Nghị quyết 80 đã trở thành động lực chính sách lớn, mở ra “cơ chế mở đồng” tiếp sức cho các mô hình giáo dục văn hóa truyền thống trong trường học tại TP.HCM. Không chỉ góp phần bảo tồn và duy trì các giá trị văn hóa truyền thống đang có nguy cơ bị mai một, các mô hình còn trở thành điểm sáng giáo dục, tạo đột phá về không gian mới cho phát triển giáo dục và đào tạo, hướng tới giáo dục toàn diện học sinh.
“Thắp đèn” lớp học đờn ca tài tử
Bền bỉ trong suốt năm học 2025-2026, sau giờ học cuối cùng sáng thứ ba và thứ tư hàng tuần, một lớp học nhỏ tại Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học, phường Bến Thành, TP.HCM lại ngân vang, rộn ràng những giai điệu đờn ca tài tử. Nghệ nhân nhân dân Thanh Tuyết – Chủ nhiệm CLB Đờn ca tài tử Trung tâm Văn hóa TP.HCM và nhạc sĩ đờn ca tài tử Minh Hòa – CLB Đờn ca tài tử Nguyễn Du trực tiếp đứng lớp, người gõ nhịp, người dạy hát.
“Xuân đã về, xuân đã về quê hương/ Đón xuân sang cánh hoa huy hoàng/ Hòa vui mọi người quây quần bên nhau/ Chào đón xuân sang chúng em quét dọn cho mỗi nhà an khang, để đón chào chúa xuân..” – những giai điệu đờn ca tài tử mang âm hưởng dân ca rộn ràng tươi vui cứ thế được hơn 50 học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 say mê hòa giọng.
Đưa đờn ca tài tử vào giảng dạy là mô hình được Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học nhen nhóm từ năm 2020 song quá trình triển khai liên tục gặp khó về kinh phí và đã từng có thời gian dài gián đoạn sau dịch Covid-19. Đến năm học 2025-2026, mô hình được nhà trường gầy dựng trở lại và duy trì, thu hút đông đảo học sinh yêu thích tham gia. Giáo viên đứng lớp là các nghệ nhân, nghệ sĩ đờn ca tài tử được nhà trường mời về giảng dạy cho học sinh.
Cô Trần Bé Hồng Hạnh – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học cho hay, từ những năm 2020, lớp học đờn ca tài tử được nhà trường tổ chức theo hình thức CLB, học sinh có yêu thích đăng ký tham gia hoàn toàn miễn phí. Do đó, để có kinh phí chi trả cho nghệ nhân trong suốt năm học, nhà trường phải tính toán, co kéo từ nhiều nguồn. Chính nguồn kinh phí hỗ trợ lớp học không ổn định nên đã có thời gian dài lớp học phải tạm dừng.
“Để lớp học lại được “sáng đèn” trong năm học này, nhà trường đã vận dụng Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam để triển khai. Kinh phí từ nguồn thu mô hình trường tiên tiến hội nhập khu vực và quốc tế được nhà trường trích lập một phần nhỏ để tổ chức lớp học, nêu rõ trong định hướng triển khai mô hình và được giáo viên hết sức đồng thuận. Có thể nói Nghị quyết 80 đã mở đường về cơ chế chính sách, là trợ lực lớn để nhà trường mạnh dạn hơn trong nỗ lực đưa giá trị văn hóa truyền thống vào giảng dạy cho học sinh một cách bài bản, lớp lang” – cô Hạnh chia sẻ.
Là trường thực hiện mô hình trường tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế ngay trung tâm TP.HCM, theo cô Hạnh, việc nhà trường bền bỉ duy trì lớp học đờn ca tài tử không chỉ hướng tới mong muốn giúp học sinh hiểu thêm về loại hình âm nhạc truyền thống của dân tộc và loại hình âm nhạc đặc sắc của Nam bộ mà còn với mục tiêu rằng các em học sinh sẽ yêu loại hình nghệ thuật này để giữ gìn, bảo tồn, tự tin giới thiệu về nghệ thuật này trước bạn bè quốc tế trong các chương trình giao lưu quốc tế.
“Điều đáng mừng là các em học sinh rất say mê, chăm chỉ theo học lớp học đờn ca tài tử. Từ con số chỉ mười mấy học sinh ban đầu, đến nay lớp đã có hơn 50 em tham gia thường xuyên. Hiện nay, trong các chương trình đón đoàn trường quốc tế qua giao lưu, đờn ca tài tử trở thành “đặc sản” không thể thiếu được học sinh trong CLB đờn ca tài tử cất lên đầy kiêu hãnh, tự hào, góp phần quảng bá văn hóa truyền thống đến bạn bè quốc tế một cách rất nhẹ nhàng, nhưng đầy hiệu quả” – cô Hạnh vui mừng chia sẻ.
Hơn 40 năm miệt mài giữ lửa đờn ca tài tử, nghệ nhân nhân dân Thanh Tuyết – phấn khởi khi Nghị quyết 80 đã tiếp sức, mở đường để lớp học đờn ca tài tử trong nhà trường lại được “sáng đèn”. Bà nhấn mạnh: “Nghị quyết 80 đã tạo bước đột phá thay đổi mạnh mẽ tư duy về giáo dục văn hóa truyền thống, khi xác định văn hóa là sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới. Các lớp học về đờn ca tài tử không chỉ giáo dục truvền thống, văn hóa cho học sinh mà cũng là dịp để tìm kiếm những nhân tố, kế thừa lớp nghệ nhân như tôi bây giờ…”.
“Cơ chế mở đường” tiếp sức
“Không gian văn hóa dân tộc” là mô hình được Trường THPT Tây Thạnh, phường Tây Thạnh, TP.HCM triển khai từ HKII năm học 2025-2026. Ngay từ khi đưa vào vận hành, không gian đã trở thành điểm đến quen thuộc của học sinh yêu thích tìm hiểu về văn hóa truyền thống, song song đó là nơi diễn ra các hoạt động, chuyên đề trải nghiệm, tiết học trải nghiệm, đổi mới hoạt động giảng dạy…
Điều đáng nói, mô hình đầy sáng tạo này được xây dựng từ chính… cơ chế của Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam. Bằng việc nghiên cứu và vận dụng nghị quyết, Trường THPT Tây Thạnh đã tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh trong nhà trường.
“Khi triển khai Chương trình GDPT 2018, giáo dục toàn diện là mục tiêu mà nhà trường hướng tới, trong đó không chỉ giáo dục học sinh về tri thức văn hóa mà còn là văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, nguồn lực, cơ chế vẫn là những rào cản lớn để nhà trường đưa giáo dục văn hóa truyền thống vào giảng dạy quy mô, bài bản, có chăng chỉ dừng lại ở một vài chuyên đề. Do đó, ngay khi Nghị quyết 80 ban hành, lãnh đạo nhà trường đã nghiên cứu rất kỹ lưỡng, phổ biến cho toàn thể đội ngũ và xem đây là cơ chế mở đường, tạo động lực lớn để triển khai giáo dục văn hóa trong nhà trường một cách bền vững. Không gian văn hóa dân tộc được ra đời là minh chứng sinh động nhất cho tính hiệu quả khi vận dụng Nghị quyết 80…” – thầy Nguyễn Vân Yên – Hiệu trưởng Trường THPT Tây Thạnh chia sẻ.
Theo thầy Yên, những yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết 80 về “đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực để phát triển văn hóa…” đã được các tổ chuyên môn nhà trường cùng phân tích, đánh giá và chọn lọc để xây dựng các chuyên đề phù hợp, trọng tâm là các môn ngữ văn, lịch sử, địa lý, hoạt động trải nghiệm, nội dung giáo dục địa phương. Những sáng tạo của đội ngũ trong giáo dục văn hóa truyền thống trở thành một trong những trọng số để đánh giá thi đua.
“Từ việc gặp khó, từ việc giáo dục văn hóa chỉ qua các chuyên đề “đến hẹn lại lên” thì nay với Nghị quyết 80, nhà trường đã có hẳn một Không gian văn hóa dân tộc với sự chung tay xây dựng của cả tập thể thầy cô, để đưa văn hóa truyền thống vào giáo dục học sinh thường xuyên, liên tục, bền vững. Học sinh nhà trường từ chỗ tò mò đến với không gian thì nay đã chủ động, thích thú tìm hiểu văn hóa dân tộc, các em có thêm kiến thức về văn hóa dân tộc. Tôi luôn cho rằng để mỗi học sinh có thể hòa mình vào kỷ nguyên mới của dân tộc thì bản thân các em cần có hiểu biết, niềm tự hào về các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc…” – thầy Yên nhấn mạnh.
Đỗ Giang Quân
Bình luận (0)