Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số mạnh mẽ, TP.HCM đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong việc nâng cao năng lực tiếng Anh cho học sinh. Từ những nền tảng đã được xây dựng qua hơn một thập kỷ, thành phố đang hướng đến mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, góp phần tạo dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên phát triển mới.
Nền tảng vững chắc từ các đề án chiến lược
Tiếng Anh ngày nay không chỉ là một môn học mà đã trở thành công cụ thiết yếu để tiếp cận tri thức, mở rộng cơ hội nghề nghiệp và hội nhập quốc tế. Nhận thức rõ điều này, Chính phủ đã triển khai nhiều chính sách quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân. Trong đó, Đề án Ngoại ngữ quốc gia theo các quyết định 1400/QĐ-TTg và 2080/QĐ-TTg đã đặt nền móng cho việc đổi mới toàn diện chương trình, phương pháp và hệ thống đánh giá năng lực ngoại ngữ.
Tại TP.HCM – trung tâm kinh tế, văn hóa và khoa học công nghệ hàng đầu cả nước, việc triển khai các chủ trương này được thực hiện một cách chủ động và sáng tạo. Tiêu biểu là Đề án 448 về phổ cập và nâng cao năng lực tiếng Anh cho học sinh phổ thông và chuyên nghiệp giai đoạn 2011-2020. Đề án này đã góp phần quan trọng trong việc chuẩn hóa đầu ra tiếng Anh theo các cấp độ A1, A2, B1; đồng thời thúc đẩy đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng giao tiếp, lấy người học làm trung tâm.
Song song đó, Đề án 5695 về dạy và học các môn toán, khoa học bằng tiếng Anh được triển khai từ năm 2014 đã mở ra hướng tiếp cận mới – tích hợp ngôn ngữ và nội dung. Mô hình này giúp học sinh không chỉ nâng cao năng lực tiếng Anh mà còn phát triển tư duy khoa học theo chuẩn quốc tế, tạo tiền đề cho việc hội nhập sâu rộng vào môi trường học thuật toàn cầu.
Ở bậc mầm non, việc triển khai chương trình làm quen với tiếng Anh theo Thông tư 50/2020/TT-BGDĐT cũng cho thấy sự quan tâm sớm và có hệ thống của thành phố đối với việc hình thành năng lực ngoại ngữ từ những năm đầu đời.
Sau hơn 10 năm triển khai các chương trình và đề án, TP.HCM đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trong lĩnh vực dạy và học tiếng Anh. Ở cấp học mầm non, tỷ lệ cơ sở giáo dục triển khai chương trình làm quen với tiếng Anh đạt 67,4%, với hơn một nửa số trẻ mẫu giáo được tiếp cận ngoại ngữ từ sớm. Đáng chú ý, đã có những trường đạt 100% trẻ tham gia chương trình, đồng thời bước đầu ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.
Ở bậc phổ thông, trên 90% trường công lập đã tổ chức các chương trình tiếng Anh tăng cường hoặc song ngữ, giúp học sinh có nhiều cơ hội tiếp xúc với ngôn ngữ. Thành phố cũng liên tục dẫn đầu cả nước về điểm trung bình môn tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT suốt 8 năm liền – một minh chứng rõ nét cho chất lượng dạy học được nâng cao.
Không chỉ dừng ở các chương trình chính khóa, TP.HCM còn tích cực tổ chức nhiều sân chơi ngoại ngữ như câu lạc bộ tiếng Anh, hội thi nhạc kịch, liên hoan phim bằng tiếng Anh… Những hoạt động này tạo môi trường thực hành sinh động, góp phần cải thiện kỹ năng giao tiếp cho học sinh.
Về đội ngũ giáo viên, thành phố đã có những bước tiến đáng kể. Hơn 80% giáo viên tiếng Anh ở bậc tiểu học và THCS đạt trình độ B2 trở lên, trong khi hơn một nửa giáo viên THPT đạt trình độ C1, C2. Đây là lực lượng nòng cốt trong việc nâng cao chất lượng dạy học và lan tỏa phương pháp giảng dạy hiện đại.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn tồn tại những hạn chế cần được nhìn nhận thẳng thắn. Năng lực sử dụng tiếng Anh của học sinh tuy được cải thiện nhưng chưa thực sự tự tin trong môi trường quốc tế. Sự chênh lệch giữa các khu vực, giữa giáo viên chuyên và không chuyên vẫn còn đáng kể. Đặc biệt, việc triển khai dạy học các môn khoa học bằng tiếng Anh còn gặp khó khăn do hạn chế về năng lực ngoại ngữ của giáo viên.
Hướng tới bước đột phá đưa tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai
Trên cơ sở những thành tựu và bài học kinh nghiệm, TP.HCM đang xây dựng Đề án “Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2045”. Đây được xem là bước chuyển mang tính chiến lược, đánh dấu sự thay đổi căn bản trong tư duy và cách tiếp cận giáo dục ngoại ngữ.
Điểm cốt lõi của đề án là chuyển từ mô hình dạy tiếng Anh như một môn học độc lập (EFL) sang coi tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai (ESL), được sử dụng thường xuyên trong môi trường học đường. Điều này đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ từ chương trình, phương pháp giảng dạy đến kiểm tra, đánh giá và đặc biệt là năng lực của đội ngũ giáo viên.
Một trong những định hướng quan trọng là mở rộng mô hình dạy học tích hợp, trong đó các môn khoa học, toán, công nghệ được giảng dạy bằng tiếng Anh. Đồng thời, thành phố cũng chú trọng phát triển các chương trình quốc tế như Cambridge, IB, A-Level tại một số trường có điều kiện, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn.
Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), được xác định là yếu tố đột phá. Các công cụ AI có thể hỗ trợ cá nhân hóa lộ trình học tập, cung cấp phản hồi tức thì về phát âm, ngữ pháp và tạo môi trường luyện tập giao tiếp hiệu quả. Đây là xu hướng tất yếu trong giáo dục hiện đại, giúp nâng cao hiệu quả dạy và học ngoại ngữ.
Bên cạnh đó, việc xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh trong nhà trường cũng được đẩy mạnh thông qua các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, sân chơi học thuật… nhằm giúp học sinh hình thành thói quen sử dụng ngôn ngữ trong đời sống hàng ngày.
Trong chiến lược phát triển quốc gia đến năm 2045, nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng hội nhập quốc tế được xác định là yếu tố then chốt. Trong đó, năng lực ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, đóng vai trò nền tảng. Với vị thế là đầu tàu kinh tế của cả nước, TP.HCM không chỉ có lợi thế mà còn có trách nhiệm tiên phong trong việc hiện thực hóa mục tiêu này. Việc từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học không chỉ tạo ra bước đột phá cho ngành giáo dục thành phố mà còn có ý nghĩa lan tỏa, trở thành mô hình tham khảo cho các địa phương khác.
Ông Nguyễn Văn Hiếu – Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM nhìn nhận: Những thành tựu đã đạt được trong thời gian qua, cùng với quyết tâm đổi mới và tầm nhìn chiến lược, cho thấy TP.HCM đang đi đúng hướng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để thành phố tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong giáo dục, góp phần đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển trong tương lai.
Khương Yến
Bình luận (0)