Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm 2026 tại TP.HCM được xem là kỳ tuyển sinh đặc biệt nhất trong nhiều năm qua, diễn ra sau sáp nhập địa giới hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Không chỉ có quy mô lớn nhất cả nước với hơn 151.000 thí sinh, kỳ thi còn ghi nhận hàng loạt điểm mới về phân vùng tuyển sinh, đăng ký nguyện vọng, quản lý dữ liệu và tổ chức thi nhằm thích ứng với “siêu đô thị” sau sáp nhập.
Kỳ thi lớn nhất với mô hình tuyển sinh hoàn toàn mới
Những ngày này, học sinh lớp 9 trên địa bàn TP.HCM bước vào giai đoạn tăng tốc ôn tập cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm 2026. Tuy nhiên, khác với những năm trước, kỳ thi năm nay mang ý nghĩa đặc biệt hơn rất nhiều khi diễn ra trong bối cảnh TP.HCM chính thức vận hành sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, đồng thời triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây không chỉ là kỳ thi tuyển sinh thông thường mà còn là phép thử lớn đối với năng lực quản trị giáo dục của thành phố mới sau hợp nhất. Từ quy mô tuyển sinh, cách thức quản lý, hệ thống dữ liệu đến phương án tổ chức thi đều phải điều chỉnh để phù hợp với địa bàn rộng lớn hơn, số lượng học sinh đông hơn và mô hình quản lý mới. Trong bối cảnh đó, ngành giáo dục TP.HCM đã lựa chọn hướng đi được đánh giá là “giữ ổn định để thích ứng”, tức hạn chế xáo trộn đối với học sinh nhưng đồng thời từng bước thay đổi phương thức quản lý, tuyển sinh và vận hành dữ liệu theo hướng hiện đại hơn.
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm nay có hơn 151.000 thí sinh đăng ký dự thi. Đây là con số cao nhất cả nước và tăng mạnh so với các năm trước do quy mô học sinh của TP.HCM mới sau sáp nhập. Nếu như trước đây kỳ thi chỉ tổ chức trên địa bàn TP.HCM cũ thì nay được triển khai đồng thời ở cả 3 khu vực gồm TP.HCM cũ, Bình Dương cũ và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Điều này kéo theo áp lực rất lớn về nhân sự, cơ sở vật chất, vận hành dữ liệu cũng như công tác phối hợp tổ chức thi.
Không chỉ thay đổi địa bàn quản lý, năm nay TP.HCM còn đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu dân cư vào tuyển sinh. Lần đầu tiên dữ liệu nơi ở thực tế của học sinh trên ứng dụng VNeID được sử dụng để tính toán khoảng cách từ nơi cư trú đến trường đăng ký nguyện vọng. Hệ thống tuyển sinh đưa ra cảnh báo nếu học sinh đăng ký nguyện vọng quá xa nơi cư trú, trong đó trên 10km đối với học sinh TP.HCM và khu vực 2 Bình Dương và trên 13km đối với học sinh khu vực 3 Bà Rịa – Vũng Tàu, nhằm hạn chế tình trạng đăng ký “ảo” hoặc chọn trường không phù hợp điều kiện đi lại, trúng tuyển nhưng không nhập học.
Một lãnh đạo trường THCS tại TP.Thủ Đức cũ nhận định, công tác tuyển sinh lớp 10 công lập tại TP.HCM trong năm đầu tiên sáp nhập quy mô lớn, cho thấy ngành giáo dục đang chuyển dần từ quản lý thủ công sang quản trị bằng dữ liệu, tạo điều kiện cho cả học sinh và nhà trường. Đây là xu hướng tất yếu khi quy mô thành phố ngày càng lớn.
Giữ ổn định cấu trúc thi nhưng mở rộng cơ hội cho học sinh
Dù có nhiều thay đổi về quản lý và tổ chức, TP.HCM vẫn quyết định giữ ổn định cấu trúc kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm 2026 với 3 môn bắt buộc gồm ngữ văn, toán và ngoại ngữ. Theo kế hoạch, kỳ thi diễn ra trong hai ngày 1 và 2-6-2026. Trong đó, môn ngữ văn và toán có thời gian làm bài 120 phút; môn ngoại ngữ thời gian làm bài 90 phút. Học sinh được đăng ký tối đa tới 8 nguyện vọng, gồm 2 nguyện vọng lớp chuyên; 3 nguyện vọng lớp tích hợp; 3 nguyện vọng lớp 10 thường.
Đề thi tiếp tục bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo định hướng đánh giá năng lực, tăng cường yếu tố thực tiễn và khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề. Theo định hướng của Sở GD-ĐT TP.HCM, khoảng 60% nội dung đề thi ở mức độ nhận biết và thông hiểu; 40% còn lại ở mức vận dụng và vận dụng cao.
Theo nhiều giáo viên, việc TP.HCM giữ nguyên 3 môn thi cũng như cấu trúc là giải pháp phù hợp trong năm đầu tiên sau sáp nhập nhằm giúp học sinh ổn định tâm lý, tránh áp lực do thay đổi quá nhiều cùng lúc. Đặc biệt, lần đầu tiên học sinh toàn TP.HCM mới có thể đăng ký vào hệ thống trường chuyên trên phạm vi rộng hơn. Sau sáp nhập, TP.HCM có 4 trường chuyên gồm THPT chuyên Lê Hồng Phong; THPT chuyên Trần Đại Nghĩa; THPT chuyên Hùng Vương và THPT chuyên Lê Quý Đôn.
Một giáo viên chủ nhiệm lớp 9 tại khu vực Dĩ An cho rằng thay đổi này tạo ra cơ hội rất lớn cho học sinh ngoại thành và các địa phương mới sáp nhập. “Trước đây nhiều em học khá giỏi nhưng ít cơ hội tiếp cận trường chuyên của TP.HCM. Nay phạm vi tuyển sinh mở rộng sẽ tạo thêm động lực học tập cho học sinh”, giáo viên này chia sẻ.
Ngoài ra, TP.HCM tiếp tục duy trì song song hai hình thức thi tuyển và xét tuyển để phù hợp điều kiện thực tế từng địa phương. Trong đó, phần lớn trường THPT công lập tuyển sinh bằng thi tuyển; riêng một số khu vực đặc thù như xã đảo Thạnh An hoặc đặc khu Côn Đảo thực hiện xét tuyển nhằm tạo thuận lợi cho học sinh địa phương.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, siết chặt trách nhiệm tổ chức thi
Một trong những điểm mới quan trọng khác của kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lâp năm nay tại TP.HCM là việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình tuyển sinh. Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, toàn bộ quá trình đăng ký nguyện vọng, tra cứu dữ liệu, xác nhận trúng tuyển và quản lý hồ sơ đều được thực hiện trên hệ thống tuyển sinh trực tuyến chung của thành phố. Việc đồng bộ dữ liệu tuyển sinh được xem là yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh quy mô tuyển sinh tăng mạnh sau sáp nhập.
Không chỉ tăng cường quản trị dữ liệu, ngành giáo dục TP.HCM cũng siết chặt trách nhiệm của các đơn vị tổ chức thi. Theo đó, toàn bộ cán bộ quản lý, kể cả thành viên ban giám hiệu, đều phải sẵn sàng tham gia công tác thi khi được điều động và không được từ chối nhiệm vụ vì lý do cá nhân. Các trường phải rà soát kỹ cơ sở vật chất, hệ thống camera, phòng bảo quản đề thi, bài thi cũng như quy trình vận hành dữ liệu tuyển sinh. Ngành giáo dục cũng yêu cầu giáo viên tham gia công tác thi phải được phổ biến đầy đủ quy chế nhằm hạn chế tối đa sai sót.
Đáng chú ý, trong bối cảnh số lượng học sinh rất lớn, TP.HCM cũng nâng mạnh chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập. Năm nay, 181 trường công lập tuyển 118.550 chỉ tiêu lớp 10. Như vậy sẽ có gần 78% thí sinh trúng tuyển vào lớp 10 công lập trong tổng số thí sinh đăng ký dự thi. Nhiều trường được tăng thêm từ 3-6 lớp, đồng thời thành phố cũng đưa vào hoạt động thêm một số trường mới tại 3 khu vực nhằm giảm áp lực tuyển sinh.
Theo các chuyên gia giáo dục, những thay đổi trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm nay không chỉ nhằm thích ứng với bộ máy hành chính mới mà còn cho thấy xu hướng chuyển mạnh từ “quản lý tuyển sinh” sang “quản trị tuyển sinh bằng dữ liệu”. Việc giữ ổn định cấu trúc thi nhưng mở rộng cơ hội lựa chọn trường học, tăng ứng dụng công nghệ và phân cấp quản lý linh hoạt, tăng tỷ lệ trúng tuyển vào lớp 10 công lập được kỳ vọng sẽ giúp kỳ thi tuyển sinh tại TP.HCM giảm áp lực hơn cho học sinh, đồng thời phù hợp với quy mô của đô thị đặc biệt lớn nhất cả nước sau sáp nhập.
Bài, ảnh: Đỗ Yến Hoa
Bình luận (0)