Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập tại TP.HCM luôn là một “cuộc đua” căng thẳng đối với học sinh lớp 9. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng phổ biến, nhiều học sinh đã tìm đến công cụ này như một trợ thủ đắc lực trong quá trình ôn tập.
Tuy nhiên, AI có thực sự là “chìa khóa vàng” giúp học sinh bứt phá, hay lại tiềm ẩn những rủi ro khó lường? Câu trả lời nằm ở cách sử dụng khôn khéo, linh hoạt của mỗi học sinh.
AI – “gia sư số” mở ra cơ hội mới
Không thể phủ nhận rằng AI đang làm thay đổi cách học của học sinh hiện nay. Với khả năng xử lý thông tin nhanh chóng và linh hoạt, AI có thể đóng vai trò như một “gia sư số” luôn sẵn sàng hỗ trợ 24/7, mọi lúc mọi nơi. Các giáo viên dạy THPT nói về tác dụng của AI với việc học các môn thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập như sau: Khi gặp bài toán khó, học sinh có thể yêu cầu giải thích từng bước; khi chưa hiểu một vấn đề trong môn ngữ văn, các em có thể nhờ phân tích theo nhiều cách khác nhau; còn với môn tiếng Anh, AI giúp luyện từ vựng, ngữ pháp và sửa lỗi viết một cách thuận tiện.
Điểm mạnh lớn nhất của AI là khả năng cá nhân hóa việc học. Trong một lớp học đông, giáo viên khó có thể theo sát từng học sinh, trong khi AI có thể điều chỉnh cách giải thích phù hợp với trình độ của mỗi em. Nhờ đó, học sinh yếu có thể được hướng dẫn chi tiết hơn, còn học sinh khá giỏi có thể tiếp cận các dạng bài nâng cao.
Bên cạnh đó, AI còn góp phần thúc đẩy khả năng tự học – yếu tố then chốt để thành công trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập. Một giáo viên dạy lớp 9 tại một trường THCS ở phường Tân Sơn Nhất (TP.HCM) nói tác dụng: “Học sinh có thể học mọi lúc, mọi nơi, chủ động kiểm tra kiến thức và nhận phản hồi ngay lập tức. Việc luyện đề cũng trở nên hiệu quả hơn khi AI có thể tạo ra các dạng bài tương tự đề thi thật, đồng thời phân tích lỗi sai giúp học sinh rút kinh nghiệm”.
Đặc biệt, với môn ngữ văn, thầy H.C. (giáo viên Trường THPT Phú Nhuận, phường Đức Nhuận, TP.HCM – người luôn dùng AI để sáng tạo bài dạy học môn ngữ văn) nêu kinh nghiệm: “AI có thể gợi ý dàn ý, giúp học sinh định hình cấu trúc bài viết – điều mà nhiều em thường gặp khó khăn. Nếu biết tận dụng đúng cách, AI thực sự là một công cụ hỗ trợ mạnh mẽ, giúp học sinh tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả ôn tập”.
Nguy cơ lệ thuộc và suy giảm năng lực sáng tạo
Tuy mang lại nhiều lợi ích nhưng AI cũng tiềm ẩn không ít rủi ro, nếu bị lạm dụng. “Nguy cơ lớn nhất là học sinh trở nên phụ thuộc vào công cụ này. Khi AI có thể đưa ra lời giải nhanh chóng, một số em dễ hình thành thói quen sao chép mà không thực sự hiểu bản chất vấn đề”, thầy H.C nêu nhận xét. Lâu dần, khả năng tư duy độc lập bị suy giảm, dẫn đến tình trạng “học giả, thi thật”.
Trong khi đó, theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.HCM những năm gần đây, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập luôn chú trọng đến kỹ năng, sáng tạo của học sinh. Học sinh phải tự ôn bài và làm bài hoàn toàn, sự lệ thuộc vào AI này có thể khiến các em lúng túng, mất phương hướng. Những kiến thức tưởng chừng đã “nắm vững” thực chất chỉ là sự ghi nhớ máy móc, không đủ để xử lý các dạng bài biến đổi.
Bên cạnh đó, việc sử dụng AI không đúng cách còn ảnh hưởng đến tính trung thực trong học tập. Nếu học sinh dùng AI để làm bài tập hay viết văn mà không có sự nỗ lực cá nhân, điều này chẳng khác nào một hình thức gian lận. Về lâu dài, thói quen này sẽ làm suy giảm ý thức học tập và tinh thần trách nhiệm, ảnh hưởng khi vào môi trường THPT và thi tốt nghiệp THPT sau này.
Một vấn đề khác cũng cần lưu ý là AI không phải lúc nào cũng chính xác. Trong một số trường hợp, công cụ này có thể đưa ra thông tin sai hoặc không phù hợp với chương trình học. Nếu học sinh thiếu kỹ năng kiểm chứng, việc tiếp thu kiến thức sai lệch là điều khó tránh khỏi.
Đặc biệt, với môn ngữ văn, giáo viên dạy lớp 9 tại trường THCS ở phường Tân Sơn Nhất nói trên lưu ý thêm với học sinh: “Việc lạm dụng AI có thể khiến bài viết trở nên khuôn mẫu, thiếu cảm xúc và dấu ấn cá nhân. Trong khi đó, xu hướng ra đề hiện nay ngày càng đề cao tư duy độc lập và khả năng sáng tạo. Đây là những yếu tố mà AI không thể thay thế con người, tư duy của các em”.
Sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ
Từ thực tế trên, có thể thấy rằng, vấn đề không nằm ở việc học sinh lớp 9 có nên sử dụng AI để ôn thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập hay không, mà nằm ở cách sử dụng như thế nào. AI chỉ thực sự phát huy giá trị khi nó hỗ trợ cho quá trình học tập, chứ không thay thế nỗ lực của học sinh.
Các chuyên gia công nghệ khuyên học sinh (trong đó có học sinh lớp 9) sử dụng AI đúng cách. Trước hết, học sinh cần xác định rõ: AI là công cụ để hiểu bài, không phải để chép bài. Khi gặp một vấn đề khó, các em có thể tham khảo cách giải, nhưng sau đó cần tự làm lại để kiểm tra mức độ hiểu. Việc này giúp củng cố kiến thức và rèn luyện tư duy. Thứ hai, cần kết hợp AI với sách giáo khoa và sự hướng dẫn của giáo viên. Đây vẫn là nguồn kiến thức chính thống và đáng tin cậy nhất. AI chỉ nên đóng vai trò bổ trợ, không thể thay thế hoàn toàn quá trình học trên lớp. Thứ ba, học sinh cần rèn luyện khả năng kiểm chứng thông tin. Không nên tin tuyệt đối vào AI, mà cần đối chiếu với tài liệu học tập để đảm bảo tính chính xác. Đây cũng là một kỹ năng quan trọng trong thời đại số. Cuối cùng, thầy H.C. khuyên: “Điều quan trọng nhất là giữ được tinh thần tự học và tư duy độc lập. Sau khi tham khảo AI, học sinh cần tự suy nghĩ lại vấn đề, tự diễn đạt theo cách của mình. Đặc biệt, với môn ngữ văn, việc viết bằng cảm nhận cá nhân vẫn là yếu tố quyết định”.
Có thể khẳng định rằng, trong bối cảnh hiện nay, việc học sinh lớp 9 sử dụng AI để ôn thi vào lớp 10 công lập là một xu thế tất yếu. AI mang lại nhiều cơ hội để nâng cao hiệu quả học tập, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Suy cho cùng, AI không quyết định kết quả kỳ thi mà chính cách học của học sinh mới là yếu tố then chốt. Nếu biết sử dụng đúng cách, AI sẽ trở thành “đòn bẩy” giúp học sinh bứt phá. Ngược lại, nếu lạm dụng, công cụ này có thể trở thành “cái bẫy” khiến các em đánh mất năng lực thật của mình. Trong một kỳ thi cạnh tranh như tuyển sinh lớp 10, điều quan trọng nhất vẫn là kiến thức vững vàng, kỹ năng thành thạo và sự nỗ lực không ngừng của mỗi học sinh.
Vì vậy, học sinh lớp 9 cần ôn tập đúng trọng tâm theo hướng dẫn của giáo viên ở trường; bám sát mẫu đề minh họa của Sở GD-ĐT; tham khảo kỹ đề thi và đáp án kỳ thi các năm trước; nắm chắc kiến thức và đặc biệt là rèn kỹ năng làm bài. Chỉ nên coi AI là công cụ hỗ trợ mà thôi.
Hậu Nguyên
Bình luận (0)