Ba mươi tháng tư, chiến tranh đã lùi xa nhưng nhiều hành trình vẫn chưa khép lại. Sau hơn nửa thế kỷ, việc tìm kiếm, xác minh danh tính và đưa liệt sĩ trở về quê hương vẫn đang tiếp diễn ở nhiều địa phương, từ các nghĩa trang phía Nam đến những chuyến đưa liệt sĩ về với gia đình xuyên suốt Bắc – Nam.
Những công việc âm thầm ấy không chỉ giúp khép lại nỗi chờ đợi kéo dài của nhiều gia đình, mà còn trở thành một phần của nỗ lực chung nhằm giữ gìn ký ức chiến tranh bằng những hành động cụ thể trong đời sống hôm nay.
Ở nhiều địa phương phía Nam, đặc biệt là Tây Ninh, TP.HCM và các tỉnh từng là chiến trường ác liệt, các hoạt động cất bốc, di dời hài cốt vẫn diễn ra quanh năm với sự tham gia trực tiếp của Văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam – Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam cùng các đơn vị liên quan. Không phải là những sự kiện lớn, mà là những công việc lặp lại, đòi hỏi sự kiên trì và cẩn trọng trong từng khâu, từ xác minh thông tin, hoàn tất thủ tục đến tổ chức di dời, tiễn đưa.
Những buổi cất bốc diễn ra lặng lẽ nhưng không hề đơn giản. Hạ tuần tháng 4-2026, tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 Tân Biên (Tây Ninh), một người lính hy sinh từ những năm 1980 được đưa về quê Nghệ An sau hơn 40 năm nằm lại chiến trường. Trước đó không lâu, cũng tại Tây Ninh, hai liệt sĩ khác từng chiến đấu ở biên giới Tây Nam được xác minh thông tin và đưa hài cốt về với gia đình ở miền Trung. Ở TP.HCM, một trường hợp khác được tiễn ra Sân bay Tân Sơn Nhất để trở về miền Bắc, kết thúc hành trình tìm kiếm kéo dài gần nửa thế kỷ của gia đình.
Những buổi đưa tiễn liệt sĩ về với gia đình diễn ra theo từng trường hợp cụ thể, tùy thuộc vào việc xác minh thông tin và nguyện vọng của gia đình. Mỗi trường hợp đều trải qua quá trình rà soát hồ sơ, đối chiếu dữ liệu và phối hợp giữa các đơn vị liên quan trước khi thực hiện cất bốc, di dời. Từ những thông tin thu thập được, công tác tìm kiếm và xác minh được triển khai từng bước, dù trong nhiều trường hợp vẫn cần thêm thời gian để làm rõ.
Ông Phan Văn Cường – Phó Trưởng văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, cho biết nhiều trường hợp phải mất nhiều năm mới có thể xác định được thông tin cơ bản. “Có khi gia đình đã tìm kiếm từ lâu nhưng không có kết quả, đến khi có thêm một chi tiết nhỏ thì hành trình mới được mở ra lại. Mỗi thông tin tìm được đều rất quý”, ông chia sẻ.
Công tác xác minh thông tin thường mất nhiều thời gian do phải đối chiếu từ nhiều nguồn khác nhau. Một số trường hợp cần đi thực tế tại nhiều địa phương hoặc kiểm tra lại nhiều lần trước khi có thể đưa ra kết luận. Vì vậy, quá trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị và sự kiên trì trong thu thập, xử lý thông tin.
Những vất vả ấy không dễ nhìn thấy. Người ta thường chỉ chứng kiến khoảnh khắc tiễn đưa – một phút mặc niệm, một nén hương, một lá cờ phủ lên hài cốt nhưng phía sau là cả một quá trình kéo dài. Từ việc liên hệ với các cơ quan chức năng, đối chiếu hồ sơ, làm việc với thân nhân, đến việc tổ chức phương tiện di chuyển, tất cả đều cần thời gian và công sức.
Trong hành trình đó, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam đóng vai trò như một cầu nối, hỗ trợ thân nhân từ khâu tìm kiếm thông tin đến hoàn tất thủ tục và tổ chức di dời. Không chỉ dừng lại ở việc phối hợp quy tập và xác minh danh tính, hội còn triển khai nhiều hoạt động tri ân, chăm lo cho thân nhân gia đình liệt sĩ, giúp họ có thêm điều kiện để tiếp tục hành trình tìm kiếm.
Bà Trương Thị Hạnh – Trưởng văn phòng Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam phía Nam, cho biết: “Có ngày chúng tôi có đến 4, 5 trường hợp cất bốc di dời hài cốt ở các nghĩa trang khác nhau, bên cạnh việc tổ chức di dời hài cốt, hội còn hỗ trợ thân nhân trong quá trình hoàn tất thủ tục và sắp xếp các bước liên quan. Nhiều gia đình sau thời gian dài tìm kiếm gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và thực hiện quy trình, nên cần có sự hướng dẫn và đồng hành từ các đơn vị hỗ trợ”.
Bên cạnh nỗ lực trong nước, công tác tìm kiếm và xác minh còn được mở rộng thông qua hợp tác quốc tế. Việc tiếp cận thêm nguồn dữ liệu chiến trường, trao đổi thông tin với các tổ chức, chuyên gia nước ngoài, cùng với việc ứng dụng các phương pháp khoa học, công nghệ hiện đại đã giúp làm rõ thêm nhiều trường hợp. Nhờ đó, ngày càng có thêm những liệt sĩ được xác định danh tính và trở về với gia đình.
Ở góc nhìn rộng hơn, những hoạt động này cho thấy ký ức chiến tranh không chỉ tồn tại trong các dịp kỷ niệm hay trong sách vở. Nó hiện diện trong đời sống thông qua những công việc cụ thể, lặp đi lặp lại, không có điểm kết thúc rõ ràng. Mỗi phần mộ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định, mỗi buổi di dời hài cốt được thực hiện đều góp phần hoàn thiện bức tranh ký ức chung của xã hội.
Đáng chú ý, hành trình này không còn là nhiệm vụ của riêng các cơ quan chức năng hay tổ chức chuyên trách. Nhiều cá nhân, nhóm thiện nguyện và mạnh thường quân đã tham gia bằng nhiều cách khác nhau, từ hỗ trợ kinh phí, cung cấp thông tin đến trực tiếp đồng hành trong các chuyến đi. Sự tham gia đó cho thấy việc tri ân đã trở thành một giá trị chung, được duy trì bằng những hành động cụ thể trong đời sống thường ngày.
Ông Phan Văn Cường chia sẻ: “Hiện nay, số lượng liệt sĩ chưa xác định được danh tính vẫn còn lớn, trong khi nguồn thông tin ngày càng hạn chế theo thời gian. Nhiều nhân chứng không còn, tài liệu lưu trữ cũng không đầy đủ, khiến quá trình tìm kiếm gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, công tác này đòi hỏi sự kiên trì, đồng thời cần kết hợp giữa nỗ lực con người và ứng dụng các phương pháp khoa học trong xác minh thông tin”.
Ba mươi tháng tư, vì thế, không chỉ là dịp để nhắc nhớ một mốc son lịch sử. Những buổi đưa tiễn liệt sĩ về với gia đình vẫn tiếp tục, như một phần công việc chưa thể dừng lại sau chiến tranh. Từ những nỗ lực âm thầm ấy, ký ức không chỉ được nhắc lại, mà được gìn giữ và hoàn thiện qua từng hành động cụ thể trong đời sống hôm nay.
Thủy Phạm
Bình luận (0)