khoa Ngữ văn, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM nhấn mạnh, đề thi dù vẫn giữ ổn định cấu trúc của năm học trước, song tiếp tục thể hiện những ưu điểm trước giờ của TP.HCM trong việc xây dựng đề thi môn ngữ văn. Đó là đề thi gắn với trục chủ đề, phù hợp với định hướng tích hợp đã được triển khai nhất quán trong nội dung dạy học và kiểm tra đánh giá theo Chương trình Ngữ văn 2018, bám sát vào hơi thở đời sống thực tế.
“Mức độ đề phân hóa khá tốt, vấn đề đặt ra và ngữ liệu lựa chọn: bài thơ “Bom và Trăng” của Chế Lan Viên – vừa mang tính thời sự vừa giàu giá trị nhân văn” – thạc sĩ Khôi nêu.
Dù vậy, giảng viên này cho rằng đề cần có sự diễn đạt súc tích hơn để tập trung vào chủ đề; chẳng hạn như tên chủ đề cần rút gọn, giản lược phần trong ngoặc đơn và phần nội dung phía trước câu hỏi 1. Với thời lượng làm bài đã được rút gọn chỉ còn 120 phút, sự tinh sắc trong trình bày/ cách diễn đạt của đề thi càng trở thành một yêu cầu quan trọng, vừa giảm những phần rườm rà không mấy liên quan đến ngữ liệu (vốn chỉ cần 1 chú thích đơn giản) vừa tránh gây nhiễu/ gây rối cho học sinh trong quá trình xác định thông tin khi đọc đề. Cạnh đó, cách đặt vấn đề cũng cần đi vào trọng tâm hơn…
“Trong bối cảnh của một kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố đầu tiên của TP.HCM quy mô sau sáp nhập, đề thi học sinh giỏi môn ngữ văn vẫn giữ được tính ổn định của cấu trúc vốn có song vẫn thể hiện được tính mới mẻ, hiện đại, nhân văn, đầy hơi thở cuộc sống – là những đặc trưng, thế mạnh vốn có của TP.HCM trong đổi mới dạy và học môn ngữ văn, đưa văn học gắn liền với đời sống thực tế là một trong những điểm rất đáng trân trọng và được đánh giá cao của TP.HCM” – thạc sĩ Khôi nhận định.
Năm nay, kỳ thi học sinh giỏi lớp 12 cấp TP.HCM môn ngữ văn có 1.095 thí sinh dự thi – là kỳ thi đầu tiên được tổ chức với quy mô của TP.HCM sau sáp nhập. TP.HCM sẽ xếp tỷ lệ giải cá nhân (nhất, nhì, ba) theo từng môn thi, trong đó 5% giải nhất, 20% giải nhì và 35% giải ba trong tổng số thí sinh dự thi. Học sinh đạt giải nhất sẽ được thưởng 12 triệu đồng theo Nghị quyết 86/2025 của HĐND TP.HCM về quy định một số chính sách khuyến khích giáo viên, giảng viên, học sinh, sinh viên, học viên đoạt giải trong các kỳ thi cấp thành phố, quốc gia, khu vực và quốc tế…
Yến Hoa
Bình luận (0)